Monsieur le Président wil alles!

17-04-2009
Door: Heerko Dijksterhuis
Bron: IS Online
Yayi Boni

Dit voorjaar bracht Yayi Boni, president van het West-Afrikaanse Benin, een bezoek aan Nederland om meer ontwikkelingshulp en investeerders te zoeken voor zijn land. West-Afrikakenner Heerko Dijksterhuis, die de president persoonlijk de hand had mogen schudden na zijn  verkiezingszege, volgde een dag lang het presidentiele gezelschap.

Op de dertiende etage van het Havenkantoor naast Amsterdams Centraal Station staat de catering klaar. Het geplande vroege tijdstip van de ontvangst wordt niet gehaald. Na verloop van tijd krijgen de wachtende functionarissen een telefoontje: “Madame est rétardée”. Door alle mist en regen valt het uitzicht over de Amsterdamse haven niet mee. Maar na een uur klinkt het geluid van sirenes, en even later komen Monsieur le President en Madame te midden van een enorme drom stevig gebouwde heren uit de lift. Cameraploegen leggen alles vast. Ik begrijp dat er plaats genoeg was in het presidentiële vliegtuig, en dat publiciteit in eigen land voor hem erg belangrijk is.
De Amsterdamse haven heeft Benin veel te bieden, zo blijkt uit de presentatie van Amsterdam Port Consultants. De directeur van de haven van Cotonou in Benin geeft aan hoe hard er buitenlandse hulp nodig is. Via Benin worden ook landen als Niger en Burkina Faso bevoorraad, dus er is behoefte aan moderne overslagcapaciteit. President Yayi Boni bevestigt: een tweede haven is ontwikkelingsprioriteit nummer 1 van Benin. Intussen doen pers, ambtenaren en adviseurs zich te goed aan hapjes, drankjes en pr-materiaal. De enorme schaal met rood-wit-blauwe klompjes, opschrift ‘Port of Amsterdam’, is in no-time leeg. Later hoor ik dat een verslaggever van Het Financiele Dagblad de dag ervoor tevergeefs op zijn interview heeft zitten wachten. Waren de president en zijn vrouw te moe, na de ontvangst door koningin Beatrix en de lunch met premier Balkenende? Of zijn ze gaan shoppen, zoals een ambtenaar suggereert?

Katoen
Het Havenbedrijf deelt paraplu’s uit als we op de rondvaartboot stappen. De Nederlandse ambassadeur in Benin, Caroline Weijers, stelt me voor aan de president. Zij heeft ervoor gezorgd dat ik deze dag mee mag lopen. Als ik de president eraan herinner dat ik er was bij zijn uitverkiezing zegt hij zich dat goed te herinneren… Ik begin gelijk maar over de katoen: dit moment moet ik grijpen. In de jaren 2006 en 2007 was ik verbonden aan de Nederlandse ambassade in Cotonou om te helpen oplossingen voor de vastgelopen katoenteelt te vinden. Met de katoen gaat het heel goed, vertelt Yayi Boni met grote armbewegingen. De sector is gereorganiseerd en deels geprivatiseerd en alles loopt nu veel efficiënter. Ook de aanvoer van kunstmest en bestrijdingsmiddelen is nu in betrouwbare handen. Verdienen de boeren en boerinnen nu ook meer aan hun oogst, vraag ik. Nog niet, antwoordt de president. Dat ligt aan de subsidies voor vooral de Amerikaanse katoenproducenten. Wordt er nog gelobbyd bij de nieuwe regering Obama, is mijn volgende vraag. Jazeker, daar doen we veel aan, zegt Yayi Boni, het is prioriteit nummer 1. Maar we hebben jullie hulp er wel bij nodig. De persattaché van de Beninese ambassade dirigeert de cameraploegen richting president, voor een shot op het water. Ik richt me tot de minister van Transport. “Wij moeten ons wegennet in Benin verbeteren en ook de spoorwegen. Wat betreft het vervoer op het water is Nederland een voorbeeld voor ons. Infrastructuur is onze prioriteit nummer 1. We hebben jullie hulp hard nodig!”

