Nederlands waarschuwingssysteem tegen haatzaaiers

17-04-2007
Door: OneWorld Redactie
Bron: IPS/OneWorld

"Elk jaar worden mensen het slachtoffer van een genocide, veroorzaakt door propaganda", zegt Hamelink. Daarom bouwde hij IMAS, een systeem dat berichten in de media systematisch analyseert en waarschuwt voor dergelijke propaganda.

 

Voor zo'n wereldwijd systeem is veel geld nodig, en daarom wil Hamelink beginnen met een proefproject. "Afghanistan zal wellicht de eerste testcase worden, aangezien de haatpropaganda daar in de lift zit", denkt de UvA-hoogleraar.

 

Hamelink zegt al belangstelling te hebben van Zwitserse universiteiten, die bereid zijn het plan voor te leggen aan het Zwitserse ministerie van Buitenlandse Zaken. "Ik ben een extreme optimist. Het plan is belangrijk genoeg om er echt mee door te gaan", aldus Hamelink.

 

Rwanda

 

Een voorbeeld van de invloed van media die haat zaaien, is de volkerenmoord in Rwanda, waarbij gewapende Hutu-extremisten in enkele maanden tijd 800.000 Tutsi's en gematigde Hutu's uitroeiden. De Hutu's en de Tutsi's hadden daarvoor jaren in vrede samengeleefd, spraken dezelfde taal en waren met elkaar getrouwd.

 

De haatpropaganda van onder meer Radio Mille Collines veranderde vredelievende buren in moordmachines. Hutu-extremisten vergiftigden de ether rwanda familie van slachtoffers genocidemet boodschappen tegen de Tutsi's, die ze 'verraders' en 'kakkerlakken' noemden. In augustus 2003 veroordeelde het Rwandatribunaal in Tanzania twee journalisten, die hadden opgeroepen tot moord, tot een levenslange celstraf. Een andere journalist kreeg 35 jaar cel.

 

Voorkomen is beter dan genezen. "De internationale gemeenschap moet verspreiders van haat voor de rechtbank kunnen brengen voordat er moorden gebeuren", zegt Hamelink.

 

Vrijheid van meningsuiting

 

Hoe goed IMAS ook bedoeld mag zijn, toch krijgt het systeem kritiek omdat het een negatieve impact zou kunnen hebben op de vrijheid van meningsuiting. "Het gevaar bestaat dat feitelijke en evenwichtige berichtgeving wordt gecriminaliseerd omdat het bij de publieke opinie een negatieve reactie zou kunnen uitlokken", zegt Brian Buchanan van het Vrijheidsforum en het First Amendment Centre.

 

"Sommige delen van IMAS zijn het onderzoeken waard", zegt Tala Dowlatshahi van Reporters zonder Grenzen. "Indien journalisten in conflictgebieden nauwgezet gecontroleerd worden, kan dat een open, vrije en democratische werking verzekeren, zoals beschreven in artikel 19 van de Universele Verklaring van de Mensenrechten."

 

Dowlatshahi dringt er wel op aan om journalisten in conflictgebieden niet nog meer te kwellen. "Journalisten in onder meer Afrika, China en Irak worden al dagelijks geconfronteerd met bedreigingen", zegt Dowlatshahi. "IMAS moet dat niet nog erger maken. Journalisten mogen niet beperkt worden in hun mogelijkheden om het publiek te informeren over het land en de actualiteit."

 

Delicate evenwichtsoefening

 

Hamelink erkent dat het kiezen is tussen de pest en de cholera: "Of je beperkt de persvrijheid, of je laat  het aansporen tot geweld toe", meent hij. "Wie propaganda voert voor haat, neemt de vrijheid van meningsuiting weg bij zijn slachtoffers. Bovendien komt haatpropaganda vooral voor in gemeenschappen waar de overheid de media censureert. Indien de internationale gemeenschaap de haatpraat in dergelijke landen kan stoppen, zal de persvrijheid er toenemen."

Verslag van congres over journalistiek als wapen in de strijd

Reacties