OneWorld presenteert:

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

In de verte klinkt gerommel. De jongens op het bijna grasloze veld in de buurt van de Syrische dorpjes Soda en Tell Nasri horen het niet. Een schot op doel. Een keeper probeert de bal te raken, maar is kansloos. De bal rolt het net binnen, doelpunt! Vanaf de zijlijn klinkt gejuich, spelers vliegen elkaar in de armen. Het lijkt een gewone voetbalwedstrijd, maar het tegendeel is waar. Het gerommel op de achtergrond komt van beschietingen en mortierinslagen hier vlakbij. De Koerdische jongens op dit voetbalveldje zijn kort geleden uit hun huizen gevlucht.

Onworld7
Tijdens de warming-up schudt het team de spieren los. Beeld door: Bud Wichers

Als de wedstrijd, die zonder scheidsrechter wordt gespeeld, een kwartier later wordt beëindigd, vertellen de jonge Koerden hoe ze samen met hun families halsoverkop moesten vluchten. De meeste van hen komen uit Ras al-Ain en Tal Abyad, plaatsen in het Noordoosten van Syrië. Hun huizen zijn ingenomen door het Syrian National Army (SNA) en Turkse strijdkrachten, of vallen nu onder de Turkse ‘bufferzone’ (zie kader). Ze moesten alles achterlaten. Terug kunnen ze niet meer.

Wat is er aan de hand in Noordoost-Syrië?

Op 6 oktober bespraken presidenten Trump en Erdogan een voorgenomen militaire operatie in Noordoost-Syrië. Amerikaanse soldaten trokken zich terug uit het gebied, waarna Turkse militairen de grens met Syrië overstaken, onder de naam ‘Operatie Vredeslente‘. Het doel: op Syrisch grondgebied een 32 kilometer lange ‘veiligheidsstrook’ of bufferzone creëren voor het herhuisvesten van de ruim 3 miljoen Syrische vluchtelingen in Turkije. Daarnaast wil Erdogan ‘terroristische Koerdische elementen vernietigen’.

Het Turkse leger krijgt hulp van het vroegere Vrije Syrische Leger, dat nu TFSA (Turkish-backed Free Syrian Army) of SNA (Syrian National Army) heet. Nadat het geweld vorige maand oplaaide sloegen meer dan 300.000 burgers in Noordoost-Syrië op de vlucht; vooral uit Ras al-Ain (Sari Kani), Tal Abyad (Gire Spi), Ain Issa en (voormalig IS-bolwerk) Raqqa. Een deel kwam terecht in het Baradash-kamp in Koerdisch Noord-Irak, veel anderen belandden in de buurt van al-Hasakah en Tell Tamer. Zij waanden zich daar veilig omdat deze steden buiten de bufferzone liggen. Uit angst voor etnische zuiveringen sloten de Koerden een deal met het Syrische regime om hen te beschermen. De grote winnaar van het verhaal is daarmee Assad, die het Koerdische deel van Syrië weer volledig in wil nemen.

Veel Koerdische vluchtelingen kwamen terecht in de Noord-Syrische stad Tell Tamer (‘heuvel van dadels’), waarvandaan ze worden gehuisvest in de omliggende (veelal Assyrische) dorpen en stadjes. Voetballen is voor veel van deze jongens een uitvlucht. Een ngo en vrijwilligers uit de buurt zorgen voor sportkleding en ballen.

