‘Universele waarden gelden niet in een ongelijke wereld’

11-10-2004
Door: OneWorld Redactie

'We weten nu wel wat de oplossingen zijn. Als we eindelijk eens politieke wil tonen, zijn de problemen van Afrika op te lossen. De tijd voor excuses zijn over, het is tijd voor actie.' Zo spoorde Tony Blair zijn toehoorders aan tijdens de bijeenkomst van de Afrika commissie in Ethiopië. Met die politieke wil doelde Blair vooral op de aarzeling van Europese landen om troepen naar vredesmissies in Afrika te sturen. Wat Blair betreft moeten er snelle EU-interventietroepen komen.

geldof commissie voor afrika

 

 

 

 

 

 

 

Tony Blair (l.), Bob Geldof en Gordon Brown (r.) vorige week in Ethiopië.

Dat Blair een vurig pleidooi voor een betere toekomst voor Afrika hield, is mede te danken aan Bob Geldof. Na een publieke oproep van de Ierse zanger om eindelijk eens de daad bij het woord te voegen, richtte Blair in februari van dit jaar de Afrika commissie op.

Het is de bedoeling dat de commissie oplossingen verzamelt om de armoede en stagnerende ontwikkeling van Afrika grondig aan te pakken. Blair zal de plannen presenteren op de komende top van de G8-landen.

Samen met collega zanger Bono is Geldof lid van de commissie. Ook hij hield een toespraak op de bijeenkomst. 'Ik wil geen cynische en sceptische woorden horen,' waarschuwde hij de veelal Afrikaanse aanwezigen. 'Ik ben hier om serieus te praten over oplossingen. Vertel ons wat werkt en wat niet. Vergeet niet, premier Blair is het komende jaar voorzitter van de EU. Dit is misschien wel jullie eerste en laatste kans om eindelijk de nodige maatregelen erdoor te krijgen.'

Mr. Geldof, dat klinkt allemaal mooi, maar zoals Blair in zijn openingstoespraak al zei: de oplossingen kennen we nu wel, maar tot nog toe heeft de politieke wil altijd ontbroken om de plannen uit te voeren. Waarom zou dat deze keer anders zijn?

'Daar ben ik ook niet van overtuigd, totaal niet zelfs. Maar ik vind wel dat we het moeten blijven proberen. Anders blijf je maar luisteren naar al dat gepraat en gebeurt er niks. Het is toch een ongelofelijke schande, dat in een wereld van overschotten mensen honger moeten lijden. Dat is onnodig en onverdraaglijk.' geldof bob foto andrew heavens

Volgens Blair moeten we onze aandacht op Afrika richten om te voorkomen dat Europa overspoeld wordt door Afrikanen.

'Daar ben ik het absoluut niet mee eens. Wij mogen in onze handen knijpen met de Afrikaanse migratie naar Europa. Veel migranten zijn hoog opgeleid en door de vergrijzing hebben we deze getalenteerde krachten hard nodig. Afrika heeft te maken met het echte probleem: de braindrain.'

 (foto: Andrew Heavens)

Niet alle commissieleden, zoals de Ethiopische president Meles, zijn even voorbeeldig. Op zijn politiek is nog wel het een en ander aan te merken.

'We kunnen nou eenmaal niet om de politici heen. Afrika is arm en de rest van de wereld is rijk. Als je dit wilt veranderen, heb je de rijkdom van het Westen nodig en de medewerking van invloedrijke Afrikaanse partners. Ook al vinden we niet alle partners even aardig, we moeten ons er maar overheen zetten, samenwerken en veranderingen doorvoeren.

Wat is uw rol in de commissie?

'Ik ben dan wel een zanger, maar ik zie cultuur toch wel breder dan zingen en dansen. Cultuur heeft een grote impact op ontwikkelingssamenwerking. We kunnen vanuit het Westen wel van alles bedenken, maar als een andere cultuur de oplossing niet accepteert, dan werkt het niet. Er gebeurt hier in Afrika veel dat tegen Europese principes indruist, maar hier een onlosmakelijk deel uitmaakt van het culturele erfgoed. Ik wil de meningen over dit soort zaken op een rij zetten en organiseer daarom seminars door heel Europa, de Verenigde Staten en in Afrika.'

Wat is er sinds Live Aid in de wereld veranderd?

'Door globalisering is de wereld klein geworden. Alles heeft met elkaar te maken en alles wat we in het Westen doen is direct van invloed op het Zuiden. Maar omdat de meeste Afrikanen arm zijn, hebben ze het veel minder in de hand en trekken ze altijd aan het kortste eind. Neem corruptie. In Europa is het minstens zo erg als in Afrika. Ik noem maar een Berlusconi, Chirac, Juppé of Kohl. Maar wij in Europa zijn zo rijk dat we een bepaalde mate van corruptie kunnen tolereren. In Afrika blijft er niks over. Universele waarden gelden niet in een ongelijke wereld.'

Is Afrika veranderd in die twintig jaar?

'Ook dit continent is enorm in verandering. Ik merk dat men hier bezig is met vragen zoals: Wat is een natie? Of is er sprake van een supranationale identiteit? Het is niet toevallig dat in Afrika religie zo belangrijk is. Geestelijken kunnen vaak meer voor je regelen dan de staat. Omdat die faalt. Zo hebben Nigeriaanse vrouwen die door hun man geslagen worden bijvoorbeeld meer aan de sharia dan aan de overheid. Daar moeten we op inspelen, oude definities van een staat of democratie loslaten en nieuwe vormen bedenken.'

Zegt u eens eerlijk, denkt u dat de Afrika Commissie werkelijk kan zorgen voor een gelijkwaardige samenwerking tussen het Westen en Afrika?

'Gelijkwaardigheid en eerlijke handel tussen arme en rijke landen is een illusie. Individuen kunnen anderen nog wel zien als gelijken, economieën niet. Die zijn onpersoonlijk en wreed. Adam Smith zei driehonderd jaar geleden al dat prille economieën beschermd moeten worden. Zo moet ook Afrika eerst hulp en ruimte krijgen om te groeien en kan daarna pas vanuit een gelijkwaardige positie met ons concurreren. We zeggen wel dat we een vrije markt hebben, maar dat is natuurlijk niet waar. Het Westen leeft in een zeer verknipte economie, helemaal afgeschermd, zodat Afrikaanse landen geen kans krijgen. Dat moet anders.'

Reacties