‘Niemand waagt zich aan illegaal kappen in het nationale park’

01-11-2006
Door: Tekst: Elwin Verheggen


In een bosperceel van het nationale park Vashlovani, waar gele zandbergen bovenuit torenen, leggen drie illegale houthakkers het bijltje erbij neer. Ze zijn op heterdaad betrapt door twee parkopzichters die op paarden door de bossen patrouilleren. Na hun arrestatie met te hulp geschoten collega's in Sovjetlegerjeeps, jammeren de wetsovertreders op het hoofdkantoor van de parkopzichters. Ze wilden alleen een schuurtje bij hun boerderij bouwen en hebben geen geld voor materiaal. Genadeloos ontvangt elke houthakker echter een boete van 600 euro, een half jaarsalaris. Het nieuws verspreidt zich als een lopend vuurtje door de lokale gemeenschap. Sinds dit incident, dat begin vorig jaar plaatsvond, heeft niemand zich meer gewaagd aan illegaal kappen.

'De bevolking mag hier echt geen hout hakken. We hebben ook 500 jaar oude bomen', zegt Paata Shumarasvili, directeur van het beschermde gebied Vashlovani in Oost-Georgië. 'Tijdens voorlichtingsbijeenkomsten in de regio wijzen we daarom op het bijzondere karakter van Vashlovani en waarschuwen we.' De aanpak lijkt vruchten af te werpen. Zo grepen parkopzichters dit jaar nog maar één keer een illegale visser in zijn kraag, terwijl ze dat vorig jaar drie keer deden. Jagers en stropers lieten hun gezicht nog niet zien. Shumarasvili: 'Het gebied ligt wat verder van de bewoonde wereld. En parkopzichters, die 24 uur per etmaal aanwezig zijn, patrouilleren de hele dag op paarden en geregeld ook per motorboot.'

Deze activiteiten zijn onderdeel van het Protected Areas Development Project van de Wereldbank. Binnen het kader van dat project verdrievoudigde de oppervlakte van het beschermde gebied Vashlovani (in totaal 35.000 hectare). Ruim twintig parkopzichters kwamen in dienst. Sommige van hen en ook Shumarasvili kregen ter plekke een praktijktraining van drie weken van de National Park Service USA. Ze leerden bijvoorbeeld arrestatie verrichten, administratieve handelingen uitvoeren en eerste hulp toepassen. Shumarasvili ging ook op studietoer door zeven Amerikaanse nationale parken en bezocht een wereldcongres in Zuid-Afrika. 'Dit alles heeft mij geholpen om een parkmanagementplan voor vijf jaar te schrijven.'

Het Protected Areas Development Project moet de biodiversiteit in Georgië in stand houden. Vanaf volgend jaar zullen ecotoeristen dat blijven financieren. Nadat de benodigde infrastructuur komend najaar klaar is, kunnen de beschermde gebieden op eigen kracht verder.

Zo zijn in Vashlovani onder meer looppaden aangelegd, borden neergezet en panoramische uitkijkpunten gecreëerd. Dankzij de investeringen van dit Wereldbankproject kunnen ecotoeristen straks ook paardrijden en raften, kamperen of overnachten in natuurstenen huisjes. In de beschermde vallei Eagle Canyon hebben de eerste bezoekers al enthousiaste tekstjes geschreven in het gastenboek van het verder nog lege natuurstenen informatiecentrumpje. Met een speciale verrekijker zagen ze op de steile rotskliffen gieren, adelaars en valken hun jongen voeren.

'Met dit project versterken wij vanaf 2001 eeuwenoude bestaande netwerken', zegt Darejan Kapanadze, projectmanager bij de Wereldbank in Georgië. 'Al in de twaalfde eeuw beschermde koningin Tamar waardevolle landgoederen. Het eerste officiële natuurreservaat dateert van 1912, waarna er nog verschillende volgden.' Maar na het uiteenvallen van de Sovjetunie stortte het energiesysteem in. Illegale houtkap en -handel, door de maffia, en stropen en illegaal jagen, door lokale bewoners, teisterden de zwak beschermde parken. Eind jaren negentig waren de biodiversiteit en de dierenpopulatie alarmerend verminderd.

