Vrouwen over vrouwen

01-11-2005
Door: Tekst: Martine van der Horn


Ireen Dubel is programmamanager gender, vrouwen & ontwikkeling bij Hivos

'Romans en (auto)biografieën met levensverhalen van vrouwen zijn voor mij onmisbare inspiratiebronnen in mijn werk. Onlangs was ik voor een boekpresentatie van Hivos-partnerorganisatie Gay and Lesbian Archives of South Africa in Johannesburg. Daar ontdekte ik een bijzonder boek over vrouwen met lef: "Tommy Boys, Lesbian Men and Ancestral Wives".

Het is het eerste werk over seksuele relaties tussen vrouwen in Afrika, waarin jonge lesbiennes uit Oost- en Zuidelijk Afrika vertellen over hun liefdesrelaties met vrouwen, over seksuele praktijken en identiteiten, maar ook over het isolement en de homofobie in hun samenlevingen.

Seksualiteit tussen vrouwen is taboe en volgens Afrikaanse regeringsleiders "on-Afrikaans" en "geïmporteerd uit het Westen". Het boek laat zien dat de onzichtbaarheid van lesbische vrouwen voor isolatie zorgt, maar ook voor bescherming. Gelukkig willen sommigen van hen wel praten. "Wij, lesbische vrouwen, zijn hier geboren in Afrika, we horen hier thuis. Wie kan er zeggen dat wij on-Afrikaans zijn?"

Een ander inspirerend boek is "Purple Hibiscus" van de Nigeriaanse schrijfster Adichie, dat motiveert tot positieverbetering van vrouwen en meisjes in ontwikkelingslanden. In poëtische taal schrijft Adichie over de vijftienjarige Nigeriaanse Kambili, die met haar ouders en broer achter hoge muren in materiële rijkdom woont. Haar vader bezit fabrieken en begunstigt de armen, maar is thuis een religieus fundamentalist: hij mishandelt zijn vrouw en kinderen voor de zonden die zij zogenaamd begaan, zoals niet de beste zijn op school. Tijdens een militaire staatsgreep worden de kinderen door hun vader uit logeren gestuurd bij hun tante, universitair docente en alleenstaande moeder. Hier ontdekken ze dat het leven meer omvat. Ze komen vervolgens op verrassende wijze in verzet tegen hun vader.

Ik vind vakliteratuur over vrouwen en ontwikkeling, genderrelaties en "gender mainstreaming" soms nogal saaie en taaie kost vergeleken met literaire en (auto)biografische boeken geschreven door vrouwen. Vrouwen zijn bezig met een inhaalslag in de literatuur. Het is de hoogste tijd dat een Afrikaanse vrouw de Nobelprijs voor de Literatuur krijgt!'

Titel: Tommy boys, Lesbian Men and Ancestral wives: Female same-sex practices in Africa.

Auteurs: Ruth Morgan en Saskia Wieringa

ISBN: 1 77009 093 2

Verkrijgbaar: in de boekhandel of rechtstreeks bij uitgeverij Jacana Media (sales@jacana.co.za)

Titel: Purple Hibiscus

Auteur: Chimamanda Ngozi Adichie

ISBN: 0 00 718988 5

Verkrijgbaar: in de boekhandel

Hanneke Kamphuis is directeur van Mama Cash.

'Het boek "De gesluierde Eva: vrouwen in de Arabische wereld" van Nawal El Sadaawi vind ik prachtig en inspirerend. De auteur vertelt over de positie van de vrouw in het Egyptische gezin, waarbij ze put uit haar ervaringen als arts. Ze behandelt onderwerpen als vrouwenbesnijdenis, prostitutie, huwelijk, scheiding en islamitisch fundamentalisme. Daarbij wordt ze voortdurend geconfronteerd met het feit dat vrouwen in de islamitische wereld een ondergeschikte plaats innemen.

Met dit boek legde Nawal in 1974 een bom onder alle patriarchale systemen en structuren: ze is een moslimfeministe van het eerste uur.

Destijds opende haar onthullende relaas mijn ogen en die van miljoenen vrouwen wereldwijd. Ze hield zich bezig met zaken waar ik in de jaren zeventig ook mee bezig was, bijvoorbeeld met de link tussen feminisme en socialisme. In dit boek en in latere werken maakte Nawal duidelijk dat de onderdrukking van vrouwen niet wezenlijk valt toe te schrijven aan godsdienstige ideologieën of een westerse of niet-westerse maatschappij - overal en altijd delft de vrouw het onderspit. Misstanden zijn onlosmakelijk verbonden met een specifiek politiek, economisch en cultureel systeem. Dit systeem is diepgeworteld in de historie en zit in de vezels van vrijwel iedere samenleving. Ook na 32 jaar heeft het boek nog niets aan actualiteitswaarde ingeboet.

Zolang vrouwen in armoede moeten leven, bereiken ze heel weinig. Deze visie van Nawal is voor mij het bredere kader waarbinnen mijn idealen en mijn strijd voor gelijke rechten voor vrouwen een plaats en een functie hebben. We moeten af van die zogenaamde ontwikkelingshulp, waarvan het geld toch vaak weer verdwijnt naar het land dat het heeft gegeven. Vooral eerlijke handel is belangrijk.

Graag wil ik hier nog mijn gevoel delen dat we onze gezamenlijke strijd om vrouwenrechten niet moeten voeren vanuit het aan de orde stellen van controversiële issues, maar eerder vanuit een oprecht willen begrijpen en respecteren van elkaars gevoeligheden en taboes. Vrouwen zijn krachtig en uitstekend in staat hun eigen problemen op te lossen.'

Titel: De gesluierde Eva: vrouwen in de Arabische wereld

Auteur: Nawal El Saadawi

ISBN: 9067660787

Verkrijgbaar: in de boekhandel (heruitgave als Rainbow Pocket, juli 2005)



Reacties