OneWorld presenteert:

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Waar in heel Europa steeds meer kritische geluiden te horen zijn over de instroom aan vluchtelingen en migranten, herinnert hun komst veel Bosniërs aan de jaren negentig, toen hun land werd verwoest tijdens de Joegoslavische burgeroorlog. Veel van hen zetten zich daarom in om hun medemensen te helpen. En dat terwijl dit jaar tot dusver meer dan 15.000 migranten en vluchtelingen – vooral uit Pakistan, Syrië, Afghanistan, Iran en Irak – zijn aangekomen in Bosnië. Dat aantal steekt schril af tegen het cijfer van een jaar geleden, toen er slechts 755 mensen aankwamen in het land. De meeste migranten hebben echter helemaal niet de behoefte om in Bosnië te blijven, maar willen doorreizen naar West-Europa. Met het sluiten van de Balkanroute kwamen velen echter vast te zitten in Bosnië, met name in de noordwestelijke grensplaatsjes als Bihać en Velika Kladuša, waar het doorreizen naar de EU hen onmogelijk wordt gemaakt. Ze verblijven nu in zelfgemaakte tentenkampen of in een officiële daklozenopvang die door de autoriteiten is aangewezen; leegstaande gebouwen zonder ruiten en met lekkende daken die in de oorlog kapot zijn geschoten.

In Bosnië hebben we ook oorlog meegemaakt, dus we weten wat deze mensen moeten doorstaan

Menig Bosniër trekt zich het lot van de migranten aan. Zo ook de 63-jarige Asim Latić, een van de vele Bosniërs die is opgestaan om humanitaire hulp te bieden aan de in zijn land gestrande migranten. Latić besloot zijn restaurant te sluiten voor de lokale bevolking en in plaats daarvan maaltijden te verstrekken aan vluchtelingen en migranten. “In februari zag ik een man in de sneeuw op straat staan. Ik vroeg of hij honger had en hij zei dat hij geen geld had. Ik gaf hem evengoed eten. Hij vertelde zijn vrienden over mij en de volgende dag kwamen ze met hem mee. In de dagen die volgden kwamen er steeds meer mensen”, vertelt Latić, die sindsdien al tienduizenden gratis maaltijden heeft uitgedeeld. Elke dag eten honderden migranten in zijn restaurant in het kleine stadje Velika Kladuša, nabij de Kroatische grens. “Ze hebben hulp nodig”, zegt Latić. “Wat moeten ze anders? In Bosnië hebben we ook oorlog meegemaakt. We weten wat deze mensen moeten doorstaan. Ze hebben honger en dorst en kunnen nergens heen, terwijl ze alleen een beter leven willen.”

Het zijn mensen die toevlucht zoeken, ze willen werken, ze willen voor hun gezin zorgen, net als wij

Latić verzorgde de eerste maanden gratis maaltijden met een team van vier vrienden. Daarbij was hij afhankelijk van donaties. Naarmate het nieuws zich verspreidde, besloten steeds meer burgers uit de omgeving bij te springen. “Ze brachten voedsel, voorraden en geld”, vertelt Lati. “Niet slecht voor een land dat nog steeds herstelt van de oorlog en weinig eigen middelen heeft. Maar het is onze plicht om te helpen. Het zijn mensen die toevlucht zoeken, ze willen werken, ze willen voor hun gezin zorgen, net als wij. Het zijn geen mensen die problemen willen creëren.”

Lati is niet de enige in Velika Kladuša die de vluchtelingen de helpende hand biedt. Veel bewoners laten gevluchte families bij hen inwonen, zodat ze niet hoeven te kamperen in bossen of onderdak moeten zoeken in verlaten, tijdens de oorlog kapot geschoten gebouwen. Hasan Hadžić ontmoette een Syrische familie die in een park kampeerde en besloot hen in zijn huis uit te nodigen. “Ik was aangedaan door wat ik zag. Dakloos, met kinderen, geen geld en hun hele hebben en houden in een paar tassen gepropt. Zij weten niet waar ze heen moeten of wat ze moeten doen, ze kennen de taal niet, ze hebben helemaal niets”, aldus Hadžic.

liam-seskis-572659-unsplash

Mensen zijn geen stromen

De echte crisis wordt niet door vluchtelingen veroorzaakt, maar door de media en politici.

