Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

“Kijk hier, dit stuk zandgrond net na de rotsen is perfect”, zegt de 53-jarige Tim Cook. Zo’n kommetje in de rotsbodem waar zand in is blijven liggen, vertelt de vrijwilliger van de Universiteit van Arizona een verhaal van weken of soms zelfs maanden. Dieren stappen vanaf de rots naar beneden, en zetten met hun hele gewicht een pootafdruk in het zand. Die wordt dus lekker duidelijk. Een voetbed en daaromheen vier ovale teenafdrukken is achtergelaten door een bergleeuw; een afdruk van een lynx is kleiner. Wanneer er nagels in de afdruk zichtbaar zijn, kijken we naar een coyote of een vos, of misschien wel naar de Mexicaanse grijze wolf, recent vanuit het zuiden weer naar de VS geremigreerd.

Op een ander deel van het pad zijn zand en bladeren naar achteren geschoven, alsof je met je hak hebt geschoven. Het is vlakbij een gele den; de ruwe bast daarvan is ideaal voor een bergleeuw om zijn nagels aan te scherpen: met de voorpoten tegen de boom en de achterpoten in het zand. Het is een duidelijke manier waarop het dier zijn territorium  afbakent, zoals vossen de gewoonte hebben hun uitwerpselen triomfantelijk middenop het pad achter te laten.

De vrijwilligers houden voor de universiteit tientallen camera’s in de gaten bij natuurgebieden in het zuiden van Arizona. Zo leggen ze de bewegingspatronen van wilde dieren vast. Een van de belangrijkste onderwerpen van het onderzoek is de jaguar. Die was decennia uitgestorven in de VS, maar nu duikt er soms weer een exemplaar van deze grote kat op in de bergen van de Sonorawoestijn. Meestal zijn het oudere mannetjes, die weggejaagd zijn en naar het noorden trekken, op zoek naar een eigen habitat. Het kan een voorbode zijn, dat er ooit ook weer vrouwelijke exemplaren terug zullen keren.

DSCF0930
De grens tussen de Verenigde Staten en Mexico, in het zuiden van Arizona. (Foto’s Eline van Nes)

De muur

De verschillende prototypes van Trumps beruchte grensmuur, die afgelopen oktober werden gepresenteerd in San Diego, lijken totaal geen rekening te houden met de leefgebieden van zulke wilde dieren. De meeste concepten gaan uit van een solide, ondoorlaatbaar blok beton, soms met metalen afwerkingen bovenop, zo hoog dat er niets overheen kan, behalve vogels.

Projectleidster Melanie Culver, asssistent-hoogleraar Conservation Genetics, vertelt: “De Sonorawoestijn is één overkoepelende habitat, die twee staten in twee verschillende landen omvat: Arizona in de VS en Sonora in Mexico. En toevallig loopt de grens daar dwars doorheen.” Dat de woestijn doorsnijden met een muur weinig goeds belooft voor de dierenwereld, kan eigenlijk iedereen bedenken. Maar dit is nu eenmaal waar het volk voor gekozen heeft, toch?

“Nou ja, er zijn veel verschillende manieren om de grens te bewaken”, gaat de projectleidster verder. “Een combinatie van camera’s en voertuigblokkades bijvoorbeeld. Door met (infrarood)camera’s, drones en bewegingssensoren de grens in de gaten te houden, kan de grensbewaking prima op tijd uitrukken. Er bestaan veel moderne technologieën waar dieren niet onder hoeven te lijden.”

Woestijnschildpad

Niet alleen de fauna heeft last van zo’n hek: in de woestijn zijn rivieren geen permanente stromen van water, maar kale beddingen waar na hevige regenval opeens grote hoeveelheden water doorheen stromen. Toen de grenshekken die er al staan werden aangelegd, was daar geen rekening mee gehouden. Na gesprekken met wetenschappers, waaronder Culver, werden er in 2008 aanpassingen gemaakt: nu staan er doorlaatbare hekkenlangs grote stukken van de grens tussen Arizona en Mexico.

Culver: “Wij wetenschappers onderzoeken wat het effect daarvan is in een jarenlange studie. Uiteraard kan ik geen uitspraken doen over wat een doorlopend, massief betonnen bouwwerk van tien meter hoogte zou doen, maar aan de hand van onze gegevens kunnen we wel vermoedens uitspreken. Neem bijvoorbeeld de woestijnschildpad; zijn habitat zal doorsneden worden, waardoor het in Amerika een bedreigde diersoort zal worden.”

DSCF9947
Tim Cook (53) legt aan Liz Taylor (58) uit je de verschillende pootafdrukken van grote katten kan herkennen aan het gewicht dat zij in hun pas leggen. (Foto’s Eline van Nes)

Drugssmokkel

Intussen zijn de vrijwilligers bijna aangekomen bij de camera’s met bewegingssensoren, die weken- of maandenlang aan een boom hebben gehangen. In dit deel van de wildernis, waar gewone wandelaars niet komen, lag onder een steen een half vergane rugzak – vermoedelijk van een migrant die hier ooit de grens is overgestoken, zoals ook drugssmokkelaars deze berggebieden gebruiken om cocaïne, amfetamine en opiaten over de grens naar het drugshongerige Amerikaanse publiek te krijgen. Niet voor niets waarschuwt een bord aan het begin van dit berggebied de toeristen. Ze worden niet gewaarschuwd voor beren of bergleeuwen, maar voor smokkelaars en migranten. Als je iets verdachts ziet, ga er niet op af maar keer om.

De vrijwilligers kunnen de SD-kaart van de camera ter plekke uitlezen op hun tablets. Er staan beelden op van een passerende zwarte beer, een bergleeuw, een vos, een lynx. Behalve de jaguar staan ze er allemaal op. Cook en Taylor turen het pad af, waar de canyon overgaat in een ruig berggebied. Als er genoeg gegevens verzameld zijn hoe deze bedreigde dieren zich door dit gebied bewegen, zou dat een sterk argument kunnen opleveren om Trumps muur op deze plekken te vervangen door een alternatief.

Ook al klinkt dat alternatief politiek misschien wat minder lekker dan een muur.

670

Jurriaan van Eerten maakt samen met fotografe Eline van Nes buitenland-reportages voor verschillende media, waarbij hij zich altijd richt …
Profielpagina