Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Een jong, sterk vermagerd katje loopt schor piepend door het puin van Raqqa. Het is het eerste levende wezen dat ik tegenkom in deze spookstad, op de militairen na die hier hebben gevochten en er wat rondhangen. Verderop ligt een lijk van een IS-strijder, plat voorover op de straat. De kat loopt van het ene kapotte huis naar het andere, op zoek naar eten.

“Op een dag moeten hier weer burgers zijn, maar Raqqa is eigenlijk nog steeds een beetje in handen van IS”, zegt Jamal. “IS kan hier doden zonder zelf aanwezig te zijn. Overal liggen mijnen.” Jamal is mijn tolk, hij is geboren in Raqqa. “Elke dag komt daardoor wel iemand om het leven. Pas nog een politiechef, die even bij zijn huis wilde kijken.” Het probleem van de mijnen speelt zich ook af buiten de stad, in de velden. Toch zijn er weer boeren aan het werk en lopen er herders met hun kuddes. Levensgevaarlijk, vindt Jamal, die acht maanden voor een bedrijf heeft gewerkt dat die mijnen moet opruimen.

Op een dag moeten hier weer burgers zijn, maar Raqqa is eigenlijk nog steeds een beetje in handen van IS

De enorme schade in de stad laat zien dat de coalitie niet heeft geaarzeld zwaar geschut in te zetten. Hetzelfde is gebeurd in de Iraakse stad Mosul, waar bewoners vertelden dat wanneer ergens een IS-strijder op een dak zat, het hele huis werd platgebombardeerd. Raqqa kreeg in de laatste fase soms 75 bombardementen in 48 uur te verduren. Het aantal burgerdoden wordt tussen de 900 en 1100 geschat; waarschijnlijk komen er nooit exacte cijfers.

Om dat dodental niet verder te laten oplopen, mogen burgers pas terugkomen wanneer hun huizen zijn gecheckt op bommen, mijnen en andere rotzooi die IS heeft achtergelaten, en vaak bewust op scherp heeft gezet. Pas dan kan de wederopbouw langzaam beginnen.

IMG_1252
De ravage in Raqqa Beeld door: Hans Jaap Melissen

Maar er staat meer op scherp hier, zeker politiek gezien. De stad is ingenomen door de SDF, een mix van vooral Koerdische, maar ook Arabische milities, gesteund door de VS. Bij een ceremonie om de inname te vieren en gevallen medestrijders te gedenken, hingen vrouwelijke strijders van de Koerdische militie een grote foto van PKK-leider Öcalan op een centraal plein in Raqqa. Voor de Koerdische militie is hij een belangrijke inspiratiebron, maar voor de Amerikanen, de Turken en de EU, is de PKK een terroristische organisatie.

Raqqa hoort niet bij het Koerdisch gebied van Syrië, al woonden er altijd wel wat Koerden. Los van spanningen die eventueel kunnen ontstaan met de Arabische bevolking (en, vanwege de Öcalan-connectie, met de Turken) is er een andere dwingende vraag. Hangt hier straks weer een grote foto van de Syrische president Assad? De Syrische troepen rukken op en zijn in gevecht met IS, niet ver hier vandaan.

In Irak is hetzelfde gebeurd met Kirkuk: een stad die drie jaar geleden werd ingenomen door de Koerden, maar onlangs weer in handen is gekomen van de Iraakse overheid.

Jamal kan zich voorstellen dat er overleg volgt met Assad over de toekomst van Raqqa. Maar de strijders en de leiders van de SDF zijn stellig: dat gaat niet gebeuren. Daar hebben ze hun bloed niet voor gegeven. De Britse vrijwilligster Kimberley Taylor (28) die meevocht, wijst elke vergelijking tussen Raqqa en Kirkuk af: “Er is een verschil tussen wat in Irak is gebeurd en hier. Wij hebben de wilskracht, een ideologie achter ons gevecht. Wij zullen nooit grondgebied opgeven aan een fascistisch regime.”

Overigens staat er bij Kimberley persoonlijk ook van alles op scherp. Ze kan straks misschien niet terug naar Engeland. “De politie, MI5 of wie dan ook, onderzoekt of ik betrokken ben bij terrorisme. Heel hypocriet, want het Britse leger helpt hier dezelfde groepen die tegen IS vechten. En dan zou ik een terrorist zijn?”

IMG_1273
De IS vlag om een paal gewikkeld Beeld door: Hans Jaap Melissen

Voorlopig is de SDF de baas in Raqqa, daarna zal een civiele raad het bestuur overnemen. Al zijn daarvan ook weer twee elkaar beconcurrerende versies. Maar voor nu is het rustig in Raqqa.

Rustig, uitgestorven en stil. Jamal en ik wandelen verder, langs zwartgeblakerde en kapotgebombardeerde huizen. In een park hangt nog een zwarte IS-vlag, dicht tegen de vlaggenmast aan; het is windstil. Glas en gruis kraakt onder onze voeten. Zwijgend beleven we dit apocalyptische decor. We lopen heel voorzichtig, bang dat we de stilte doorbreken door op een mijn te stappen.

Alleen als je het gewicht hebt van een vermagerde kat ben je in Raqqa je leven zeker.

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
670

Hans Jaap Melissen

Hans Jaap Melissen is een oorlogsjournalist, schrijver en spreker. Hij werkt onder andere voor de NOS. In 2012 werd hij verkozen tot …
Profielpagina

Advertentie

banner_buurt-1 (002)

Advertentie

NRC Live – Banner Mobiliteit – OneWorld – 600×500 (002) 6 nov