Niet alleen burgers schieten de migranten te hulp. Zo bleef het burgerinitiatief van Latić niet onopgemerkt door de Verenigde Naties, die zijn restaurant sindsdien ondersteunen via de VN-migratieorganisatie IOM. En de in Sarajevo gevestigde ngo Pomozi.ba deed een oproep voor donaties voor vluchtelingen en migranten tijdens het offerfeest. Daaraan werd ruimschoots gehoor gegeven en de vluchtelingen ontvingen tachtig ton vlees van bewoners van Sarajevo. Met hulp van diezelfde organisatie werd ook een initiatief opgezet om warme kleding en slaapzakken in te zamelen, zodat de vluchtelingen en migranten niet doodvriezen in de winter. Weer anderen proberen gestrande vluchtelingen te voorzien van communicatiemiddelen. “Wat ik in Bihać gezien heb is aangrijpend”, zegt Mile Babić, die zo veel powerbanks en mobiele telefoons verzamelde als hij kon en deze aan vluchtelingen uitdeelde. “Die mensen hebben al bijna niets en wat ze hebben wordt hen ook nog eens ontnomen. Als agenten vluchtelingen en migranten betrappen bij hun illegale grensoversteek, pakken ze hun geld en andere waardevolle spullen af. Mobiele telefoons worden kapot getrapt, en mensen worden vaak ook geslagen”, zegt Babić, die de vluchtelingen een mogelijkheid probeert te bieden om weer in contact te komen met hun familie. “Met een telefoon zijn ze tenminste niet meer helemaal afgesneden en geïsoleerd!”

Een katholieke priester adviseert de lokale bevolking om geen voedsel en water te geven aan vluchtelingen en migranten

Niet iedereen is echter zo begaan met het lot van de vluchtelingen. Naarmate de maanden verstrijken en zich meer vluchtelingen aan de Bosnisch-Kroatische grens verzamelen, wordt de sfeer op sommige plekken grimmiger. In Bihać protesteren burgers af en toe tegen de huidige situatie. “Mensen vinden dat de autoriteiten het verkeerd aanpakken. Er is groeiende ongerustheid over de migranten”, zegt de dertiger Almir. Hij vindt dat de migranten naar huis moeten, of in ieder geval weg uit Bosnië. “Ze breken in, stelen eten. Mijn telefoon is ook al twee keer gestolen, waarschijnlijk omdat de Kroatische politie de telefoons van vluchtelingen afpakt.”

Ook elders in Bosnië is men niet gerust op de komst van zo veel vluchtelingen met een islamitische achtergrond. De Bosnisch-Servische Ludmilla Jovanović uit Banja Luka verwijt de Bosnische politici het land om te willen vormen tot een ‘moslimrepubliek’. “De autoriteiten in Sarajevo willen zo veel mogelijk moslimmigranten in Bosnië vestigen om zo de demografische balans verder in hun voordeel te laten veranderen”, stelt Ludmilla.

Ook in Kroatië is men kritisch. Josip Tomić, een katholieke priester, adviseert de lokale bevolking om geen voedsel en water te geven aan vluchtelingen en migranten. “Mannen die oorlog en vervolging ontvluchtten zijn militaire deserteurs”, zegt Tomić, die daarmee op hun karakterzwakte wil wijzen. Hij waarschuwt ook dat de komst van vluchtelingen en migranten de Europese culturele waarden in gevaar brengt. “Ze zijn niet klaar om onze traditie, gewoonten en cultuur te accepteren”, aldus de priester.

Dergelijke geluiden zijn in Bosnië tot dusver echter zeldzaam. De overgrote meerderheid van de burgers in Bosnië toont begrip en solidariteit en draagt migranten en vluchtelingen een warm hart toe.

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
670

Peter Mertens

Peter Mertens is publicist, houdt van reizen en is voetballiefhebber. Hij schrijft over uiteenlopende onderwerpen, van …
Profielpagina

Advertentie

NRC Live – Banner Mobiliteit – OneWorld – 600×500 (002) 6 nov