Halsoverkop vertrokken

“We zaten in ons huis in Ras al-Ain”, vertelt de 16-jarige Ahmad. Hij draagt een shirt met op de voorkant de Syrische vlag met twee vijfpuntige sterren. Opvallend, want die twee sterren staan symbool voor het Syrië van vóór 2011. Na de Arabische lente plaatste het Vrije Syrische Leger er een ster bij. “Toen de gevechten begonnen, sloeg bij de overburen een mortier in. Het was een enorme knal, er kwam rook uit het huis. Mijn vader wilde zien of iedereen in orde was, maar toen hij de straat wilde oversteken ontplofte er op 50 meter afstand een nieuwe mortier. We zijn toen direct vertrokken, met vijf mensen op één motor. Langs de weg zagen we overal mensen lopen. Sommigen hadden plastic tasjes bij zich en anderen helemaal niets.”

oneworld1.1
Ahmad (in het rood) en Khalid (in het blauw) in het tenue van het Syrische team. Beeld door: Bud Wichers

“Wij hebben het eerste stuk gelopen”, zegt Khalid van 15. Ook hij heeft een shirt van het Syrische elftal aan. “Wij hadden alleen wat dekens en een paar flessen water mee. Verder kon ik niets meenemen. Mijn zusje van 3 heb ik een stuk gedragen. Omdat de gevechten bleven doorgaan, moesten we af en toe in een huis van vreemden schuilen. Veel mensen waren al gevlucht, de meesten hebben in paniek hun huis moeten verlaten. De televisie of de computer stond soms nog aan. In één huis lag nog een zak met brood. Die hebben we meegenomen en onderweg opgegeten.”

Oneworld2

Een nieuwe nachtmerrie

“In 2013 zijn we ook al gevlucht”, vervolgt Ahmad. “Dat was toen IS Ras al-Ain veroverde. Bij de inval en de beschietingen toen zijn een neef en twee ooms omgekomen. Het was een verschrikkelijke tijd, maar we konden later weer terugkeren omdat de YPG [de Koerdisch-Syrische strijdkrachten] de extremisten van IS had verjaagd. Ik had nooit gedacht dat ik weer zou moeten vluchten. Nu zijn we in een nieuwe nachtmerrie beland.”

Oneworld4
Ahmad geeft een slimme pass. Beeld door: Bud Wichers

In Ras al-Ain zat Ahmad op school. Zijn vader had een  kruidenierswinkeltje. “Soms hielp ik samen met mijn broertjes in de winkel mee. We zijn bang dat de Turkse milities onze winkel hebben leeggeplunderd. Dan hebben we echt niets meer over. De meeste buren zijn ook gevlucht, dus weet ik niet of de winkel is geplunderd.”

Meer dan voetbal

Onworld8
Met handen in de lucht tijdens de training. Beeld door: Bud Wichers.

Khalid onderbreekt Ahmad. “We zouden het toch over voetbal hebben? We voetballen omdat we dan even niet aan de oorlog hoeven te denken. We horen op de achtergrond de gevechten soms wel, maar als het niet te dichtbij komt, voetballen we gewoon door. Een paar dagen geleden landde er op ruim 100 meter van hier een mortier, toen zijn we met z’n allen naar binnen gevlucht.”

“We trainen zo veel als de situatie het toelaat en daarna spelen we een wedstrijdje”, vervolgt Khalid. Voor het interview waren de gevechten op enkele kilometers van de stad Tell Tamer goed te horen. De onzekerheid maakt de vluchtelingen nerveus. Toch merk je daar weinig van op het voetbalveld. “Ik ben fan van Real Madrid. Ik heb thuis een shirtje van ze. Gelukkig kon ik via het internet de meeste goals wel zien. Ik wilde dat ik zo goed was als [de Belgische voetballer Eden] Hazard. Die techniek om een bal vast te houden, hebben maar weinig voetballers. Ik ben ook fan van Ronaldo en Messi. Dat zijn goede voetballers. Jij komt uit Nederland? Ik houd ook van Ruud van Nistelrooy.”

Oneworld3
Ahmad omzeilt Khalid en scoort zijn tweede doelpunt van die middag. Beeld door: Bud Wichers

“Ik vind Barcelona en Frenkie de Jong ook helemaal geweldig. Hij is mijn idool en ik volgde hem bij Ajax ook al. We zijn bloedfanatiek en erg gedreven. In de Koerdische traditie zit veel trots. Dat is met voetballen niet anders. Kijk maar naar Deniz Naki en Mihran Kasro (bekende Koerdische voetballers, red).”

