VN willen hervormingen Wereldhandelsorganisatie

05-02-2003
Door: OneWorld Redactie
Bron: IPS/OneWorld

Het rapport 'Making Global Trade Work for People' van het VN-Ontwikkelingsprogramma (UNDP) bevat concrete aanbevelingen voor een nieuwe WHO.

Vier principes zouden moeten worden opgenomen in het grondvest van de Wereldhandelsorganisatie, zo stelt het rapport.
1) Handel moet beschouwd worden als een middel en geen doel op zich;
2) internationale handelsregels en -normen moeten geografische diversiteit toelaten;
3) landen moeten het recht krijgen hun instellingen en prioriteiten te beschermen; en
4) geen enkel land mag een voorkeursbehandelingen krijgen binnen de WHO.

Het 341-pagina tellende rapport neemt als uitgangspunt dat handel als de motor is van economische groei en menselijke ontwikkeling.

Maar om dat te laten werken moet de WHO haar focus wel verleggen: van het promoten van handelsliberalisering en markttoegang naar het ‘voeden’ van ontwikkeling, aldus het rapport. Dit omdat er geen overtuigend bewijs is dat liberalisering leidt tot hogere groei en armoedebestrijding.

Vietnam en Haïti

Het rapport illustreert dat aan de hand van casestudies van Vietnam en Haïti. Sinds de jaren 80 voert Vietnam een eigenzinnige economische koers, met stapsgewijze hervormingen. Staatshandel, importmonopolies, kwantitatieve restricties en hoge importtarieven voor landbouw- en industriële producten bleven overeind. En Vietnam trad niet toe tot de Wereldhandelorganisatie.

Toch is de Vietnamese economie succesvol gebleken, met groeicijfers tot meer dan 8 procent. Haïti daarentegen voerde op advies van de Wereldbank tussen 1994 en 1995 een handelsliberalisering door, waarbij de importtarieven en alle quota sneuvelden. De Haïtiaanse economie is nooit een stap verder gekomen en de sociale barometer staat op onweer.

Ook rijke landen hebben in het verleden hun markten uitgebreid beschermd, protectie die ze ontwikkelingslanden nu onthouden.

Suiker, rijst en zuivel

Eén van de redenen waarom vrijhandel niet werkt voor alle ontwikkelingslanden is dat de lage inkomenslanden weinig gewicht in de schaal leggen. Bij de onderhandelingen kunnen ze de rijke landen nergens mee dreigen. Daarom stelt het rapport voor om een ‘collectieve actie clausule’ in de WHO in te bouwen, zodat ze gezamenlijk meer vuist kunnen maken.

Een andere reden is de ‘landbouwafhankelijkheid’ van ontwikkelingslanden – 70 procent van de beroepsbevolking werkt in de landbouw. Agrarische producten zijn minder gemakkelijk te exporteren dan industriële producten. Volgens UNDP daalden de importtarieven op industriegoederen van gemiddeld 40 procent in 1945 naar 4 procent in 1995. Maar de importtarieven op de agrarische producten schommelen nog steeds rond de 62 procent.

Voor producten waar ontwikkelingslanden aan kunnen verdienen (bijvoorbeeld suiker, rijst en zuivel) hanteren de rijke landen tarieven van 350 tot 900 procent, waardoor winst zo goed als onmogelijk wordt.

Europees rundvlees

Intussen hebben de ontwikkelingslanden wel hun barrières geslecht op aandringen van de Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds. Zo heeft de Mexicaanse landbouw volgens het rapport zwaar te lijden onder de import van graan uit de Verenigde Staten en wordt de Afrikaanse markt overspoeld door Europees rundvlees. ‘We moeten ervoor zorgen dat de landbouwsubsidies en de tariefdiscriminaties verdwijnen,’ zegt Murray Gibbs van UNDP. ‘En we moeten iets doen aan het anti-dumping akkoord van de WHO, dat wereldwijd wordt misbruikt.’

Ondanks de duidelijke aanbevelingen, is er volgens UNDP geen eenvoudige oplossing. Het voorbeeld van Noorwegen toont dat aan, aldus Malloch Brown. Noorwegen schafte alle barrières voor de Minst Ontwikkelde Landen af, maar importeert desondanks nog altijd weinig uit die landen. Dat heeft te maken met marktverschillen in Afrika en Scandinavië, taalproblemen en de verslechterende infrastructuur in Afrika.

De UNDP-baas geeft ook het voorbeeld van Ugandese producten die er vanuit Kampala 20 dagen over doen om in de haven van Mombassa in buur

UNDP rapport 'Making Global Trade Work for People'

Reacties