Privatisering van de zorg is hoge prijs voor grotere agrarische markt

16-12-2005
Door: Mark van Kollenburg
Bron: OneWorld

 

De EU is een grote leverancier van diensten. Omdat ze haar markt wil uitbreiden heeft ze binnen de WTO voorgesteld dat buitenlandse investeerders een meerderheidsbelang van 51 procent moeten kunnen verkrijgen in nationale dienstenbedrijven. De EU en andere westerse grootmachten hebben de banken en telecommunicatiebedrijven op het oog maar ook in de markt van de gezondheidszorg zien westerse landen mogelijkheden in het zuiden.

 

Gezondheidszorg is in vrijwel geen enkel land volledig in handen van de overheid en valt daarom onder het General Agreement on Trade in Services (GATS). Dit WTO-verdrag reguleert de liberalisering van diensten.

 

Medisch toerisme

 

De WTO ziet in de liberalisering van de gezondheidszorg onder meer de volgende voordelen: westerse patiënten kunnen zich elders goedkoper laten behandelen; buitenlandse bedrijven kunnen ziekenhuizen in ontwikkelingslanden bouwen en overnemen; artsen en verpleegkundigen kunnen de personeelstekorten in westerse landen aanvullen.

 

Die mogelijkheden hebben ook een schaduwzijde. In de jaren negentig verlieten 840 van de 1200 Zimbabwanen met een medische opleiding hun land. Veel Filipijnse artsen scholen zich om tot verpleegkundigen om in het buitenland aan de slag te kunnen.

 

Medisch toerisme brengt geld naar ontwikkelingslanden, maar privé-klinieken gaan ten koste van de publieke gezondheidszorg. De winst van de privé-klinieken blijft in particuliere handen en wordt niet benut ten gunste van de openbare gezondheidszorg.

 

Hoewel de afzetmarkt in ontwikkelingslanden in potentie gigantisch is, valt er aan de mensen die de zorg het hardste nodig hebben, weinig te verdienen. Ontwikkelingslanden en maatschappelijke organisaties vrezen dan ook dat liberalisering en privatisering van de gezondheidszorg vooral negatieve effecten heeft voor de gezondheidssituatie en dus ook voor armoedebestrijding.

 

Verplichte verzekering van HIV-patiënten

 

Liberalisering volgens het GATS-verdrag beperkt ook overheden in hun mogelijkheden om kwetsbare groepen te beschermen. In Kenia weigerden ziektekostenverzekeraars in buitenlandse handen klanten met HIV/aids aan te nemen. De regering kwam vervolgens met een wetsontwerp dat deze bedrijven verplicht om mensen met HIV/aids te verzekeren. Het is niet uitgesloten dat de regering op grond van het GATS-verdrag wordt teruggefloten omdat ze de bewegingsvrijheid van buitenlandse bedrijven beperkt.

 

Ontwikkelingsorganisaties als het Nederlandse Wemos wijzen erop dat het beleid van financiële instellingen als IMF en Wereldbank al ernstige gevolgen heeft gehad voor de gezondheidszorg. In sommige landen wordt een eigen bijdrage geëist. Dat leidt er onder meer toe dat mensen hun heil zoeken in kruiden of kwakzalvers en niet genezen. Volgens Wemos zijn er ook gevallen bekend van patiënten die aan hun ziekenhuisbed werden geketend totdat de familie de rekening had betaald.

 

Hongkong

 

Binnen de WTO willen voorstanders van verregaande liberalisering dat ontwikkelingslanden verplicht worden een bepaalde graad van liberalisering van publieke diensten te bereiken binnen een vastgestelde termijn. De EU ziet niet langer heil in de huidige praktijk waarbij ontwikkelingslanden openstelling van dienstensectoren aanbieden en vooral westerse landen verzoeken doen tot openstelling van diensten. Het aantal verzoeken is het meervoudige van het aantal aanbiedingen.

 

De WTO heeft 163 verschillende dienstencategorieën vastgesteld. De EU wil nu dat ontwikkelingslanden ten minste 93 hiervan liberaliseren. Welke dat zijn, mogen de landen zelf beslissen.

 

Tegenstanders wijzen erop dat deze zogenaamde benchmarks geen recht doet aan de specifieke situatie van de gezondheidszorg in een land. Zij eisen verder dat in Emergency Safeguard Measures wordt vastgelegd dat landen het recht behouden om bij ongewenste effecten op bijvoorbeeld het gebied van gezondheidszorg en sociale ontwikkeling de liberalisering terug te draaien. Het aantal ontwikkelingslanden dat zich verzet tegen de strengere eisen van de EU neemt nog steeds toe.

 

 


Bronnen: Internationale media; GATS-Platform; Wemos

 

 

Reacties