Samenvatting online discussie Honger in Afrika

29-01-2003
Door: OneWorld Redactie
Bron: OneWorld

Uit de stemming op de website blijkt dat zo’n 50 procent voor is en 50 procent tegen.

De deelnemers aan het online debat hadden enige sympathie voor de stelling, maar achten de uitvoering niet erg realistisch. (Demissionair) staatssecretaris voor Ontwikkelingssamenwerking Agnes van Ardenne was kritischer: zij noemt het verbieden van het exporteren van voedsel ‘het paard achter de wagen spannen’. Zoiets zou een illusie zijn in de globaliserende wereld en bovendien zouden boeren, burgers en ondernemers uit ontwikkelingslanden niet vragen om nieuwe handelsbelemmeringen. ‘Ze willen juist handel kunnen drijven, toegang krijgen tot onze markten. Honger komt niet door een tekort aan voedsel, maar vooral door tekort aan koopkracht en een zwakke positie in de besluitvorming.’
Joyce Kortlandt van Novib stelt bovendien dat voedselzelfvoorziening geen garantie is voor een volle maag. Waar het volgens haar om gaat is dat mensen voldoende middelen hebben om aan voedsel te komen. ‘Dat kan door zelf voedsel te produceren, maar in sommige gevallen is het lucratiever om exportgewassen te verbouwen en voedsel te importeren.’

Verder gaan weinig deelnemers direct in op de stelling. De meesten wijzen de beschuldigde vinger voor de honger naar de Afrikaanse leiders; veel meer dan naar IMF en Wereldbank.
Het bekende voorbeeld is Robert Mugabe, president van Zimbabwe. Hij verjaagt commerciële boeren die zo belangrijk zijn voor de voedselproductie. Volgens een rapport van de ‘UN Office for the Coordination of Humanitarian Affairs’ (ingebracht door John Mabuko) produceerde de commerciële sector in Zimbabwe, samen met de 30,000 commerciële agrariërs in Zuid-Afrika, ‘genoeg voedsel dat ze 120 miljoen mensen in heel Zuidelijk-Afrika al vele jaren lang lang de kost hebben kunnen geven’.
En dus, zo stelt Mabuko, wordt het hongerprobleem erger als alle winstoogmerken uit de voedselhandel verdwijnen.

Anderen geven aan dat de corrupte dictators hun volk laten barsten. Zimbabwe’s Mugabe was voor zijn kerstinkopen naar Singapore gevlogen (in de EU en VS is hij niet welkom), zo signaleerde de Sunday Tribune. Hij keerde met 15 winkelwagens vol goederen terug naar Harare, terwijl meer dan 70 procent van de plattelandsbevolking afhankelijk is dan voedselhulp van donoren, met name de zo verfoeide VS en de UK (!).
Malawi verkocht (al dan niet op advies van het IMF) de voedselvoorraad, maar waar bleef het geld, vraagt Alice Tromm zich af. ‘De regering heeft een hele vloot Mercedes Benzes gekocht en in Afrika heet dit heel ironisch BENZ AID.’
En er is een noodkreet uit Zuid-Afrika: boeren die veel produceren - voor lokale consumptie en voor export - worden door de (Zuid-Afrikaanse) overheid totaal niet geholpen. ‘Land dat wordt overgenomen, ligt braak,’ schrijft Juli Stapelberg. De overheid draagt ook bij aan de haatgevoelens tegen de commerciële boeren die zelfs hebben geleid tot de moord op haar man en broer. ‘The South African government must start looking after farmers and stop the murder of those people who produces our food!!!!’ Een deelnemer voegt eraan toe: de honger wordt gecreëerd door de Afrikaanse regeringen. ‘Zij moeten het doelwit zijn van de acties van de NGO's.’

Sommigen menen dat het juist de exportorientatie is (zo fel bepleit door het IMF) die leidt tot corruptie. Deze miljarden die worden verdiend gaan direct ‘in de zakken van de machthebbers en hun fasallen’. A. Stuijt voegt daaraan toe dat behalve meer democratische regeringsvormen (inclusief juridische normen en waarden) ‘geregistreerde grondtitels -- privé (commercieel inruilbare) eigendomsrechten voor de vele miljoenen kleine boeren in Afrika (meestal vrouwen) - van het grootste belang zijn. ‘Als je de grondtitel niet bezit kan je ook geen verbeteringsleningen aangaan voor die grond - en hoe kan een beginnende agrariër zonder zelfs de kleinste leningen voor zaad, bijvoorbeeld, elk jaar opnieuw weer een bestaan maken?,’ aldus Stuijt. In Chili blijkt dat door het toekennen van grondtitels de landbouwproductie begint toe te neme

Reacties