Toename vlamvertragers bedreigt mens en milieu

28-06-2000
Door: OneWorld Redactie
Bron: doris

Vlamvertragers komen door de vuilverbranding in de lucht terecht. De combinatie van broom en koolstof in vlamvertragers maken de stof slecht afbreekbaar. Het duurt vaak tientallen jaren.

Via de natuurlijke kringloop slaan de stoffen neer in zee en nestelen zich daar in vissen, zoog- en schaaldieren. De consumptie daarvan zorgt dat de pbde's in het menselijk lichaam terechtkomen.

Wat voor effecten de stoffen hebben op mens en dier is nog niet helemaal bekend, zegt J. de Boer, wetenschapper bij het Rijksinstituut voor Visserij Onderzoek (Rivo).

'De zeehondenstand heeft erg te lijden gehad onder de pcb’s die aan vlamvertragers verwant zijn,’ zegt de wetenschapper. Bij mensen schoppen die verbindingen de hormoonhuishouding in de war.

Onderzoek naar de precieze effecten van de vlamvertragers (polybroomdifentylethers, pbde's) moet worden gestimuleerd, zegt De Boer. Ook moet er volgens de milieuchemicus meer onderzoek worden gedaan naar alternatieve vlamvertragers waarin geen broom is verwerkt.

De chemie-industrie is terughoudend, want alternatieven zijn vaak kostbaar. Toch richtten drie grote chemieconcerns, Dead Sea Brome Mine (Israël), Great Lake Chemicals (Canada) en Albemarel (Verenigde Staten) het milieuplatform op dat de afgelopen dagen bijeenkwam.

Ophoping in moedermelk
De toename van vlamvertragers in het milieu is deels te wijten aan de wetgeving. Electronica-industrieën zijn verplicht om vlamvertragers in hun apparaten te verwerken. Hetzelfde geldt voor producenten van automeubels.

Vorige week maakten Japanse wetenschappers bekend dat ze hoge concentraties pbde's in moedermelk hadden aangetroffen.

Uit hun onderzoek bleek dat vissen die dichtbij de kust zwemmen de meeste pbde's bevatten. Vrouwen die veel vis eten, hebben de hoogste concentraties van de vlamvertragende stoffen in hun melk.

Twee jaar geleden deden Zweedse onderzoekers dezelfde ontdekking. Tegelijkertijd publiceerde De Boer samen met andere wetenschappers een artikel in het wetenschapstijdschrift Nature over vlamvertragers die zij hadden aangetroffen in drie potvissen. Die waren in 1995 in Kijkduin aangespoeld.

Potvissen leven normaal op grote diepten in de Atlantische Oceaan. De ontdekking van de vlamvertragers in hun lichamen betekent volgens De Boer dat de stoffen nu ook al in de diepzee voorkomen.

Vanaf eind jaren zeventig onderzoekt het Rivo de vlamvertragende stoffen. Tot voor kort was er echter niet veel aandacht voor, omdat andere stoffen in veel grotere hoeveelheden in het milieu terechtkwamen.

De Boer: 'Over het algemeen neemt het gebruik van chloriden af. De concentraties van pbde's is nog niet op het niveau van de pcb's, maar nemen wel sterk toe. Dat is zorgelijk.'

Reacties