Verkiezingen brengen Congo niet veel verder

30-10-2006
Door: Koert Lindijer
Bron: Wereldomroep

Misschien was het maar goed dat de verkiezingen in Congo begonnen met een gigantische regenbui, die voortduurde tot de tweede helft van de ochtend op 29 oktober. Ook bij de tweede ronde van deze voor Congo én Afrika zo belangrijke verkiezingen - de eerste democratische verkiezingen in het land sinds bijna een halve eeuw - waren de spanningen hoog opgelopen tussen de aanhangers van de twee presidentskandidaten Joseph Kabila en Jean-Pierre Bemba.

Kwaad bloed

Na de eerste ronde in juli is er veel kwaad bloed gezet tussen Kabila en Bemba. De twee krijgsheren die na veertig jaar wanbestuur de democratie in Congo moeten helpen inluiden, hadden het land bijna opnieuw in een oorlog gestort.

Enkele uren voor de uitslag van de eerste verkiezingsronde bestormden Kabila's  troepen op 20 augustus het zwaar bewapende huis van Bemba in de hoofdstad Kinshasa. Twee dagen lang klonk er in en rond het stadscentrum hevig geweervuur en er vielen officieel 23 doden. Bemba's helikopter voor zijn verkiezingscampagne ging in vlammen op.

Congo is een kruitvat. Voor, tijdens en na de tweede verkiezingsronde lopen duizenden aanhangers van beide kandidaten met wapens rond. Tegen de regels in heeft Kabila ruim tienduizend fervente aanhangers onder de wapenen in zijn Presidentiele Garde. Opponent Bemba kan in de hoofdstad op 630 gewapende lijfwachten rekenen, met nog eens honderden andere militante aanhangers aan de overkant van de rivier in Congo-Brazaville.

Wapenvrij

Na de gewelddadigheden in augustus bewerkstelligden de Verenigde Naties een pact waarbij Kabila en Bemba 'een wapenvrije hoofdstad' beloofden. Bij de VN-campagne in Kinshasha werden vervolgens slechts 37 wapens opgehaald. De VN hebben ruim 17000 vredessoldaten in geheel Congo waarvan een klein deel in de hoofdstad. De Europese Unie legerde 1400 man in Kinshasa en houdt eenzelfde aantal achter de hand in buurland Gabon.

Het brandpunt is Kinshasa. Kabila won de eerste verkiezingsronde met 45 procent, maar kreeg slechts 13 procent in de hoofdstad. Hij weigerde vorige week een televisiedebat met zijn rivaal, een nieuw bewijs voor de bewoners van de hoofdstad dat Kabila een lafaard is. Bemba drijft op de weerzin tegen Kabila en is nog nooit zo populair geweest in de hoofdstad.

De beide krijgsheren bezitten ieder hun eigen radio- en tv-stations en kranten. Kabila wordt door Bemba's media afgeschilderd als een allochtoon, omdat hij geboren en getogen is in het oostelijke buurland Tanzania. Hij spreekt slecht Frans en Lingala, de voertalen in het westen van Congo.

Rijkeluiszoontje

De in 1962 geboren Bemba is een rijkeluiszoontje en geen typische guerrillastrijder. Volgens de media van Kabila is hij een kanibaal en een playboy. Zijn soldaten zouden enkele jaren geleden pygmeeën hebben opgegeten toen zij een guerrilla voerden tegen Kabila.

Na de val van Mobutu in 1997 vluchtte Bemba naar België en bracht daar de meeste tijd door in het uitgaansleven. Met hulp van de Oegandese president Museveni zette hij een jaar later een verzetsbeweging op in het noordwesten van zijn geboorteland Congo. Ook in de bush ging Bemba smaakvol gekleed en wanneer hij naar het front vertrok droegen zijn lijfwachten een kratje Fanta limonade voor hem mee.

Smokkel van koffie en hout vanuit het gebied onder zijn controle leverden hem en zijn beweging miljoenen dollars aan inkomsten op. Gebrek aan diepgang compenseerde hij door een grote vastberadenheid. Dat is een scherp contrast met Kabila, die verlegen over komt.

Bemba is zoon van miljardair Bemba Solana, destijds een naaste medewerker van Mobutu. Kabila is zoon van de in 2001 vermoorde Laurent Kabila, een voormalige guerrillastrijders en diamantsmokkelaar. Beide krijgsheren leidden sinds het vredesakkoord in 2003 een overgangsregering en dat legde ze geen windeieren. Beiden beschuldigen elkaar van corruptie, beiden beloven behoorlijk bestuur en democratie, beiden ontberen de kwalificaties om hun beloftes waar te maken.

Dit artikel is met toestemming overgenomen van de Wereldomroep.

Reacties