In de steek gelaten

“We voelen ons door iedereen in de steek gelaten”, zegt Khalid. “We hebben het idee dat we als Koerden niet als volwaardig worden aangezien. Niet alleen door Amerika en Trump maar ook door jullie Europeanen. Er worden hier door de Turkse rebellen dorpen ingenomen, huizen beschoten, mannen gemarteld en vrouwen verkracht en de wereld kijkt de andere kant op. Het voelt heel oneerlijk. We zijn niet alleen boos, maar vooral teleurgesteld. We hebben jullie toch ook met ISIS geholpen? Waarom laten jullie ons nu aan ons lot over?”

Ahmad vervolgt: “Ik ben ontzettend bang om dood te gaan. Ik weet niet wat er morgen of overmorgen staat te gebeuren. Alles is onzeker. Kan ik ooit weer terug naar school? En hoe moet ik straks mijn geld gaan verdienen. Ik maak mij daar veel zorgen over. Maar ik laat mijn angst niet aan mijn moeder merken. Die heeft al genoeg aan haar hoofd. Ik moet sterk zijn voor haar.”

Mijn droom is dat mijn ouders eindelijk niet meer verdrietig hoeven te zijn

Gevraagd naar dromen voor de toekomst, antwoordt Khalid lachend: “Mijn droom is om profvoetballer te worden en bij de Wereldkampioenschappen in 2020 voor het Koerdische elftal uit te komen. Haha. Nee, ik weet dat dat niet realistisch is. Wat ik nú zou willen, is dat de oorlog voorbij is en ik zonder dat ik me zorgen hoef te maken over mijn zusjes, mijn broertjes en mijn ouders weer naar school kan. Het maakt mij niet meer uit of het regime (van president Assad, red.) of de Koerden de rust herstellen. Mijn droom is dat mijn ouders eindelijk niet meer verdrietig hoeven te zijn.”

 

Update 5 november: Soda was een relatief rustige plaats in Noordoost-Syrië, dichtbij de stad Tell Tamer; omdat het buiten de afgesproken ‘veiligheidsstrook’ ligt. Maar daags na het interview met de voetballers is het dorp door de (Turkse) SNA-rebellen ingenomen. Daarbij vielen doden en gewonden. De weg naar Tell Tamer was even in handen van het Syrische leger van Assad, maar dat heeft zich inmiddels ook teruggetrokken. Soldaten zijn gevangengenomen door de SNA, geëxecuteerd of verwond tijdens de gevechten met de Turkse rebellen. De meeste burgers hebben het gebied rond Tell Tamer inmiddels verlaten, en de dorpjes zijn ontoegankelijk geworden voor de buitenwereld. Van de voetballende jongens is niets bekend. Grote groepen vluchtelingen uit Tell Tamer zijn opgevangen in kampen in al-Hasahkah, ver buiten de voorgestelde Turkse zone.

Wat vind je van OneWorld?
Wij vinden jouw mening belangrijk en horen graag wat we kunnen doen om OneWorld te verbeteren.
Vul hier onze enquête in en maak kans op 2 toegangskaarten voor filmfestival IDFA!

Playing

Mijn Koerdische odyssee

Fotograaf Giacomo Sini legde het door oorlog verscheurde leven van Koerden in Rojava vast.

foto-Beri-Shalmashi

‘Zo kun jij Koerden zoals ik helpen’

Beri Shalmashi geeft negen tips hoe je Koerden kunt steunen.

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
Budiman

Bud Wichers

Bud Wichers is multimedia-journalist en deed verslag uit onder meer Syrië, Irak, Afghanistan, Libië, Venezuela, Oekraïne, Indonesië, …
Profielpagina