Venezuela staat in brand, maar uit onverwachte hoek gloort hoop

10-08-2017
Door: Wies Ubags
Bron: OneWorld
protesten in venezuela
Foto: WikiMedia
De socialistische regering van Venezuela is verworden tot een dictatuur. Maar nu ook uit linkse hoeken kritiek komt, bestaat er hoop dat het tij kan worden gekeerd. Wies Ubags blikt terug op een opmerkelijk weekend met een omstreden Grondwetgevende Vergadering, wapengekletter in kazernes en een nieuwe coalitie.
Actueel – 

Honger en medicijngebrek, veldslagen tussen demonstranten tegen de socialistische regering Maduro en politie. Dat is het nieuws uit Venezuela dat de media al vier maanden beheerst. En nu ook nog een door de regering bedachte Grondwetgevende Vergadering om ‘vrede’ te brengen. Volgens de oppositie en veel internationale critici is het een definitieve stap om een eind te maken aan de democratie.

Vrijdag 4 augustus was een dieptepunt voor de Venezolaanse oppositiepartijen, verenigd in de Ronde Tafel voor Democratische Eenheid (in het SPaans afgekort tot MUD). De MUD kreeg een tweerderde meerderheid in de Nationale Assemblee bij verkiezingen in december 2015, maar is door de regering Maduro in toenemende mate monddood gemaakt. De Grondwetgevende Vergadering, die een nieuwe grondwet kan opstellen en dus een nieuw staatsbestel voor het land kan creëren, is voor de oppositie de genadeklap.

Verkiezingsfraude

Ondanks alle protesten in binnen- en buitenland – zelfs de paus bemoeide zich ermee – werd de Grondwetgevende Vergadering geïnstalleerd. Ze was gekozen op 30 juli, in verkiezingen die door de oppositie werden geboycot omdat ze in strijd met de wet zijn. Een regering kan volgens de Venezolaanse wet geen verkiezingen voor een Grondwetgevende Vergadering uitschrijven zonder eerst het volk te vragen of het dat wel wil. Alle kandidaten waren dan ook regeringsaanhangers.

woedende demonstranten in venezuela
Een demonstrant staat klaar om een brandend voorwerp naar de politie te gooien. Foto: Still YouTube

De regering Maduro installeerde deze Grondwetgevende Vergadering vrijdag gewoon, zelfs nadat bekend was geworden dat de verkiezingen voor de leden door fraude waren beheerst. Persbureau Reuters had via contacten met de Kiesraad achterhaald dat er niet ruim 8 miljoen mensen hadden gestemd, zoals de regering claimde, maar waarschijnlijk ongeveer de helft. Daar kwam bij dat het bedrijf dat zorgt voor de technische ondersteuning van het digitale stemproces bekend maakte dat er minder mensen hadden gestemd dan de regering beweerde. Het verschil? Zeker een miljoen.

De oppositie had opgeroepen tot demonstraties tegen de Grondwetgevende Vergadering, maar er verschenen veel minder mensen op straat dan tijdens de demonstraties van de afgelopen vier maanden. De mensen beginnen de hoop op een oplossing te verliezen.

Rebelse aanklager

De eerste beslissing van de Grondwetgevende Vergadering was om de rebelse Openbaar Aanklager Luisa Ortega te ontslaan. Die was tot het begin van de protesten op de hand van de regering geweest, maar koos begin april de kant van de oppositie toen de regering de Nationale Assemblee wilde sluiten. In haar plaats werd de Nationale Ombudsman Tarek William Saab benoemd, op wiens onwrikbare trouw de autoritaire regering kan rekenen.

Wat de Grondwetgevende Vergadering verder gaat doen, is nog volstrekt onduidelijk, maar in de nieuwe grondwet kan het bijvoorbeeld verboden worden om de regering tegen te spreken. Dat dit een reële optie is, maakte president Maduro al eerder duidelijk door te zeggen dat tegenstanders van de regering dertig jaar gevangenisstraf moeten krijgen.

Niet voor niets werd de oprichting van de Vergadering in het gebouw van de Nationale Assemblee gehouden, de enige institutie waar de oppositie het met haar tweederde meerderheid voor het zeggen heeft. De Assemblee wordt de facto uitgeschakeld. “Nu komt de oppositie nooit meer terug!”, schreeuwden uitgelaten regeringsaanhangers tijdens de installatie. Somberder had die dag niet kunnen eindigen voor de Venezolaanse oppositie.

Opstand in legerkazerne

En toen kwam het weekend. Het nieuws werd volledig beheerst door een opstand in een legerkazerne in de stad Valencia, op een paar uur rijden ten westen van de hoofdstad Caracas. De regering zegt dat het ging om een actie van als militairen verklede terroristen, gesteund door buurland Colombia en de Verenigde Staten. Maar militaire bronnen hebben tegen Venezolaanse journalisten verklaard dat het wel degelijk een opstand was, van lagere officieren, en dat er een aanzienlijke hoeveelheid (zware) wapens uit de kazerne is gestolen door de opstandelingen, die zijn ontsnapt. En de opstandelingen hebben een  gezicht: kapitein Juan Caguaripano.

