‘Minister schetst karikatuur van ontwikkelingswerker’

31-08-2000
Door: OneWorld Redactie
Bron: doris/onzeWereld

Herfkens wil in juli 2002 een einde maken aan het uitzenden van de meeste ontwikkelingswerkers, schreef ze woensdag aan de Tweede Kamer.

Herfkens vindt de kosten voor de dure ontwikkelingswerkers (dit jaar 312,5 miljoen gulden) te hoog. Bovendien staan ze niet in verhouding tot de resultaten en voelen lokale deskundigen zich ondergewaardeerd en betutteld.

Buitenlandse deskundigen verdienen vaak tien keer zoveel als lokale specialisten. Ongeveer eenderde van alle hulp voor Afrika gaat op aan de uitzending van ontwikkelingswerkers. Dat is net zoveel als de gezamenlijke salariskosten van alle Afrikaanse overheden, behalve die van Zuid-Afrika.

Herfkens denkt dat het benutten van lokaal aanwezige deskundigen meer toekomst heeft. Dat past in haar visie van 'ownership', waarbij ontwikkelingslanden leren zichzelf te redden en steeds minder afhankelijk worden van buitenlandse hulp.

Volgens directeur Manuela Monteiro van Vereniging PSO gaat de minister ‘met zevenmijlslaarzen door de problematiek’, ‘ze simplificeert’. PSO is een platform van meer dan 30 Nederlandse particuliere organisaties betrokken bij de personele samenwerking met het Zuiden en Oost-Europa.

De behoefte aan westerse deskundigheid neemt niet af, zoals ook de minister stelt, maar verandert, menen PSO en andere organisaties. Zo worden volgens Monteiro allang geen uitvoerende krachten meer uitgezonden. ‘Het gaat tegenwoordig om hogere functies als adviseur, organisatiedeskundige en manager. Er blijft een gat tussen kennis hier en daar, zeker op nieuwe terreinen van deskundigheid als milieu en IT.’

‘Voor miljoenen is er geen alternatief’
‘De minister schetst met haar uitspraken wel een erg eenzijdig beeld van de werkelijkheid, een karikatuur. Haar beeld van de traditionele onderwijzer, verpleegkundige of bosbouwer is al lang achterhaald,’ aldus PSO.

Ook de katholieke ontwikkelingsorganisatie Cordaid haalt fel uit naar de minister. Memisa, dat deel uitmaakt van Cordaid, zendt artsen uit. Volgens de organisatie getuigen de uitspraken van de minister van ‘weinig realiteitszin’. Er is wel degelijk ‘een schreeuwend tekort aan artsen en lokaal gekwalificeerd medisch kader,’ aldus Cordaid.

Bovendien werken uitgezondenen vaak daar waar overheidsstructuren helemaal niet komen. ‘Hun vertrek betekent in een groot aantal gevallen dat bepaalde voorzieningen volledig wegvallen. Het gaat om miljoenen mensen voor wie alternatieven niet voorhanden zijn,’ aldus Hans Kruijssen, algemeen directeur van Cordaid.

Paul Hoebink, ontwikkelingsexpert van Katholieke Universiteit Nijmegen, vindt het argument dat het uitzenden van ontwikkelingswerkers duur en niet efficiënt zou zijn, onzin.

'Ten eerste is het zo dat veel technische deskundigen via PSO voor lokale salarissen werken. Tegelijkertijd gaan de lokale deskundigen voor steeds hogere salarissen werken.’

‘Ten tweede is het zo dat technische assistenten worden ingezet voor juist die projecten die moeilijker realiseerbaar zijn. Het is logisch dat hun inzet niet altijd direct evenveel oplevert,' aldus Hoebink.

Powerplay
Alleen SNV Nederlandse Ontwikkelingsorganisatie onderschrijft in grote lijnen de analyse van de minister. Er moeten nieuwe vormen van technische assistentie gezocht worden: ‘meer lokale deskundigheid en minder buitenlandse deskundigheid,’ aldus de SNV.

Maar een volledig stop op het uitzenden van tropenwerkers zoals Herfkens voorstelt, gaat ook de ontwikkelingsorganisatie te ver.

Allerlei arme organisaties in de Derde Wereld, zoals boerencoöperaties en kamers van koophandel, hebben technisch advies nodig en kunnen dat niet tegen commercieel tarief inkopen bij buitenlandse of lokale consultants. Voor hen blijven gesubsidieerde Westerse experts, onder andere van SNV, nodig, aldus de organisatie donderdag in een verklaring.

Overigens meent de SNV dat het beleid niet nieuw is. ‘De omslag in het denken over ontwikkelingswerkers al gaande is sinds 1993,’ zegt A. Ferf, landendirecteur SNV. Alleen ‘chargeert’ Herfkens. ‘Dit is powerplay van haar,’ aldus Ferf.

In de nota die de minister naar de Tweede Kamer heeft gestuurd, loopt ze minder hard van stapel.

Ferf: ‘De nota zelf zegt niet dat de technische assistentie de langste tijd heeft gehad. Voor mij is het nog niet duidelijk dat er minder ontwikkelingswerkers komen.’ Op dit moment heeft de SNV in 28 landen zo’n 750 mensen in dienst, waarvan bijna de helft uit de ontwikkelingslanden zelf komt.

Dat er steeds minder Europese SNV-ers zijn, wordt volgens Ferf door iedereen toegejuicht, ook in het veld. In de toekomst worden er dus sowieso minder Nederlanders uitgezonden.

Ferf: ‘Die zijn ook heel kostbaar. Maar je moet dan niet meteen zeggen “niet doen!”. Je moet het steeds afwegen. En het is juist heel goed te werken met multiculturele teams in ontwikkelingslanden, inclusief blanken. Dat moet ook blijven.’

Zie ook artikel: Afrikanen: westerse deskundigen blijven nodig

Reacties