‘Speciale exportzones in Afrika hebben weinig succes’

22-04-2002
Door: OneWorld Redactie
Bron: IPS

Het principe van de zogeheten export processing zones is simpel. Vlakbij een haven of luchthaven wordt een zone ingesteld met een investeringsvriendelijk belastingklimaat, soepele arbeidsregels en soms overheidssteun voor de infrastructuur. Doel ervan is het bevorderen van een exportgerichte groei.

Het model was in de jaren 80 uitermate populair in Zuid-Amerika en Azië. De laatste jaren passen ook verscheidene Afrikaanse landen het model toe. Volgens de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) werken momenteel zo’n 27 miljoen mensen in 850 zones verspreid over 70 landen.

In het rapport van de Zuid-Afrikaanse niet-gouvernementele organisatie (NGO) International Labour Resource and Information Group (ILRIG) worden EPZ’s in vier landen onder de loep genomen: Zuid-Afrika, Zimbabwe, Tanzania en Namibië. De conclusie luidt dat de zones in deze landen een pijnlijk fiasco zijn ondanks een miljardenstroom aan overheidsgelden.

Opgedoekt

De EPZ’s trekken nauwelijks investeerders aan, ze leveren veel minder banen op dan verwacht en men lapt er de arbeidsregels aan hun laars, zo blijkt uit het rapport. Bovendien is een groot aantal van de opgestarte zones inmiddels weer opgedoekt wegens een gebrek aan belangstelling.

Het rapport stelt ook vragen bij de exportgerichte strategie van de zones, dat ervoor zorgt dat ontwikkelingslanden onderling een concurrentieslag voeren. Ze profiteren immers allemaal van lage belastingtarieven en soepele arbeidsregels.

Een ander gevolg van de exportgerichte strategie is dat Afrika afhankelijk blijft van het exporteren van ruwe grondstoffen. Een eigen industrie wordt niet gestimuleerd, waardoor de ontwikkelingslanden machines en afgewerkte producten zullen moeten importeren.

Mislukt

Volgens het rapport is meer dan de helft van de projecten in Namibië en Zimbabwe volledig mislukt. Het aantal gecreëerde banen is er nog geen honderdste deel van wat er aanvankelijk bedoeld was. De bestaande banen zijn bovendien allesbehalve kostenefficiënt: het creëren van een baan kost gemiddeld 200.000 euro. Tot slot zijn de lonen bedroevend laag.

Ondanks deze belabberde resultaten gaat Zuid-Afrika door met de zones. Ongeveer een zesde van de 222 geplande projecten is al uitgevoerd. Onderzoekers van ILRIG hebben vastgesteld dat sommige van die projecten van voor de EPZ's stammen, en nu slechter presteren dan voorheen.

EPZ in Zimbabwe

Reacties