Gift

De regering vroeg bij de Wereldbank hulp om de bestaande beschermde gebieden uit te breiden en het parkmanagement te verbeteren op beleids- en wetgevingsniveau. Kapanadze: 'Bijzonder is dat de financiering van dit project een volledige gift is van de Global Environment Facility. Deze stichting besteedt via ons of de VN wereldwijd geld aan milieuprojecten. Organisatorisch werkt het zo dat ik bij de Wereldbank samen met een collega op het hoofdkantoor in Washington de begeleiding doe. De implementatie en het dagelijkse management komen voor rekening van het milieuministerie.'

'We gaan de beschermde gebieden binnenkort actief onder de aandacht brengen, onder meer door stands in te richten op internationale ecotoerismebeurzen', vertelt Paata Shanshiashvili, die binnen het ministerie van milieu directeur Protected Areas Development Project is. 'Ook komen er bijvoorbeeld kalenders, ansichtkaarten en boeken. Maar het aantal bezoekers mag nooit meer worden dan goed is voor het ecosysteem. Wie het eerst komt, het eerst maalt.'

Ook de lokale bevolking profiteert van het ecotoerisme. Zo komt er in gunstig gelegen dorpen slaapgelegenheid bij families thuis. Daar kun je straks lokaal eten proeven en zelfgemaakte wijn drinken volgens de Georgische tradities. Daarnaast is de plaatselijke bevolking gevraagd om 'handicrafts' te maken van natuurlijke materialen. 'De relatie tussen de omgeving en de beschermde gebieden is al behoorlijk verbeterd', zegt Shanshiashvili. 'Mensen respecteren doorgaans de beschermde status van natuurparken. Ook dwingen parkopzichters met goede uniformen en landcruisers respect af. Het straalt uit dat de wereld dit gebied steunt en dat het daarom wel heel bijzonder moet zijn.'

Olie en gas

In Georgië draaien 25 uiteenlopende Wereldbankprojecten, waarmee in totaal ruim 500 miljoen dollar (420 miljoen euro) is gemoeid. De programma's dieneneconomische groei op lange termijn te stimuleren. Na de Rozenrevolutie, eind 2003, is er op details na niets veranderd aan deze langlopende projecten.

Een greep uit de projecten:

  • Irrigation and Drainage Community Development Project (juni 2001-april 2008). Doel: bestaande infrastructuur voor irrigatie en drainage in landbouwgebieden verbeteren.
  • Infrastructure Pre-Investment Facility Project (februari 2006-september 2009). Doel: potentiële infrastructuurinvesteringen op financiële haalbaarheid en effectiviteit beoordelen.
  • Secondary & Local Roads Project (juni 2004-oktober 2009). Doel: secundaire en lokale wegen aanleggen in plattelandsgebieden.
  • Primary Health Care Development Project (augustus 2002-december 2007). Doel: de dekking en benutting van de primaire gezondheidszorg verbeteren, met de nadruk op het bereiken van armen.
  • Public Sector Financial Management Reform Support (februari 2006-maart 2010). Doel: hervormingen bewerkstelligen van het financieel management in de publieke sector. Onder meer door verbeterde budgetplanning en ICT-systemen.
  • Education System Realignment and Strengthening Program (maart 2001-juni 2007). Doel: de kwaliteit van het lager en middelbaar onderwijs verbeteren, en de corruptie in het onderwijs uitbannen.

Een ander Wereldbankprogramma dat volgend jaar eindigt, is het Energy Transit Institution Building Project. Georgië herbergt een aantal pijplijnen om olie en gas te transporteren. Vanuit de Kaspische Zee naar het westen, zonder bemoeienis van Rusland en Iran. De bekendste doorvoerleiding is de BTC-pijplijn, aangelegd via de steden Baku (Azerbeidzjan), Tbilisi (Georgië) en Ceyhan (Turkije). De pijplijn is eigendom van een internationaal consortium en wordt geëxploiteerd door BP. 'We richten ons vooral op speciale doorvoerovereenkomsten. Hierin hebben we een adviserende rol', zegt Joseph Melitauri, projectmanager bij de Wereldbank in Georgië. 'Denk aan juridische adviezen, en aan raadgevingen op het gebied van financiële controleerbaarheid en milieu.'

Voor het verstrekken van milieuadviezen, weer zo'n onverwachte investering van de Wereldbank, is een internationaal consultancybedrijf ingehuurd. Melitauri: 'De consultants hebben de overheid geholpen bij het schrijven van een plan om met eventuele olielekken om te gaan. Ook hebben ze het team van de pijplijnoperaties getraind.'

