Ontbossing gaat wereldwijd sneller dan VN doen geloven

23-09-2003
Door: OneWorld Redactie
Bron: IPS/OneWorld

’De ontbossing in de tropen gaat minstens in hetzelfde tempo door als in de jaren 70 en mogelijk zelfs sneller,’ zegt Matti Palo, professor Bosbouweconomie aan het Fins Instituut voor Bosbouwonderzoek.

Palo maakt deel uit van het World Forests, Society and Environment-project (WFSE), een grootschalig onderzoeksproject onder auspiciën van de Verenigde Naties, Finland en de Europese Unie. Aan dit project nemen sinds 1996 zo'n 150 wetenschappers uit Noord en Zuid deel.

WFSE presenteerde haar resultaten dinsdag op het World Forest Congress in het Canadese Quebec. Het congres is het belangrijkste in zijn soort en wordt om de zes jaar gehouden.

Volgens het WFSE-onderzoek kent de wereldwijde ontbossing twee grote oorzaken: staatseigendom en corruptie. Vier op de vijf bossen zijn eigendom van de overheid en die houdt in veel landen uitverkoop van hout tegen dumpprijzen.

Neem Rusland, dat voorlopig nog de meeste bossen ter wereld heeft. Het hout wordt daar gemiddeld verkocht tegen één dollar per kubieke meter, terwijl buurland Finland gemiddeld 25 dollar vraagt. Ook in Brazilië, Canada, Indonesië, Maleisië en de Verenigde Staten is de houtprijs te laag om duurzaam te zijn.

Corruptie

In veel ontwikkelingslanden wordt de uitverkoop in de hand gewerkt door regelrechte corruptie. Smeergeld maakt illegale houtkap tot de praktijk van alledag. ‘In ontwikkelingslanden is sprake van een vicieuze cirkel als het gaat om bosbeheer. Te lage prijzen, corruptie en ontbossing werken elkaar in de hand,’ zegt Palo. Volgens de Finse wetenschapper kan die vicieuze cirkel alleen worden doorbroken als milieuorganisaties en machtige instellingen zoals de Wereldbank en de VN-organisatie voor Voedsel en Landbouw (FAO), landen onder druk zetten om te hervormen.

WFSE adviseert overheden het bosbeheer te decentraliseren en bossen grotendeel te privatiseren. Dit kan alleen succes hebben in landen waar de corruptie niet te erg is. Anders wordt de remedie erger dan de kwaal. In Indonesië bijvoorbeeld gaat de ontbossing sneller sinds het beheer van de bossen daar in handen is van 300 lokale regeringen.

Het rapport van de WFSE-onderzoekers versterkt de kritiek die het World Resource Institute al eerder uitte op de officiële statistieken over de wereldwijde ontbossing, zoals die door de FAO worden samengesteld. Die statistieken zouden al enkele jaren een vertekend beeld geven.

Met het rapport Global Forest Resources Assessment 2000 presenteerde de FAO in 2001 het meest omvattende onderzoek ooit over ontbossing. De conclusie daarvan luidde dat de wereld 500 miljoen hectare meer bossen kende dan tien jaar geleden.

Definitie

De FAO bleek daarbij een veel ruimere definitie van het begrip ‘bos’ te hanteren. Ook neemt de FAO sinds 2000 ook plantages mee in haar berekeningen. De indruk wordt gewekt dat het wereldwijd beter gaat met de bossen, terwijl het omgekeerde het geval is. ‘Als wetenschapper ben ik bezorgd dat de waarheid zo verdoezeld wordt,’ zegt Palo. ‘Die luidt dat de resterende biodiversiteit in deze wereld vooral in tropische oerwouden schuilt en dat de situatie daar sterk achteruit is gegaan.’

Peter Holmgren, de directeur van de onderzoeksprogramma's van de FAO, geeft toe dat de vergelijking tussen 1990 en 2000 mank loopt. ‘Het is geen geheim dat de definities gewijzigd zijn.’ In 2005 komt er een nieuwe evaluatie en Holmgren kan de uitkomst al voorspellen. ‘De oppervlakten bos in de wereld worden kleiner’.

World Forestry Congress
Voedsel en Landbouworganisatie van de VN

Reacties