Kinderrechten in de praktijk

21-11-2005
Door: Sigrid Deters
Bron: Wereldomroep

 

In de serie 'Living Rights' portretteert documentairemaker Duco Tellegen vijf kinderen uit verschillende delen van de wereld: India, Peru, Rusland, Kenia en Japan. Momenteel werkt Tellegen in Nederland nog aan het zesde en laatste deel van de serie, die in 2006 afgerond moet zijn.

Universeel

Door kinderen uit zeer verschillende leefomstandigheden te portretteren, dus ook kinderen uit rijke landen als Nederland en Japan, wil Tellegen het stereotiepe beeld van kinderrechten doorbreken. 'Kinderrechten spelen niet alleen een rol in Derdewereldlanden', meent Tellegen, 'maar zijn universeel. Ook kinderen in rijke landen krijgen te maken met situaties waarin hun rechten ter discussie staan. Deze problemen zijn even reëel en zwaar als de problemen waarmee kinderen uit Derde Wereldlanden te maken krijgen.'

In Nederland volgt de filmmaker een jongen die bij zijn moeder woont die borderline heeft. Tellegen: 'Zij kan de zorg voor haar zoon nauwelijks aan. Toch is het de vraag of het beter is als de jongen uit huis geplaatst wordt, want ze houden zielsveel van elkaar en hebben elkaar nodig. Zijn probleem is net zo relevant als het probleem van de Peruaanse Roy, die in de goudmijnen werkt.'
  
Oordeel vellen
 
Tellegen wilde voorkomen dat zijn films een oordeel vellen. 'Kinderrechten zijn geen vaststaande gegevens die zonder erbij na te denken toegepast kunnen worden. Soms doet het verdrag geen recht aan de situatie van een kind en heel vaak zijn verschillende kinderrechten met elkaar in conflict, zoals ik in deze serie laat zien.'

kinderrechten maasai rnw
Toti uit Kenia wil niet uitgehuwelijkt worden.

Hij verwijst naar het portret van Toti. Zij behoort tot de Maasai, een trotse minderheidsgroepering in Kenia. Volgens het kinderrechtenverdrag heeft Toti het recht om haar eigen cultuur te beleven en mogen ouders haar naar eigen inzicht opvoeden. Maar in haar cultuur is het de gewoonte jonge meisjes te besnijden en uit te huwelijken in ruil voor koeien. Om uithuwelijking te voorkomen loopt Toti weg van huis. Ze woont nu in een kostschool voor weggelopen Maasaimeisjes.
 

Het is de vraag of de regering deze gewoonten en gebruiken moet toelaten. Volgens het kinderrechtenverdrag moeten staten de gebruiken en gewoonten van een lokale cultuur respecteren. Maar volgens datzelfde kinderrechtenverdrag moeten staten ook kinderen beschermen tegen misbruik en mishandeling en moeten ouders met alles wat ze doen rekening houden met hun kind.

In plaats van de wet als uitgangspunt te nemen, kruipt Tellegen als het ware in de huid van Toti en volgt hij haar gedachten en gevoelens. Tellegen: 'Voor Toti is de keuze tussen uithuwelijken en school geen rechtenkwestie, maar een innerlijk conflict. Ze is er trots op Maasai te zijn en houdt zielsveel van haar familie. Alleen wil ze nog niet trouwen, maar verder leren.'

Letterlijk

In de film over goudzoeker Roy uit Peru komt het kinderrechtenverdrag letterlijk aan de orde. Een van de dorpsgenoten probeert de anderen ervan te overtuigen dat kinderen geen gevaarlijk werk in de mijnen meer moeten doen en verwijst daarbij naar het kinderrechtenverdrag. De meeste ouders, zoals de vader van Roy, hebben de hulp van hun kinderen in de mijnen hard nodig om genoeg geld te verdienen. Daarbij zijn veel ouders ervan overtuigd dat kinderen moeten leren werken. 'Hoe komt mijn zoon anders aan zijn geld als ik er niet meer ben', vraagt de vader van Roy zich af tijdens een bijeenkomst over kinderarbeid. Roy zelf ziet geen bezwaar om naast school en voetbal zijn vader in de mijnen te helpen. Ook al is het werk zwaar, vies en soms gevaarlijk.

Rechten van het Kind
* Recht geldt voor alle kinderen
* Recht op schoon water en gezond eten
* Recht op onderwijs
* Recht om op te groeien bij familie
* Recht op bescherming tegen oorlog
* Recht op bescherming tegen misbruik en geweld
* Recht op bescherming tegen kinderarbeid
* Recht op ontspanning en spel
* Recht op gezond en veilig leven
* Recht om je mening te geven

Realiteit

Met 'Living Rights' toont Tellegen de realiteit van kinderrechten. Niet door de wetten zelf te belichten, maar door vijf kinderen te portretteren die geconfronteerd worden met moeilijke beslissingen in hun leven, die ze alleen zelf kunnen maken.

Dit artikel is, met toestemming, overgenomen van de Wereldomroep

 

Fragmenten 'Living Rights'

Reacties