Wereldbank: geef meer hulp aan landen met goed bestuur

04-10-2000
Door: OneWorld Redactie
Bron: IPS/doris

In het onlangs verschenen rapport Aid and Reform in Africa staan de resultaten van casestudies van tien Afrikaanse landen. De inhoud komt overeen met eerdere onderzoeken waaruit is gebleken dat hulp aan landen met een goed bestuur en beleid effectiever is.

Buitenlandse hulp aan Afrika moet daarom selectiever worden toegekend, concludeert de Bank. Door hervormingsgezinde landen als Ghana en Oeganda meer hulp te geven, versterkt de donorbijdrage de snelheid en maatschappelijke impact van de hervormingen. In landen die slecht worden bestuurd, kunnen donoren zich beter beperken tot kleinschalige projecten en gerichte technische ondersteuning.

De kern is dat economische hervormingen vooral binnen de landen zelf moet worden aangestuurd, en niet moet worden opgelegd door externe factoren. ‘De sleutel voor een succesvol hervormingsbeleid is het ontstaan van een politieke vernieuwingsbeweging in deze landen zelf.

Donoren kunnen bitter weinig doen om zulke bewegingen tot stand te brengen,’ aldus Shantayanan Devajaran, lid van de Onderzoeksgroep voor Ontwikkeling van de Bank, en tevens samensteller van het rapport. Goed bestuur en beleid zijn middelen bij uitstek om economische hervormingen van binnenuit te bewerkstelligen.

Donoren hebben vaak geprobeerd een economisch beleid aan de ontvangende landen op te leggen. Dat heeft soms rampzalige gevolgen gehad, zoals in het geval van Kenia.

Door middel van structurele aanpassingsprogramma’s, waarbij een terugtredende overheid en handelsliberaliseringen centraal stonden, werd getracht Kenia bij de wereldhandel te betrekken. Nu echter is de economie een puinhoop en heerst er een schrijnende armoede. Ondanks dat donoren dit aan corruptie wijten, is de boodschap: hulp moet allereerst door de ontvangende landen zelf worden gedragen.

Verspilling
Het rapport is koren op de molen van het beleid van minister Herfkens. Zij reduceerde het aantal landen dat op hulp kan rekenen drastig, mede door haar nieuwe criteria van goed bestuur en goed beleid. Volgens Herfkens heeft het totaal geen zin om geld te geven aan landen die hun beleid niet op orde hebben.

Bovendien houdt de minister niet van de paternalistische houding van veel donorlanden. Ze geeft daarom het liefst geld aan landen met een goed beleid opdat deze landen zelf kunnen bepalen waaraan ze het geld besteden.

Een van de uitkomsten van de casestudies is dat donoren goed moeten bepalen wanneer ze wat voor hulp geven. ‘Op het verkeerde moment de verkeerde hulp geven is op zijn best verspilling, en op zijn slechts houdt het positieve veranderingen tegen,’ aldus Devajaran.

Het blijkt bijvoorbeeld dat het geven van technische ondersteuning en het meedenken over de koers van het beleid het beste werken in de beginfase van een hervormingsperiode. In een latere fase kunnen donoren tot financiële ondersteuning overgaan.

Nu een land als Kenia financiële ondersteuning verlenen, is vragen om moeilijkheden. Dit stelt de beleidsverantwoordelijken in staat om hervormingsmaatregelen voor zich uit te schuiven. Daarbij stelt het rapport: ‘Het geld gaat altijd ergens naartoe. Als de regering het niet gebruikt voor hervormingsprojecten, verrijken bevoorrechte groepen en maatschappelijke sectoren zich ermee en financiert de hulp zo de status quo.’ En van elites die zichzelf verrijk(t)en, zijn er in Afrika legio voorbeelden te noemen.

Reacties