Ondanks of dankzij embargo: kunst leeft in Bagdad

22-01-2001
Door: OneWorld Redactie
Bron: IPS

Kunstgalerijen zijn opvallend aanwezig in het straatbeeld van Irak. Hoewel het land historisch altijd een rijke artistieke traditie heeft gekend, is er de laatste jaren sprake van een opmerkelijke bloei.

Voor de 'embargo-generatie' is schilderen een uitlaatklep voor frustraties en een manier om brood op de plank te krijgen. Ironisch genoeg vertrekken de grootste meesterwerkjes het eerst naar het buitenland, als exportartikel.

Voorheen waren er in Bagdad twee grote kunstgalerijen, nu zijn er maar liefst 25. Kunstenaars produceren meer werk.

‘Voor het embargo maakten kunstenaars meestal 3 tot 4 schilderijen per jaar en kozen ze er vaak voor ze niet te verkopen,’ zegt Ghayath el Jazairi, directeur van de Inaa' kunstgalerij. ‘Maar omdat ze hun families moeten onderhouden, produceren ze nu tot 20 werken per jaar.’

‘De kunstenaars experimenteren met meer technieken en stijlen dan vroeger,’ zegt El Jazairi. Aan het materiaal waarmee ze traditioneel werkten, is moeilijker te komen: de prijs voor canvas en verf is verdubbeld of verdrievoudigd in vergelijking met de periode voor het embargo.

Volgens Samira Abdel Wahab, een beroemde kunstenares, heeft het embargo de artiesten aangespoord om de moeilijke omstandigheden te trotseren en kunst te laten zegevieren. ‘Het lijden geeft me de kracht om te creëren. Lijden zorgt voor inspiratie, plezier niet,’ zegt ze vastberaden.

De nieuwe Irakese kunst doet erg modern aan en balanceert tussen figuratief en abstract. Donkerbruine tinten en helderrode en -blauwe kleuren overheersen. De Irakese realiteit zelf komt niet rechtstreeks aan bod en de kunst houdt zich ver van overheidspropaganda.

‘Wij kunstenaars hebben zo onze eigen manier om onze droefheid tot uiting te brengen,’ verklaart Abdel Wahab. ‘Het helderrood staat voor de afschuw die ik voelde toen mijn zonen stierven. Blauw heeft voor mij te maken met droefheid.’

Vanzelfsprekend zorgen de slechte levensomstandigheden ook voor heel wat rommel op de markt. Sommige kunstenaars schilderen letterlijk om brood op de plank te krijgen. Galerijen verkopen minderwaardige werken, want ook de galerijhouders kunnen elke gulden extra gebruiken.

Irakese schilders hebben de reputatie de beste te zijn in de Arabische wereld en sommigen zijn wereldberoemd. Tot 1990 had kunst een belangrijke functie in de Irakese samenleving en werd ze aangemoedigd door de overheid.

Reacties