Rampenfonds voor hongerend Afrika bleek 'rampenfonds'

28-10-2003
Door: OneWorld Redactie
Bron: OneWorld

Dif, het nieuwe tijdschrift van 450 pagina’s dat woensdag 29 oktober wordt gelanceerd, interviewde een grote groep direct betrokkenen over het waarom van het rampenfonds dat zelf een ‘rampenfonds’ bleek te zijn. Na eerdere succesvolle Afrika-acties in Nederland (zoals Een voor Afrika in 1984, opbrengst: 44 miljoen euro) werd er voor Help Hongerend Afrika Nu niet meer dan 7,5 miljoen euro opgehaald.

De crux lag bij de vraag of er een avondvullende televisie-actie moest komen: ‘aandacht van de media – vooral van de televisie - is het yes of no van de noodhulpverlening’. Uit de gesprekken blijkt echter dat hulpverleners en mediamakers over uiteenlopende belangen struikelen.

In de tweede helft van 2002 doen hulporganisaties pogingen de media te interesseren voor een grootschalige actie voor Afrika. Jan Bouke Wijbrandi van Novib: ‘We hebben maanden lopen trekken en duwen, maar de journalistiek pikte het niet op. Ze zeiden: het is overdreven, wij zien het niet.’

Niet opportuun

In november 2002 luidt de Wereldvoedselorganisatie de noodklok: het aantal hongerenden in de Hoorn van Afrika en zuidelijk Afrika wordt geschat op 38 miljoen mensen. Dan beraden de gezamenlijke actualiteitenrubrieken zich over een avondvullende journalistieke actie. Maar dan, zegt Maria Henneman, voorzitter van de werkgroep Actualiteiten, vinden de hulporganisaties het nog te vroeg voor een grootschalige geldinzameling.

‘Wij waren allemaal van plan om verslaggevers naar Afrika te sturen. We wilden een avond maken over de honger en de achterliggende problemen. Maar van de samenwerkende hulporganisaties (SHO) kregen we te horen dat het niet opportuun was. Later wilden ze weer wel. Als je eerst nee krijgt en dan weer weken later ja, dan begrijp je dat wij zoiets niet meer op de rails krijgen.’

Ook eisten de Nederlandse verkiezingen en later de dreigende oorlog in Irak alle media-aandacht op. De Evangelische Omroep doet in februari nog een poging voor een grootschalige televisieavond, maar de cameraploegen vliegen al uit naar het Midden-Oosten.

‘Het draait toch gewoon om geld’

Moest er een grote actie komen en wanneer was het goede moment? Over die vraag bakkeleiden ook de negen hulporganisaties, verenigd in de SHO. Niet altijd heeft iedere organisatie belang bij een landelijke televisieactie. Jacques Willemsen van Kerken in Actie: ‘Een concentratie op Afrika zuigt middelen uit de markt. Als je net bezig bent met je eigen actie en daar dendert een Afrika-actie overheen, dan kun je er donder op zeggen dat je veertig tot vijftig procent van je opbrengst kwijt bent. Voor een aantal organisaties speelde dat.’

Groot probleem bij de Afrika-actie was het gebrek aan beeldmateriaal. De hongersnood stond er aan te komen, maar was nog niet direct zichtbaar. Dankzij verbeterde technieken (zogeheten early warning systems) kan een naderende hongercrisis worden gesignaleerd. Je bent er op tijd bij, maar de media moeten het nog wel doen zonder alarmerende beelden van hongerbuikjes en stervende mensen; beelden die de Een voor Afrika-actie in 1984 zo’n succes maakten.

Behalve beelden wijzen de televisiemakers ook naar de kosten van een dergelijke actie. In een tijd van bezuinigingen moet een televisieavond die zo’n 300 tot 400 duizend euro kost, voldoende kijkcijfers halen. ‘Wij denken dat het niet voldoende leeft, en onze mensen kwamen niet terug met de alarmerende beelden die je nodig hebt,’ aldus Kees Dijk van de Publieke omroep. Goede televisie kost centen. Kees Boonman van Netwerk: ‘Je wilt iets goeds maken, iets wat mensen raakt. En dan draait het toch gewoon om geld. Het is duur om een ploeg naar Afrika te sturen.’

‘Superschandalig’

Hoofdredacteur Anna Visser van de Nieuwe Omroep verwijt de publieke omroep dat ze te veel naar kijkcijfers kijkt: ‘Het is superschandalig dat de publieke omroep het verhongeren van 38 miljoen mensen naast kijkcijfers durft te leggen.’

De publieke omroep trekt wel het boetekleed aan waar het gaat om journalistieke ver

Dif

Reacties