Eens/Oneens: 50 Jaar Novib heeft niks veranderd aan de ongelijkheid in de wereld

20-03-2006 Bron: Oneworld

 

mwenda2
Andrew Mwenda, journalist van de onafhankelijke krant The Monitor in Uganda: 'Hulp maakt regeringen lui. Steun liever het bedrijfsleven.'

'Op kleinschalig niveau hebben organisaties als Novib veel goeds gedaan. Ze hebben bijvoorbeeld klinieken en scholen gebouwd en microkredieten verleend. Voor de mensen die hiervan hebben geprofiteerd, zijn ze een geweldige steun geweest. Maar als je op een breder niveau kijkt dan moet je constateren dat de armoede en ongelijkheid in de wereld niet zijn afgenomen. Het feit dat Novib na 50 jaar nog bestaat is het bewijs dat ze aan de structurele ongelijkheid in de wereld weinig hebben kunnen veranderen.

 

Hulporganisaties nemen de prikkel weg bij de regeringen van arme landen om zelf actie te ondernemen tegen armoede en ongelijkheid. In de wetenschap dat de hulp toch wel komt leunen de regeringsleiders achterover in plaats van meer hun best te doen om de infrastructuur en de economie te verbeteren. Vrijgevigheid helpt niet om incompetente overheden aan te zetten tot beter gedrag. Een sterke middenklasse kan dat wel.

 

Die krijg je alleen door het lokale bedrijfsleven in landen zoals Oeganda te helpen opbouwen. Zo creëer je werk. Door werk stijgt de levensstandaard en hebben de regeringen meer belastinggeld om te investeren in publieke voorzieningen. En dan krijg je ook dat de belastingbetalers verantwoording voor hun geld gaan eisen. Om het lokale bedrijfsleven op te bouwen zijn investeringen nodig. Campagnes van hulporganisaties waarin schrijnende beelden worden gebruikt, trekken misschien donateurs, maar schrikken volgens mij investeerders juist af.

 

Wat mij betreft zouden organisaties zoals Novib de komende 50 jaar moeten investeren in middelgrote bedrijven. Het liefst lokale bedrijven, maar buitenlandse bedrijven mogen wat mij betreft ook worden ondersteund. Zij zijn de motor voor het genereren van welvaart en kunnen ook bij de regering lobbyen voor een betere infrastructuur en kredietfaciliteiten.

 

Zolang de lokale exportgeoriënteerde economie niets voorstelt, hebben campagnes voor eerlijke handel weinig zin. Arme Afrikaanse landen krijgen nu al handelsvoordelen van de Europese Unie, maar ze hebben niet de capaciteit om die voordelen te benutten. Zelfs Botswana, een land dat het relatief goed doet, slaagt er niet in om het quotum dat de EU heeft gesteld, te halen.

Ook van de campagne voor het kwijtschelden van de schulden zie ik het nut niet in. Ik vind het een beloning van slecht gedrag. Als jij mij geld leent, dan verwacht je dat toch ook terug? Het wegstrepen van de schulden van arme landen zal alleen maar de incompetentie van lokale regeringen versterken. In 1998 kreeg Uganda schuldenverlichting. Vervolgens ging de regering het geld verbrassen en viel ze Congo en Sudan binnen.'

Sylvia_Borrenzww
Sylvia Borren, algemeen directeur van Oxfam Novib: 'We helpen mensen heel concreet en versterken de burgerbeweging.'

'In 50 jaar heeft Novib veel concrete armoedesituaties verbeterd. De 850 partners van Novib bereiken 35 miljoen mensen per jaar met projecten op het gebied van onder meer voedsel, water en onderwijs. Over de afgelopen 50 jaar zijn naar schatting 250 tot 300 miljoen mensen geholpen. Daarnaast steunen we projecten die de mondigheid van mensen verbeteren. Het project 'We can stop violence against women' is daar een voorbeeld van. Bij kraampjes op markten in Bolivia kunnen vrouwen aangifte doen van huiselijk geweld. Zo zorgen we ervoor dat de wetgeving tegen vrouwenmishandeling meer dan een dode letter is.

 

Waar is het bewijs dat hulporganisaties de prikkel voor de regeringen om in actie te komen weg zouden nemen? De dynamiek werkt juist omgekeerd. Hulporganisaties versterken de burgerbeweging. Zij maken het mogelijk dat er organisaties zijn die de lokale en nationale overheid kritisch volgen en vergroten het zelfvertrouwen van arme mensen. Bij Novib zijn we, mede op verzoek van onze partnerorganisaties, al in de jaren tachtig gestopt met het adverteren met zielige plaatjes. Eigenlijk draait ons hele werk om de vraag: Hoe maak je van slachtoffers van armoede, actieve burgers die zelf iets aan hun situatie proberen te veranderen?

 

De organisaties die wij steunen komen op voor de armsten. De middenklasse doet dat niet. En hoewel het belangrijk is dat er bedrijven zijn zoals Unilever en banken als ASN en ABN AMRO die hard aan de slag zijn met maatschappelijk verantwoord ondernemen zou ik toch niet mijn kaarten alleen op het bedrijfsleven zetten. Zeker niet op het internationale bedrijfsleven. Neem bijvoorbeeld de supermarktoorlog. Die wordt afgewenteld op de lage lonenlanden. Maar een schijntje van wat wij betalen voor onze kleding en ons voedsel belandt bij diegenen die op het land en in de fabrieken staan te zweten om die spullen te maken.

 

Wij van Novib vinden het ook belangrijk dat het lokale bedrijfsleven in landen zoals Uganda een impuls krijgt. Maar dan moeten regeringen daar ook hun best voor doen en niet de exploitatie van publieke voorzieningen, zoals elektriciteit en water, uitbesteden aan buitenlandse bedrijven. Ook moeten zij zich verzetten tegen dumping van westerse producten op hun markten. En daar willen wij die landen graag bij helpen.

Want hoewel Novib veel resultaten heeft geboekt in de strijd tegen armoede, bestaan er nog steeds oneerlijke structuren in de wereld waardoor ongelijkheid in stand wordt gehouden. Onze nieuwe slogan is: Oxfam Novib, Een eerlijke wereld. Zonder armoede. Daar gaan wij voor vechten, bijvoorbeeld door ons meer met internationale campagnes bezig te houden over eerlijke handel, de millenniumdoelen en controle op de wapenhandel.'

 

Novib
The Monitor

Marianne Wilschut

Marianne Wilschut is een Nederlandse journalist. Ze schrijft onder andere...

Lees meer van deze auteur >

Reacties