Protesteren in Praag: kapitalisme afschaffen of hervormen?

13-09-2000
Door: OneWorld Redactie
Bron: onzeWereld

De vierde ‘internationale actiedag tegen het kapitalisme’ binnen een jaar tijd, vindt plaats op 26 september, het begin van de jaarvergadering. De organisatoren verwachten dat tienduizenden demonstranten in Praag hun ongenoegen tegen het beleid van IMF en Wereldbank zullen uiten, op uiteenlopende wijze.

Na eerdere internationale actiedagen op 18 juni (G7-vergadering in Keulen), 1 mei (overal) en 30 november vorig jaar (WTO-top in Seattle), richt een brede waaier van organisaties uit de hele wereld opnieuw zijn pijlen op de ‘mondiale boodschappers van het ultra-liberalisme’.

In steden als Leiden, Wageningen, Den Haag en Amsterdam zijn de komende weken acties of informatiebijeenkomsten. De eerste grote actie wordt op 16 september in Amsterdam georganiseerd , met ‘de indrukwekkende protestacties in Seattle, Washington en binnenkort Praag als inspiratiebron’.

De kritiek van maatschappelijke organisaties op IMF en Wereldbank is zo langzamerhand genoegzaam bekend. Bondig samengevat: de Bretton Woods-instellingen hebben met hun strikte macro-economisch beleid en megalomane ontwikkelingsprojecten te vaak gewalst over mens en milieu en de kloof tussen arm en rijk is alleen maar groter geworden.

Welk alternatief?
Zoveel is duidelijk, maar wat dan? De instellingen geven zélf aan dat de koers moet worden bijgestuurd. Maar wat willen de demonstranten precies van IMF, Wereldbank en WTO?

Wederom grof samengevat komt het nog altijd neer op een al jaren oude tweedeling in het overigens zeer pluriforme actiewezen: hervormen of afschaffen.

Stank voor Bank, een onderdeel van het Nederlandse ‘Platform Praagse Herfst’ meldt: ‘Na ampel beraad komen we tot de volgende eis: afschaffing van het IMF en de Wereldbank'.

De actievoerders beseffen zelf ook ‘dat daarna niet voor eeuwig de zon zal doorbreken’. Maar ‘het zou een mooie stap zijn op het lange pad van democratisering’. Verder wil het Platform dat alle schulden worden kwijtgescholden.

Nina van het Platform Praagse Herfst: ‘Wij vinden dat IMF en Wereldbank in de kern zo fout zijn en baseren ons hiervoor op dezelfde gronden als het Tsjechische platform Initiative Against Economic Globalization (Inpeg, red).’

Volgens de Nederlandse organisatie X min Y is Inpeg de ‘radicale coalitie die in Praag protestacties voorbereidt’.

Volgens Inpeg dient de samenwerking tussen de multilaterale instellingen, particuliere banken en multinationals ‘louter om winsten van bedrijven te verhogen en om de zelfbeschikking van mensen over hun ecologische leefomgeving, hun sociaal-economische positie en hun mensenrechten te beperken’.

Maar vraagt Impeg niet meer dan een ‘onmiddellijke opschorting’ van activiteiten die leiden tot milieuschade, sociale ongelijkheid en armoede, het Nederlandse Platform wil afschaffing van de instellingen. En de National Alliance of People’s Movement’ uit India bijvoorbeeld, vraagt vervolgens weer om ‘een meer humane en duurzame wereldorde’.

Nina: ‘Wij willen een ander economisch systeem, dat niet winst en rente als uitgangspunt heeft, maar wel het welzijn van mens en planeet. Dat klinkt idealistisch, maar is gewoon common sense.’

Hoe dit bereikt moet worden is niet helemaal duidelijk. Nina: ‘Wij hebben geen blauwdrukken voor een ander systeem. Er zijn veel alternatieven, maar die zijn niet in één isme te vangen. De beweging van landloze boeren in Brazilië bijvoorbeeld ontwikkelden een eigen economisch systeem. Wat een goed systeem is voor Europeanen, is niet automatisch goed voor Afrikanen.’

Nina meent dat mensen in ieder geval meer zeggenschap moeten krijgen over het beheren van lokale hulpbronnen: ‘Afspraken en samenwerking in plaats van elkaar doodconcurreren. Eén goed telefoonnetwerk in plaats van tien verschillende. Ach ja, het is een weg van lange adem.’

Wel of niet afschaffen
Johan Frijns van Friends of the Earth International (FoE) volgt de groeiende protestbeweging al jaren. ‘Het debat over afschaffen of hervormen, daar kom je toch nooit uit. Zij die zeggen ‘afschaffen’ hebben een veel bredere agenda en zijn eigenlijk tegen elke vorm van kapitalisme.’

In Praag staan gestaalde communistische kaders, anarchisten, milieujongens en hippies schouder aan schouder. Met één doel via verschillende wegen. Frijns: ‘Wel of niet afschaffen is zeker een legitieme vraag. Er zijn alternatieven zat, al vrees ik dat die niet een-twee-drie uitgevoerd zullen worden.’

Frijns: ‘Als de veranderingen van het beleid zoals FoE die wil worden ingevoerd, zou de Wereldbank in zijn huidige vorm niet meer bestaan. Dat betekent het afschaffen van de structurele aanpassingsprogramma’s en een ander beleid rond het verstrekken van leningen, dus bijvoorbeeld niet meer voor olie-, mijn-, en gasprojecten.’

'Daarnaast willen wij kwijtschelding van de schulden en meer openheid en democratie. Maar misschien is het wel beter om een nieuwe mondiale instelling te creëren die zich bezighoudt met echte armoedebestrijding én een nieuwe Wereld Milieu Organisatie, die gestuurd worden door de ontwikkelingslanden zelf, in plaats van de geldschieters.’

Minister Herfkens stelt dat ze blij is met de maatschappelijke betrokkenheid rond IMF en Wereldbank, maar vindt de roep om afschaffen bespottelijk.

Er is geen alternatief, stelt de minister, die ervan overtuigd is dat zij en haar ambtsgenoten uit Duitsland, Groot-Brittannië en Noorwegen ‘het kapitalistische monster’ zullen temmen.

Informatie over de acties rond de Praagse Herfst:

Reacties