‘Nanotechnologie kan zegen zijn voor arme landen’

03-02-2004
Door: OneWorld Redactie
Bron: OneWorld

Met de nieuwe technologie kunnen op nano-niveau atomen en moleculen worden gemanipuleerd en daardoor de structuur van de materie veranderd. Een nanometer is een miljardste deel van een meter, een miljoenste millimeter.

Zo zou je lange ketens atomen (nano-buizen) van bijvoorbeeld ijzer zodanig kunnen manipuleren dat de stof sterker wordt en tegelijkertijd lichter: dan zou je een auto kunnen maken van 30 kilo, maar die steviger is dan de huidige modellen.

Deeltjes zouden zodanig gemanipuleerd kunnen worden, dat zij in het bloed van mensen virussen en kankercellen opsporen. Voor ontwikkelingslanden liggen er mogelijkheden in de strijd tegen aids.

Ook kan weefsel van gebroken botten bij ongelukken sneller herstellen door de technologie. Ook dat is een goede toepassing voor ontwikkelingslanden, want verkeersongelukken zijn daar een plaag en worden daarom wel eens de ‘niet waargenomen epidemie’ genoemd.

Het milieu is er ook bij gebaat. Gifniveau’s in landbouwgronden en in gewassen kunnen beter in de gaten worden gehouden door enzymatische biosensoren, waardoor de kwaliteit en de kwantiteit van de landbouwproducten kunnen worden verbeterd. Water kan veel beter gezuiverd worden. En nano-magneetjes zouden kunnen helpen gemorste olie bij rampen efficiënter op te ruimen.

Opruimen van de olie na rampen

De mogelijkheden zijn zo groot en zo divers dat de onderzoekers van de Universiteit van Toronto bang zijn dat de startende nano-technologie-bedrijven in ontwikkelingslanden achterstand oplopen als de weerstand niet afneemt.

Het kan de kloof tussen Noord en Zuid, in dit geval de nanotech-kloof, vergroten, stelt Abdallah Daar, een van de auteurs van het rapport. Hoewel hij erkent dat er gevaren schuilen in de technologie, vreest hij dat 'angstzaaiende' activisten een debat forceren over de risico's van nanotechnologie in het Noorden, terwijl de positieve effecten ervan voor het Zuiden genegeerd worden. Dat is precies wat gebeurd is als gevolg van de discussie over gentechnologie, stelt hij in het rapport. ‘Die fout moeten we deze keer voorkomen.’

Maar actiegroepen als Greenpeace en individuen als prins Charles vrezen de gevolgen als niet eerst de mogelijke gevaren in kaart worden gebracht. Zij laten dan ook niet na hun weerstand tegen het misbruik van de technologie te verwoorden. Zij eisen ook een (tijdelijke) stop op financiering van het onderzoek.

’Er zijn nog niet eens voorschriften voor het werken met nanotech in laboratoria,’ zegt Pat Mooney van de de Canadese actiegroep ETC (Erosie, Technologie en Concentratie). Hij erkent dat het Zuiden veel profijt kan hebben van de nieuwe techniek, zoals de verlaging van de kosten van waterzuivering. Maar, zegt hij: ‘Juist omdat nanotech-deeltjes zo klein zijn, hebben de materialen unieke, vaak nog onbekende eigenschappen. Dat biedt ongekende mogelijkheden, maar er zijn ook gevaren.’

Internationale conventie

Het rapport van het Center for Bioethics pleit voor een internationaal netwerk dat zowel de risico's als de zegeningen van nanotechnologie moet onderzoeken. Zo'n netwerk zou regulerend kunnen optreden en een forumfunctie kunnen vervullen voor onderzoekers en andere betrokkenen.

Mooney en zijn ETC willen op de Conferentie over Biologische Diversiteit die deze maand in Kuala Lumpur (Maleisië) wordt gehouden, een officieel voorstel doen voor de oprichting van een internationale conventie. Dit nieuwe orgaan zou de technische ontwikkelingen moeten volgen, nieuwe producten evalueren en zorgen voor kennisuitwisseling. ‘Dat is niet alleen van belang voor nanotechnologie, maar voor alle belangrijke nieuwe technologieën,’ aldus Mooney.

Ondertussen geven Japan en Duitsland jaarlijks al honderden miljoenen euro's uit aan onderzoek naar nanotechnologie. In de Verenigde Staten is de afgelopen vier jaar een paar miljard dollar geïnvesteerd in het ontwikkelen van de technologie. Verscheidene landen van de Europese Unie investeren zwaar om de boot niet te missen. De Landbouwuniversiteit Wageningen werkt bi

color=red>

Joint Center for Bioethics
Greenpeace

Reacties