'VS frustreren Arabische democratisering'

05-04-2005
Door: OneWorld Redactie
Bron: OneWorld

Dit stellen de Arabische auteurs van het Arab Human Development Report 2005, dat dinsdag door de VN-organisatie voor ontwikkeling is gepubliceerd.

Er tekenen zich beginnende hervormingen af, maar die bevinden zich overwegend nog in de 'embryonale fase' en slagen er niet in de sfeer van repressie die de meeste Arabische landen kenmerkt te doorbreken.

Hoewel de verantwoordelijkheid voor democratische hervormingen in eerste instantie bij de regeringen zelf ligt, constateren de schrijvers dat de internationale situatie een rem zet op de kansen op democratisering in de Arabische wereld. De voortdurende bezetting van de Palestijnse gebieden door Israël, de aanwezigheid van de VS in Irak en de strijd tegen terreur hebben een averechts effect.

'Het feit dat sommige westerse landen, die in de ogen van Arabische hervormers model stonden voor vrijheid en democratie, maatregelen hebben genomen die discrimerend en onderdrukkend zijn voor Arabieren, heeft de positie van die hervormingsgezinde krachten juist verzwakt', aldus het Arab Human Development Report. Sterker nog, net als Europese regeringen hebben vele Arabische regeringen de strijd tegen het terrorisme aangegrepen om de rechten van hun burgers verder te beperken.

De auteurs signaleren dat het maatschappelijk middenveld zich roert. Ze verwijzen onder meer naar de Sana'a Declaration, een verklaring over democratie en mensenrechten die is opgesteld op een regionale conferentie van niet-gouvernmentele organisaties (NGO's).

Ze noemen als voorbeeld de nationale commissie voor slachtoffers van martelingen in Bahrein die in het openbaar actie voert om compensatie voor slachtoffers af te dwingen. Of de mensenrechtenorganisaties in Marokko die de regering zover kregen vroegere mensenrechtenschendingen ten aanzien van de politieke oppositie te erkennen. Vrouwenorganisaties in Marokko behaalden succes met de nieuwe familiewet waarin de rechten van vrouwen beter worden beschermd.

Eén kandidaat

In de meeste landen is van vrijheid en goed bestuur evenwel nauwelijks sprake. Bij de meeste vrije presidentsverkiezingen is er maar een kandidaat (Algerije, Sudan, Jemen en de bezette Palestijnse gebieden uitgezonderd). Vrijheid van vereniging bestaat niet. Minderheidsgroepen en migranten worden nauwelijks beschermd tegen discriminatie op etnische, culturele of religieuze gronden. Vrouwen zijn nog immer geregeld slachtoffer van huiselijk en seksueel geweld.

Ook sociaal en economisch zijn de perspectieven somber. Een studie in vijftien Arabische landen wees uit dat zo'n 32 miljoen mensen aan ondervoeding lijden, zo'n 12 procent van de totale bevolking van die landen. In 2002 was de helft van alle Arabische vrouwen analfabeet.

Kritiek op VS

In het rapport ligt met name de Amerikaanse regering onder vuur. De VS ondermijnen de positie van de Verenigde Naties door binnen de Veiligheidsraad ten aanzien van het conflict tussen Israël en de Palestijnen te pas en te onpas te dreigen met een veto. Over Irak schrijven de opstellers: 'De Irakezen kwamen los uit de grip van een despoot om vervolgens bezet te worden door een buitenlandse macht die het lijden van de mensen heeft doen toenemen.'

Het rapport is verplichte kost voor Bush en zijn ambtenaren, schrijft de Washington Post in een beschouwend artikel. 'Het rapport laat zien dat het verlangen naar een liberale democratie even groot is als het wantrouwen in de Amerikaanse pogingen die democratie te bevorderen. Maar om tot democratie te komen, moet de Amerikaanse regering samenwerken met Arabische hervormingsgezinden, al blijven ze achterdochtig en vijandig.'

Reacties