De onrust binnen het leger heeft nog geen gevolgen gehad. Maar er broeit iets en het kan groeien

Volgens zijn Twitterprofiel is hij kapitein van “de echte Nationale Bolivariaanse Garde” van Venezuela. Daarmee neemt de kapitein afstand van de hoogste legerofficieren die ofwel zitting hebben in de regering Maduro, of daar nauwe banden mee hebben. Juan Caguaripano heeft een dikke 60.000 Twittervolgers, waaronder veel journalisten en politieke analisten in Venezuela. Hij noemt zichzelf leider van de operatie David, de opstand die zich in de kazerne in Valencia afspeelde en die onmiddellijk steun kreeg van plaatselijke demonstranten. Naar verluidt hebben zich in andere delen van Venezuela vergelijkbare taferelen afgespeeld. Het heeft nog geen gevolgen gehad – de regering zit met de steun van de hoogste legerleiding nog stevig in het zadel – maar er broeit iets en het kan groeien.

Groeiend ongenoegen onder chavismo

Iets dat het nieuws veel minder  heeft gehaald, speelde zich ook in het weekend af. De Katholieke Universiteit Andrés Bello in Caracas, kortweg de UCAB, die probeert om een politieke dialoog tot stand te brengen, hield zondag 6 augustus een bijeenkomst waar leiders van de oppositie linkse dissidenten van de regering ontmoetten. Dat is bijzonder want tot nu toe hebben chavistas en oppositie elkaar ronduit vijandig behandeld.

Maar binnen het chavismo, de aanhang van de charismatische overleden president Hugo Chávez, groeit het ongenoegen over het toenemende autoritaire gedrag van de regering Maduro. Net als de oppositie vinden de chavistas dat de problemen die Venezuela heeft – de hyperinflatie en de schaarste van eerste levensbehoeften, waardoor steeds meer mensen honger lijden – alleen kunnen worden opgelost wanneer de regering Maduro opstapt. Het illustere gezelschap dat op de Katholieke Universiteit Andrés Bello bijeenkwam, wil komen tot een ‘brede alliantie om de democratie te redden’.

‘Niet bang zijn voor debat’

De man die de gevoelens van de aanwezigen het best wist te verwoorden en de handen op elkaar wist te krijgen was Henrique Capriles, ex–presidentskandidaat van de oppositie. “Niemand heeft de waarheid in pacht”, zei hij onder aanzwellend applaus van de aanwezigen. “We moeten niet bang zijn voor het debat. We moeten alles in het werk stellen om een eind te maken aan de polarisatie. Laten we niet geloven dat het volledige leger achter de regering staat”, zei de oppositieleider; het was een duidelijke verwijzing naar de schermutselingen in de kazernes een dag eerder. Zijn toehoorders reageerden met een daverend applaus.

protesten venezuela

Oppositieleider Henrique Capriles spreekt een grote menigte toe tijdens demonstraties. Foto: Still YouTube

Maar hoopgevend is dat de oppositie en de dissidente chavistas elkaar nu gevonden hebben, aldus de gezaghebbende website Caracas Chronicles (anti-regering): “Ze luisteren naar elkaar en dat is nieuw voor ons. We moeten daaraan wennen. We hebben nieuwe bondgenoten. We moeten samen bekijken hoe we de protesten tegen de regering nieuw leven inblazen.” Capriles wil vasthouden aan de pacifistische strijd tegen de regering, ondanks de toegenomen onderdrukking van demonstranten door leger en politie. Er zijn al meer dan 130 doden gevallen en veel mensen hebben de moed opgegeven.

Laat, maar niet té laat

William Campos, veertiger, ingenieur en universitair docent vertelt vanuit Caracas: “Je weet niet wat je ziet, zo erg ben ik afgevallen.” Hij en zijn vrouw, die zwemles geeft in een club voor rijken, hebben nog geluk dat ze redelijk betaald werk hebben. “Maar het is niet genoeg. Ik heb vanmorgen niet kunnen ontbijten. Veel mensen eten uit vuilniszakken. Er ligt genoeg eten op de schappen van de winkels maar de inflatie is zo hoog dat je loon maar genoeg is voor een dag.”

Campos is het eens met de dialoog tussen de oppositie en de dissidente chavistas: “Het is rijkelijk laat, maar ze moeten onderhandelen met de regering over een overgangssituatie en samen hebben ze meer macht om Maduro te verzwakken.”

Wies Ubags

Wies Ubags is een Nederlandse journalist die vanuit Brazilië verslag doet...

Lees meer van deze auteur >

Reacties