“Radio Darfur is onze vierde maaltijd”

17-03-2009
Door: Hans Ariëns
Bron: IS Online
Radio Darfur / Radio Dabanga

Het laatste nieuws over Darfur komt sinds 1 december uit Hilversum. Daar zijn de studio’s gevestigd van Radio Dabanga, oftewel radio Darfur.

Op deze dinsdagmiddag is het rustig in het gebouwtje van Press Now, achter het immense kantoor van Radio Nederland Wereldomroep. De studio van Radio Darfur, een uit aluminium opgetrokken sobere ruimte, is op dit moment niet in gebruik. Het radiostation zendt nu nog een dagelijks nieuwsbulletin uit, ’s morgens van half acht tot half negen. Vanaf 1 april krijgt het drie uur erbij, een half uur voor elke belangrijke taal die in Darfur wordt gesproken. De redactie, een zevental jonge Sudanese journalisten, is nu weer bezig informatie te verzamelen voor het bulletin van woensdag. De situatie rond het plaatsje Muhariya, net ingenomen door de rebellenbeweging JEM en prompt gebombarbeerd door het regeringsleger, volgen ze via contacten in het veld – waar de internationale media het af laten weten.

Gerechtigheid
Montasir Salih (31), eindredacteur: “Ik was politiek actief in Darfur, in de rebellenbeweging SLM, maar vier jaar geleden ben ik naar Nederland uitgeweken. Voor ik bij Radio Darfur begon, heb ik een hele intensive training gehad van zes weken, van 9 uur ’s ochtends tot vaak 10 uur ’s avonds. We hebben vooral geleerd neutraal te worden in onze berichtgeving en los te komen van onze achtergrond. Dat is goed gelukt, vind ik. Zoals we bij elkaar zitten, vertegenwoordigen we verschillende etnische groepen – zelf ben ik een Fur. Maar we dragen niet de standpunten van onze groep uit, en zijn ook kritisch op de rebellenbewegingen.
Dat is je professionele houding, maar je blijft je persoonlijke opvattingen houden. Zelf ben ik enorm blij met de vervolging van president Bashir door het Internationaal Strafhof. In mijn ogen is hij een misdadiger, verantwoordelijk voor de dood van driehonderd duizend mensen. En er kan geen vrede zijn zonder gerechtigheid.”

Projectmanager Leon Willems vertelt een paar deuren verderop over zijn recente bezoek aan vluchtelingenkampen in Tsjaad, op de grens met Darfur. “Van de honderd mensen die ik sprak, was er maar een die Radio Dabanga niet kende”, meldt hij opgetogen. De reacties zijn bijna zonder uitzondering positief, zoals die van jongeren uit Noord-Darfur: “Wij hebben normaal gesproken drie maaltijden per dag, maar Radio Dabanga is onze vierde maaltijd.” Indicaties voor de snel gegroeide populariteit zijn de plots gestegen verkoop van radiotoestellen en het aantal telefoontjes naar Hilversum. “We krijgen hier vijftig tot honderd telefoontjes per dag binnen vanuit Darfur en Tsjaad – terwijl zo’n telefoontje enorm duur is”, zegt eindredacteur Montasir Salih. De luisteraars zijn daarmee ook meteen reporters voor het station.

Repercussies
Betrouwbare nieuwsvoorziening is een schaars goed in Darfur. Het staatsstation Radio Omdurman wordt vanzelfsprekend gewantrouwd, en ook het door de VS gesponsorde Radio Afia Darfur wordt door velen als te vriendelijk voor het regime in Khartoum beschouwd. De verschillende partijen in het conflict zijn bovendien buitengewoon bedreven in het manipuleren van informatie en schuwen intimidatie en zelfs arrestatie van reporters niet. Hoe opereert Radio Dabanga (een grote kruik waarin Sudanese boeren voedsel bewaren, en helemaal onderin hun kostbaarheden) daarin? Willems: “We werken met lokale journalisten in Darfur van wie we de identiteit zorgvuldig beschermen, zodat ze geen repercussies ondervinden. En we zorgen dat we altijd nog hier een dubbelcheck doen, om mogelijke partijdigheid in hun beichtgeving uit te bannen.”
Vooralsnog werkt dat goed, zegt hij, en staat zelfs de achterdochtige regering de radioreporters te woord. “De situatie in Sudan is heel complex”, zegt Willems, die zelf 3,5 jaar in Zuid-Sudan actief was om daar voor de VN een radiostation op te zetten. “Het is geen Irak, waar journalisten worden doodgeschoten of Iran waar ze om de haverklap gevangen worden gezet. De machtsverhoudingen liggen ingewikkelder en de repressie in Sudan is ook subtieler. Soms doen onze journalisten ondanks hun training toch aan zelfcensuur omdat ze bang zijn voor de veiligheidsdienst. Maar dat hoeft niet te betekenen dat ze ook werkelijk gevaar lopen.”
De ambities van Radio Dabanga zijn niet gering. De stem van Jan Douwe Kroeske brengt het in een jingle zo: “Als de wereld meekijkt in Darfur, zullen de misdaden verminderen”. Leon Willems is iets bescheidener: “Wij hebben niet de pretentie vrede in Darfur te brengen. Maar omdat veel gebieden nu etnisch ontruimd zijn, nemen verschillende etnische groepen geen kennis van elkaars standpunten. Wij willen daarvoor het platform zijn.”

Radio Dabanga/Darfur vloeit voort uit de actie Totzover Darfur, een initiatief van Netwerk’s anchor Aart Zeeman en Tineke Ceelen van Vluchtelingenwerk. Het station dat is ondergebracht bij Press Now en het trainingscentrum van de Wereldomroep RNTC, wordt ondersteund door een verzameling hulporganisaties, waarvan een aantal anoniem wil blijven. Het ziet voor zichzelf ook een taak weggelegd in Nederland. Niet om mensen tot actie aan te zetten, maar om de aandacht voor Darfur vast te houden en het publiek over de complexiteit van de situatie, zonder geheide ‘good guys’ en bad guys’, te informeren. Het volgende Radio Darfur-debat vindt plaats in debatcentrum Tumult in Utrecht op 23 maart. De rol van internationale en lokale media wordt dan belicht.

Hans Ariëns

Hans Ariëns is de adjunct-hoofdredacteur van OneWorld en was voor de...

Lees meer van deze auteur >

Reacties