'Momenteel worden er herstelwerkzaamheden uitgevoerd. Wij controleren of deze conform de milieueisen plaatsvinden', zegt Revaz Enukidze, hoofd monitorteam van het ministerie van milieu. 'De geul waar de pijplijn in ligt, wordt nu dichtgegooid. Daarbij letten wij op bescherming van grondwater, bodem en bos, en op het herstel van flora en fauna.'

Had de milieubeweging niet ontzettend veel kritiek op de pijplijn? Enukidze: 'Klopt, maar het ministerie onderhoudt goede relaties met de milieugroeperingen. Hun grootse probleem is dat de pijplijn door het nationale park Borjomi loopt, bekend om de mineraalwaterbronnen. Uiteindelijk heeft BP op verzoek van de regering, die eerder de aanleg via Borjomi had goedgekeurd, aanvullende beschermende maatregelen genomen. Zo zijn er extra noodtanks geïnstalleerd, die de olie snel uit de pijplijn kunnen zuigen. Natuurlijk had de druk van milieuorganisaties hiermee te maken, maar het was ook gewoon een kwestie van logisch nadenken.'

Dode vogels

Behalve voor de natuur zorgt de Wereldbank ook voor mensen en dieren: bijvoorbeeld bij de controle op vogelgriep. 'Halverwege dit jaar kregen we de officiële goedkeuring, maar noodgedwongen waren we al eerder begonnen', zegt Ilia Kvitaishvili, projectmanager bij de Wereldbank in Georgië. 'Met een miljoen dollar van allerlei Wereldbankprojecten konden we vanaf herfst 2005 de benodigde spullen kopen. Zoals beschermende maskers, desinfecteerapparatuur, auto's en chemicaliën.'

De nood begon in het najaar van 2005. Ineens brak er een vogelgriepepidemie uit in Turkije, vlakbij de grens met Georgië. Doordat er in het grensgebied en in de Georgische buurlanden Azerbeidzjan en Rusland steeds meer besmettingen werden geconstateerd, nam de angst voor een epidemie in Georgië snel toe. Kvitaishvili: 'De ministeries van landbouw en volksgezondheid hebben ons toen om hulp gevraagd. Wij besloten meteen een noodhoofdkwartier in te richten, met een hotline. Organisatorisch werd het programma verdeeld in de elementen ziektepreventie bij dieren, ziektepreventie bij mensen en communicatie.'

Vooral de communicatie, die vanuit de ministeries van landbouw en volksgezondheid zou worden gecoördineerd, verliep niet direct soepel. 'Georgiërs zijn soms een beetje raar', verontschuldigt Kvitaishvili zich. 'Naar aanleiding van een reeks zware gevallen aan de grens met Turkije kwam begin januari de minister van volksgezondheid op televisie. Hij deelde mee dat de vogelgriep er nu ieder moment aan kon komen, dat veertig procent van de bevolking ziek zou worden en dertig procent zou sterven. Tja, toen hadden we paniek in het land. Dit dramatische beeld is via de massamedia wel snel rechtgezet. Maar de hotline werd werkelijk platgebeld met meldingen over dode vogels.'

Het bleek allemaal loos alarm. Wel bleef de spanning stijgen door het nog steeds groeiende aantal besmettingen in de buurlanden. Bijna niemand kocht meer kip en eieren. Toen eind februari de vogelgriep toch toesloeg via een dode zwaan in West-Georgië, is direct het pluimvee in die regio geruimd. Kvitaishvili: 'Volgens de minister van landbouw kon je nog gewoon kip eten, omdat de hoge veiligheidsmaatregelen genoeg bescherming boden. Terwijl de minister van volksgezondheid zei dat je alleen veilig kip kon eten als die met rubberen handschoenen was bereid en met wegwerpbestek werd genuttigd. Er waren meer van dit soort tegenstrijdigheden. In het begin was het even wennen. Iedereen probeerde onder grote druk toch zijn werk te doen.'

Na de zwaan vonden er geen besmettingen meer plaats. Kvitaishvili: 'Langzamerhand keerde de rust terug en konden we het project steeds beter op poten zetten. Het was toch een provisorische start. Het duurde bijvoorbeeld ongeveer een half jaar voordat we alle materialen en medische apparatuur hadden. Niet dat ik erop hoop, maar we zijn nu helemaal klaar voor de vogelgriep.'



Reacties