Tribunaal Rode Khmer ligt nu al onder vuur

08-08-2001
Door: OneWorld Redactie
Bron: IPS/ANP

Tijdens het schrikbewind van de maoïstische Rode Khmer, tussen 1975 en 1979, kwamen naar schatting 1,5 miljoen Cambodjanen om door hongersnood of moordpartijen.

Het tribunaal wordt een mengvorm van een internationaal en een Cambodjaans hof. Cambodja en de Verenigde Naties moeten het over de precieze invulling van de procesgang nog eens worden. Een beginselakkoord daarover zou binnen enkele weken worden ondertekend.

Cambodja staat huiverig tegenover teveel buitenlandse bemoeienis in de rechtspraak. Prmier Hun Sen zelf verklaarde onlangs dat ‘buitenlanders het proces van de Rode Khmer niet mogen controleren’.Ook is er nog onenigheid over de afdwingbaarheid van de straffen die worden uitgesproken en over de status van de gratie die vele Khmer-kopstukken al verkregen.

Toch denkt Hun Sen dat de oprichting van het tribunaal eind dit jaar rond kan zijn. Waarnemers vrezen dat het nog wel wat langer zal duren.

‘Ik verwacht niet dat het tribunaal snel van start zal gaan’ omdat het te veel herinneringen uit het verleden zal oprakelen,’ zegt Lao Mong Hay, directeur van het Khmer Institute for Democracy in Pnom Penh. ‘Cambodjaanse politici zullen het zo lang mogelijk blokkeren.’

Volgens Hay zijn er teveel politici, zowel van de regerende CPP als van het oppositionele Funcinpec die in verlegenheid kunnen worden gebracht Bovendien zijn er in 2002 en 2003 verkiezingen, een proces dat het gewicht van een tribunaal over de wreedheden van de Rode Khmer wellicht niet kan torsen.

Critici wijzen ook op het feit dat het Westen en ook de VN de Rode Khmer voor en na hun val hebben gesteund. Bovendien hebben de VS zich voor de machtsovername van de Khmer schuldig gemaakt aan massale bombardementen op het platteland in het kader van de Vietnam-oorlog waarbij honderdduizenden om het leven kwamen.

doekje voor het bloeden?
Waarnemers noemen het tribunaal nu al een doekje voor het bloeden, omdat vele van de beruchtste Khmer-leiders al amnestie hebben gekregen.

Topman van de Rode Khmer Pol Pot overleed in 1998. De Verenigde Naties en Cambodja zeggen dat ze alleen de top van de organisatie zullen vervolgen. Er komen derhalve slechts circa dertig mannen, allen in de zeventig, in aanmerking voor berechting. Van de voornaamste kopstukken zitten er slechts twee vast in afwachting van hun berechting.

Ta Mok, de eenbenige 'vrolijke slachter', was een van de belangrijkste militaire leiders van de Rode Khmer. Hij werd in 1999 gearresteerd. Zijn troepen werden door Pol Pot gebruikt om grootschalige zuiveringen binnen en buiten de beweging uit te voeren. Hij is door justitie aangeklaagd wegens volkerenmoord.

Kang Kek Ieu, alias Duch, de 'beul van Tuol Sleng', werd ook in 1999 gearresteerd en aangeklaagd wegens volkerenmoord. Hij was directeur van de beruchte gevangenis Tuol Sleng waar 16.000 tegenstanders van het regime zijn gemarteld.

Zijn advocaat zei dinsdag namens Duch dat hij snel wil terechtstaan om te kunnen vertellen hoe de leiders Pol Pot, Nuon Chea en Khieu Samphan hem door list en bedrog tot moorden brachten.

Volgens de advocaat zou Duch zeker zijn gedood, als hij de bevelen van zijn meerderen niet zou hebben uitgevoerd: ‘Toen hij bij de Rode Khmer kwam, was zijn doel niet het doden van mensen, maar het scheppen van een zuivere, rechtvaardige samenleving.’

Door de amnestie bevindt zich onder anderen op vrije voeten Khieu Samphan, staatshoofd tijdens het regime van de Rode Khmer. Ondanks het feit dat hij jaren werd gezien als het gematigde gezicht van de beweging, menen deskundigen dat hij een doorslaggevende rol heeft gespeeld in de zogenoemde killing fields.

Hij zou zich vooral hebben beziggehouden met de bloedige zuiveringen, die hij nodig achtte om de ideologische zuiverheid van de beweging te behouden. Amnestie is er vooralsnog ook voor Nuon Chea, 'Broeder Nummer Twee', die zich in december 1998 samen met Khieu Samphan overgaf.

Onder internationale druk zei premier Hun Sen voorstander te zijn van een proces tegen hen. Nuon Chea gold vooral als partij-ideoloog. Officieel was hij de tweede man van de Rode Khmer na Pol Pot.



Over civil society in Cambodja:
Cambodja-info van de Asian Human Rights Commission:
Cambodja-info van de Asian Human Rights Commission:

Reacties