Gemiste kans
De boot legt in de stromende regen aan achter het Hilton hotel. Tijdens de lunch zit ik naast ‘speciaal adviseur van de president’ Mariam Diallo, een jonge vrouw die eerder minister van Buitenlandse Zaken was. “Wat mij opvalt in Nederland is dat het debat over migratie hier zo verkrampt gevoerd wordt”, zegt zij, terwijl sprekers van BosKalis en Damen Shipyards hun diensten en cadeautjes aanbieden. “Jullie zijn nog erger dan Frankrijk. De komst van migranten kan toch ook positief uitvallen voor een land? Kijk naar de capaciteiten die zij meebrengen. In West-Afrika zien wij die voordelen. Hier lijkt het of jullie migranten alleen maar als bedreiging zien. Dat vind ik een gemiste kans.”
Minister Pascal Koupaki van Economische Ontwikkeling voert het woord. Nergens ter wereld kunnen investeerders zo goed terecht als in Benin, is zijn boodschap. Regeringszetel Cotonou wordt geplaagd door overstromingen. Er ligt een plan voor een rondweg met een dijkensysteem en daar is nog 20 miljoen euro voor nodig. Maar naast de infrastructuur heeft ook de handel prioriteit, en de bouw van scholen en klinieken, aldus de minister. President Yayi Boni is sinds zijn aantreden druk doende om zijn land te herstructureren en om te schakelen naar een marktgeleide economie. Bij de verkiezingen van 2006 kwam het marxistische bewind van president Kerekou na ruim dertig jaar aan zijn eind. Bankdirecteur Yayi Boni werd op het pluche gekozen, een liberaal zonder partij of programma. Maar met de taak om land en volk te ontwikkelen op basis van een vrije markt. Dat is niet eenvoudig in een tijd waarin de crisis toeslaat. “De internationale handel is niet eerlijk”,  stelt minister Koupaki. “Benin is een klein land dat zich moeilijk kan verdedigen tegen smokkelpraktijken en andere vormen van uitbuiting. Maar we zijn op de goede weg en de transformatie is bijna voltooid. Er is veel geïnvesteerd in privatisering en decentralisatie. Het is geweldig dat Nederland en de andere ontwikkelingspartners ons daarbij helpen. Dat hebben we nodig en voor u is Benin een ideale partner. Goed bestuur en de bestrijding van corruptie hebben de hoogste prioriteit, en daar zijn wij trots op.”

Cashewfabriek
Na de lunch dankt de president alle investeerders hartelijk en moedigt hen aan meer in Benin te komen doen. Er is ook meer internationale hulp nodig, en Yayi Boni formuleert nogmaals de prioriteiten: democratisch beleid en economisch herstel. En natuurlijk hoort daarbij een goed onderwijsstelsel en veel betere gezondheidszorg. Goed drinkwater voor iedereen. En als de overstromingen beteugeld worden helpt dat enorm in de strijd tegen malaria. Ook moet de kustafslag gestopt worden. De delegatie heeft daar in Zeeland bij de Neeltje Jans ideeën voor opgedaan. Maar de hoogste prioriteit ligt bij stabiliteit en armoedebestrijding. Benin is ambitieus en gaat grote werken niet uit de weg! De persattaché knipt met de vingers in de lucht om de cameraploegen tot grotere activiteit te bewegen. En Yayi Boni gaat onverdroten voort met het formuleren van zijn prioriteiten. Het elektriciteitsnetwerk moet worden vernieuwd. De landbouw moet efficiënter, en Benin  moet minder afhankelijk worden van de katoen als exportproduct. Daarbij is hulp van buiten nodig. Een mooi voorbeeld is de cashewfabriek in de geboorteplaats van de president, opgezet in partnerschap met het Nederlands bedrijf White Bird. Verbetering van het ondernemingsklimaat: het is prioriteit nummer 1 van de regering van Benin.
Het gezelschap ligt al bijna twee uur achter op schema en in Zoeterwoude wacht de top van Heineken met de Netherlands-African Business Council op het hoge bezoek. “Wij spreken elkaar later”, zegt de president als hij mij de hand schudt. “Jij bent een vriend van Benin, goed om erover te schrijven! En je weet het: wij willen meer investeerders, het is onze prioriteit nummer 1!”
De volgende avond word ik gebeld door een Beninese oud-collega: “We zagen je zojuist met de president op het journaal op tv. Het bezoek was een groot succes, begrijp ik. Hij heeft veel hulp binnengehaald. Geweldig, bedankt!”

Reacties