Navo-actie tegen Servië levert ook schade op voor mens en milieu

07-06-2000
Door: OneWorld Redactie
Bron: onzeWereld

Amnesty International (AI) zegt zelf juridisch geen stappen te kunnen nemen. Het Joegoslavië Tribunaal in Den Haag kan alleen personen berechten. Maar het tribunaal concludeerde vorige week dat er geen aanleiding is voor een klacht bij het VN-hof wegens schending van het oorlogsrecht. Dit ofschoon de Navo burgerdoelen bestookte en clusterbommen gebruikte.

AI stelt dat het gebruik van dit type bommen ‘een voorbeeld is van het falen van de Navo bij het maken van afgewogen keuzen voor bepaalde wapens’. De vele niet ontplofte clusterbommen vormen een permanent gevaar voor burgers, omdat ze net als landmijnen, vaak onzichtbaar in de grond zitten.

Verarmd uranium en andere milieuvervuiling
Een ander probleem rond het gebruik van clusterbommen is volgens AI dat die verzwaard worden met verarmd uranium om een sterkere impact te veroorzaken. Bij inslag verbrandt het uranium en verspreidt het zich over grote oppervlakten in de vorm van gas en stof. Inademen van dit zware metaal kan allerlei gezondheidsklachten opleveren.

Volgens AI vormt het grootschalige gebruik van clusterbommen op lange termijn een bedreiging voor burgers en het milieu. Ernstige gezondheidsklachten van veteranen die dienden tijdens de Golfoorlog en die van burgers in Zuid-Irak, worden ook in verband gebracht met het gebruik van met verarmd uranium verzwaarde clusterbommen.

Uit een intern rapport van de VN-vluchtelingenorganisatie Unhcr van oktober vorig jaar stond dat ‘de beschikbare medische informatie suggereert dat, hoewel er geen onmiddellijke risico van stralingseffecten is voor iemand die dichtbij in aanraking komt met een door DU-wapen geraakt doel, er wel een lange termijn gevaar bestaat, met name voor vruchtbare en zwangere vrouwen.’

Amnesty stelt dat het internationaal oorlogsrecht het gebruik van clusterbommen op zich niet verbiedt. Wel verbiedt de Geneefse Conventie volgens AI het gebruik van ‘methoden van oorlogsvoering die tot doel hebben, of waarvan verwacht mag worden dat ze een wijdverspreide, langdurende en ernstige schade aan het milieu toebrengen.’

Naast het probleem van het verarmde uranium, kwamen er door het vernietigen van chremische fabrieken en opslagplaatsen door de Navo ook allerlei giftige stoffen als pcb’s, vinyl-chlorides, chloor en propyleen in de lucht, bodem en water. Met name de vervuiling van grondwater is volgens van het milieuprogramma van de Verenigde Naties (Unep) een reëel gevaar.

Opnieuw milieu-onderzoek door VN
Amnesty schrijft dat de Navo bevestigt dat er tijdens de bombardementen tegen Servië gedurende de hele militaire campagne ‘Allied Force’ 31.000 clusterbommen (DU-bommen) werden afgevuurd. De Navo gaf dit overigens pas op 21 maart toe in een brief aan Kofi Annan, secretaris-generaal van de VN. Tot die tijd weigerden zowel de Navo als haar lidstaten om hierover informatie openbaar te maken.

Een onderzoeksgroep van Unep meende dit voorjaar dat er nog steeds onvoldoende informatie beschikbaar is om een gedegen oordeel te kunnen vellen over de gezondheidsrisico’s voor de bevolking in Kosovo en Servië en de schade voor het milieu als gevolg van Operatie ‘Allied Force’.

Daarom vertrok een onderzoeksgroep met deskundigen van verschillende VN-organisaties in februari opnieuw naar het gebied voor een intensief terrein-onderzoek.

Na een eerder onderzoek schreef Unep dat bij de ernstig vervuilde plaatsen de lokale autoriteiten en de bevolking geïnformeerd zouden moeten worden over potentiële risico’s en ‘noodzakelijke maatregelen genomen moeten worden.’ Sommige plaatsen zouden beter niet meer betreden worden, meende de Unep.

Het wachten is nu op het definitieve Unep-rapport. Binnenkort wordt ook een rapport van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) over de risico’s van verarmd uranium verwacht.



De Navo ontkent
De NAVO wijst de beschuldigingen door AI van de hand. Het bondgenootschap hield zich vorig jaar bij de bombardementen op dat land strict aan de internationale wetten en deed er alles aan om het aantal burgerslachtoffers tot een minimum te beperken, laat Navo secretaris-generaal Robertson in een verklaring weten.

De NAVO zou volgens AI maatregelen moeten nemen tegen de verantwoordelijke personen. Robertson erkent dat er bij de bombardementen op Joegoslavië vorig jaar ‘in enkele gevallen’ fouten zijn gemaakt of dat wapens soms niet goed werkten, waardoor mensen het leven verloren. Maar zulke incidenten moeten volgens Robertson worden afgewogen tegen de wreedheden waaraan de bombardementen een einde maakten.

De kans op een juridisch onderzoek door het Joegoslavië-Tribunaal is nihil. Bij het andere VN-hof in Den Haag, het Internationaal Gerechtshof, loopt nog steeds een klacht van Joegoslavië tegen Nederland en zeven andere NAVO-landen. Belgrado verloor vorig jaar een kort geding tegen de bombardementen.


Meer lezen over Unep en Kosovo

Reacties