Topman Wereldbank stapt op na censuur

19-06-2000
Door: OneWorld Redactie
Bron: doris

Ravi Kanbur was hoofdauteur van de jaarlijkse World Development Report (WDR) en wereldvermaard economist verbonden aan de New Yorkse Cornell University. Drie maanden voor de geplande publicatiedatum van de 2000-2001 editie van de WDR geeft hij er de brui aan.

Kanbur uit in zijn ontslagbrief zijn zorgen over ‘de onredelijke druk om het gedeelte in het WDR-rapport over globalisering aan te passen’. De druk zou vooral zijn uitgeoefend door de top van de Wereldbank en de Amerikaanse minister van Financiën Lawrence Summers.

Voor het eerst in tien jaar gaat het World Development Report weer over het thema armoede. In de kladversie van het rapport was het team van Kanbur naar verluidt te kritisch over de sociale gevolgen van de structurele aanpassingsprogramma's van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank. Deze programma’s dwingen ontwikkelingslanden hun financiën op orde te brengen. Gevolg was dat er flink werd bezuinigd op de uitgaven van onder andere het onderwijs en de gezondheidszorg.

Volgens Alex Wilks, hoofd van het Bretton Woods Project in Londen, is het vertrek van Kanbur ‘de bevestiging dat deze instelling niet kan omgaan met externe of interne kritiek’. Amper zes maanden geleden nam topeconoom Joseph Stiglitz ontslag bij de Wereldbank. Stiglitz haalde zich de woede van de Amerikaanse minister Summers op de hals met zijn felle kritiek op het gestuntel van het IMF tijdens de financiële crisis in Azië in 1998.

Naar buiten toe doet de Wereldbank er alles aan te laten blijken dat ze een open cultuur heeft. Zo gaat het de felle dicussies op de eigen website niet uit de weg. In dat discussieforum krijgt de Bank de schuld van veel negatieve ontwikkelingen.

In het kader van die nieuwe debatcultuur werd dit jaar voor het eerst over een kladversie van het WDR gedebatteerd. Dit gebeurde tijdens een elektronische conferentie waaraan meer dan 1.500 mensen uit 80 landen deelnamen.

Verwoestende effecten van Wereldbankbeleid
Behoudsgezinde stemmen binnen de Wereldbank en de Amerikaanse administratie merkten toen al op dat het WDR-redactieteam teveel de nadruk legde op de negatieve aspecten van structurele aanpassing en economische liberalisering en globalisatie.

De versie van het rapport die circuleert, suggereert dat de economische hervormingen die de Wereldbank en het IMF momenteel als voorwaarde stellen voor hulp aan arme landen, verwoestende effecten hebben op de levensstandaard van de armste bevolkingslagen in deze landen.

Critici op deze rapportversie vrezen dat een dergelijke conclusie in een invloedrijke publicatie als het WDR slechts munitie geven aan de 'antiglobalisatie-lobby'. Deze lobby van actiegroepen en organisaties hebben sterke kritiek op internationale instellingen als Wereldbank en de Wereldhandelsorganisatie (WHO). Ook regeringen in het zuiden die in eigen land politiek onder vuur liggen omdat ze onpopulaire economische maatregelen treffen, zouden op gedachten kunnen worden gebracht.

‘Dit is een delicaat moment in veel landen,’ zegt een bron binnen de Wereldbank. ‘Als in onze communicatie ernstige twijfels sluipen over de hervormingspolitiek, kan dat worden geïnterpreteerd als een teken dat de teugels mogen worden gevierd.’

Voor een instelling die zegt zichzelf te willen positioneren als een ‘kennisbank’ en een ‘luisterende bank’ betekent het vertrek van twee kritische intellectuelen als Stiglitz en Kanbur in amper een half jaar tijd een ernstig gezichtsverlies.

In december raakte ook al een kladversie bekend van 'The Simultaneous Evolution of Growth and Inequality', een studie door Wereldbank-economen Mattias Lundberg en Lyn Squire. De auteurs kwamen daarin tot de vaststelling dat de lasten van de aanpassing- en liberaliseringsprogramma's in ontwikkelingslanden exclusief worden gedragen door de 40 procent armste inwoners.

Maar in de enkele weken geleden gepubliceerde definitieve versie van het rapport is van dit besluit geen spoor meer terug te vinden.

Ook andere organisaties die nauw met de Wereldbank samenwerken menen dat aan interne censuur wordt gedaan. Of dat medewerkers op zijn minst onder druk worden gezet om in hun wetenschappelijke besluiten niet te zeer af te wijken van de orthodoxe paden.

Wereldbank

Reacties