OneWorld presenteert:

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Veertien jaar geleden alweer, werd professor Annelies Zoomers hoogleraar Internationale Migratie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In haar oratie destijds ging ze onder meer in op de vraag of internationale migratie kan bijdragen aan duurzame ontwikkeling en armoedebestrijding. “De ontdekking dat migranten enorme geldbedragen naar het thuisland overmaakten, zorgde destijds voor een nieuw en optimistisch debat. Er werd nagedacht over de positieve impact van migratie. Het is verbazingwekkend hoe snel dit idee in de vergetelheid is geraakt. Nu hoor je hier niemand meer over. Het gaat vooral over boten met migranten op zee, misstanden in opvangkampen en de noodzaak migratie in te dammen.”

IMG_9817
Annelies Zoomers

Zoomers, sinds 2007 professor Ontwikkelingsstudies aan de Universiteit Utrecht en voorzitter van de Nederlandse Land Academie (LANDac), vindt het schokkend hoe snel inzichten rondom migratie zijn veranderd. “Dat zag je ook heel mooi in die hele discussie rondom het pact van Marrakesh. Dat pact vloeit voort uit dat positieve debat van toen en Nederland heeft daar ook actief aan bijgedragen. Maar nu kon niemand het meer plaatsen. Het besef dat migratie in een globaliserende wereld heel normaal is, lijkt te zijn verdwenen.”

Ze volgt het debat de laatste tijd weer op de voet. “Vorig jaar heb ik met een collega onderzoek gedaan naar de EU-Turkijedeal en toen werd ik wel geconfronteerd met het asielbeleid. Ik dacht steeds vaker: waar zijn we eigenlijk mee bezig, en wat kost het een hoop geld!”

Bodemloze put

In een recent opiniestuk in dagblad Trouw noemt Zoomers het antimigratiebeleid een bodemloze put. “Hoe komt het dat we het altijd over geld hebben, over effectief beleid, maar niet wanneer het over het tegenhouden van migratie gaat. Een kostenbatenanalyse wordt niet gemaakt. Als je eens per hoofd van de bevolking zou uitrekenen wat het kost om te voorkomen dat mensen deze kant op komen? En dan ook nog zonder resultaat. Mensen blijven toch wel komen. Hoogstens met wat vertraging. We kunnen niet wegkijken van de misstanden die ontstaan.”

Miljarden die worden verspild aan ineffectief beleid, kun je beter steken in een migratievriendelijk bottom-up beleid

Zoomers pleit voor een totaal andere aanpak. De vele miljarden die nu worden verspild aan de instandhouding van ineffectief beleid, kunnen beter worden gestoken in een migratievriendelijk bottom-up beleid waarbij gemeenten (mits burgers instemmen met de komst van migranten) worden beloond met extra investeringen in huisvesting en banen. Dat kan volgens de hoogleraar een impuls geven aan lokale ontwikkeling zoals tuinbouw of zorg, in krimpgebieden binnen Europa. “Die miljarden komen vooral van pas in de allerarmste gebieden van Afrika en Azië, waar miljoenen mensen (vaak aangewezen op migratie binnen de eigen regio) samenklitten. Juist de armste landen vallen in onderhandelingen over migratiedeals vaak buiten de boot.”

Het is niet zomaar een proefballon die Zoomers oplaat. De hoogleraar wijst erop dat al op tal van plaatsen in Europa lokale overheden zijn die migranten omarmen. Bekend is het voorbeeld van het Italiaanse leeglopende dorp Riace, waar migranten de afgelopen jaren met open armen werden ontvangen. Zeer tegen de zin van Matteo Salvini, minister van Binnenlandse Zaken en leider van de nationalistische partij Lega Nord, hij legde de burgemeester vorig jaar huisarrest op.

racie-hoofd

Riace: van bloeiend vluchtelingendorp terug naar spookstad?

Hoe moet het verder in het Italiaanse Riace zonder haar burgemeester?

Burgerinitiatieven

Zoomers is kort geleden begonnen met een nieuw onderzoek naar de rol van krimpregio’s bij de opvang van migranten. “Het is mijn poging om licht te werpen op plaatsen waar migranten welkom zijn. Ik wil zien hoever ik kom, natuurlijk gebaseerd op feiten. Dan pas ben je een goede gesprekspartner.”

Door een inventarisatie te maken wil de hoogleraar de mensen – lokale overheden, migranten en burgers – met elkaar in contact brengen. “Veel initiatieven vinden in isolement plaats, in een vijandige omgeving. Het gebeurt allemaal in de marges van de mogelijkheden. Maar door een netwerk te creëren en ervaringen zichtbaar te maken, kun je dit soort initiatieven versterken en het draagvlak op andere plaatsen ook vergroten.”

Zoomers wil in haar onderzoek ook in gesprek gaan met lokale overheden in krimpregio’s. De instroom van migranten moet beter worden afgestemd op de lokale behoefte. Wat hebben zij nodig? “De bottleneck bij de opvang van migranten is vaak huisvesting of werk. Daar kun je dan ook dieper op in gaan: wat voor banen, wat voor mensen hebben jullie nodig?”

Krimpproblematiek

Het wordt geen conventioneel onderzoek, beseft ze. “Maar naarmate ik langer onderzoeker ben, vind ik impact steeds belangrijker. Ik wil graag dat er voor migratie meer draagvlak ontstaat. Door het te koppelen aan de krimpproblematiek – wat een reëel dilemma is – hebben mensen andere associaties.”

Er is een nieuwe wind nodig, een nieuw perspectief in het migratiedebat, klinkt het strijdbaar. “Je kunt wel tegen migratie zijn, maar hoe moet het dan op langere termijn – met de vergrijzing? En wat is de toekomst van regio’s die leeglopen?”

In het huidige debat worden volgens de professor dezelfde conclusies voortdurend herhaald en kennis slechts zeer beperkt ingezet. ‘Het is tijd om op een nieuwe manier na te denken over migratie. Als de opvang van migranten door gemeenten wordt beloond met extra investeringen in huisvesting of banen, ontstaat vanzelf meer bereidheid om nieuwkomers te ontvangen, zeker in de krimpregio’s.”

pexels-photo-893126

‘Globalisering geldt vooral voor onszelf, niet voor de ander’

Uit onderzoek van Joris Schapendonk blijkt dat migratie veel dynamischer is dan verwacht.

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
jessica-maass

Jessica Maas

Jessica Maas is freelance journalist, oud-Turkije correspondent en auteur van Fort Europa , een journalistieke longread over Syriërs op …
Profielpagina

Advertentie

wca2019_600x500_v4 (002)