‘Van een nieuwe ontwikkelingsronde is geen sprake’

15-11-2001
Door: OneWorld Redactie
Bron: OneWorld

De nieuwe ronde van onderhandelingen moeten leiden tot verdere liberalisering van de wereldhandel. Die ronde start in januari 2002 en zal bijna alle nieuwe onderwerpen bevatten waarop de rijke landen hebben aangedrongen.

De nieuwe ronde is al de ‘Doha Ontwikkelingsronde’ gedoopt. In Qatar hebben ontwikkelingslanden terrein gewonnen. Staatssecretaris van Economische Zaken, Gerrit Ybema, sprak van ‘winst’ voor die landen. De Zuid-Afrikaanse vertegenwoordiging noemde het een ‘herbalansering’ tussen arme en rijke landen. Maar niet-gouvernmentele organisaties vinden dat je daarmee nog niet kunt spreken van een ‘Ontwikkelingsronde’.

Sommige maatschappelijke organisaties vrezen zelfs dat de nieuwe ronde de ‘armoede en ongelijkheid zal verergeren’. Het Internationale Congres voor Vrije Vakbonden, ICFTU, noemt het akkoord a recipe for disaster. Bovendien schieten die landen niet veel op, omdat een aantal afspraken van Qatar louter een herbevestiging zijn van de afspraken die al in de eerdere Uruguay-ronde waren overeengekomen.

In de nieuwe ronde zal over een aantal nieuwe onderwerpen worden onderhandeld: overheidsbestedingen, handelsfacilitering, mededinging en investeringen. Dit tot tevredenheid van de Verenigde Staten en de Europese Unie. Wel heeft India op het laatste moment bedongen dat de definitieve beslissing daarover pas genomen wordt op de volgende ministeriële conferentie in 2003.

Volgens de Third World Network (TWN), een invloedrijke organisatie in Maleisië, gaat het met de uitbreiding van het WTO-mandaat echter ‘de verkeerde kant uit’. TWN zegt dat het vrijhandelsakkoord serieuze sociale en economische problemen gaat geven in ontwikkelingslanden. Ook beperkt het akkoord het recht van ontwikkelingslanden een beleid gericht op de eigen ontwikkeling aan te nemen en uit te voeren.

Onvoldoende capaciteit
Oxfam International benadrukte ook het probleem dat de ontwikkelingslanden krijgen met hun onderhandelingscapaciteit. Die hebben zij niet voor alle nieuwe onderwerpen voldoende in huis. En dat kan nadelige gevolgen hebben voor wat betreft de toegang en invloed van multinationale ondernemingen in die landen, aldus Oxfam.

De arme landen winnen wel bij het nieuwe akkoord over het Trips-verdrag. Dat regelt het patentrecht op medicijnen en de toegang daartoe van ontwikkelingslanden. ‘Het belang van de volksgezondheid van ontwikkelingslanden is bevestigd,’ zegt Nicole Metz van Wemos en namens de maatschappelijke organisaties lid van de Nederlandse delegatie naar Qatar. ‘Het akkoord geeft hen iets in handen om toegang tot geneesmiddelen na te streven.’

Toch vreest Metz dat een vaag geformuleerde paragraaf over dwanglicenties voor de import van medicijnen bij de uitwerking nog problemen kan geven voor landen zonder eigen productiecapaciteit. ‘Het is goed dat het akkoord er ligt, maar het had voor ontwikkelingslanden wel iets bindender mogen zijn,’ aldus Metz.


Grote verliezer lijkt de milieubeweging. Friends of the Earth had gewild dat het thema duurzame ontwikkeling een integraal onderdeel zou worden van de WTO-akkoorden. Dat is niet overgenomen.

Wel meegenomen worden de internationale milieuverdragen in de handelsbesprekingen. ‘Maar dat heeft alleen betrekking op landen die die verdragen ook hebben ondertekend,’ zegt Bertram Zagema van Milieudefensie. ‘Dus kunnen de VS, die bijvoorbeeld het Kyoto-protocol niet ratificeren, dat weer naast zich neerleggen.’

Friends of the Earth over resultaten Doha
Gehele akkoord is te vinden bij de WTO
Gehele akkoord is te vinden bij de WTO

Reacties