Journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld

Voordat je verder leest:

Onafhankelijke journalistiek voor een eerlijke en duurzame wereld kost tijd en geld. Als Vriend van OneWorld steun je voor € 6 per maand onze missie, lees je dagelijks bijzondere verhalen, ontvang je ons magazine en meer!

Ja, ik word Vriend Ik lees eerst verder

Op 10 januari maakte de Myanmarese fotograaf Aung Naing Soe in Yangon een aantal foto’s die niet meer van zijn netvlies willen: twee mannen die met boeien om hun handen omstanders trachten te begroeten. Het zijn vrienden en collega’s van Aung Naing Soe, maar ze worden door de politie voorgeleid alsof ze zware criminelen zijn. De huilende omstanders zijn familieleden van de twee gearresteerde journalisten.

De foto’s hebben voor Aung Naing Soe extra gewicht, omdat hij zelf amper twee weken daarvoor de gevangenis had verlaten. Nadat hij eind oktober 2017 tijdens zijn werk was opgepakt, deden zijn twee vrienden verslag van zijn arrestatie en ze kwamen naar zijn proces om hem een hart onder de riem te steken. Hij kon toen niet vermoeden dat het kort daarna zijn beurt was om over hun lot en omstreden rechtszaak te berichten.

'In de val gelokt'

De twee Reuters-journalisten Wa Lone (31) en Kyaw Soe Oo (27) die vandaag voor een eerste hoorzitting verschenen, zijn opgepakt onder de Official Secrets Act. Het is een hoogbejaarde wet uit 1923, toen Myanmar nog deel uitmaakte van Brits India. Ze kunnen tot maximaal 14 jaar veroordeeld worden.

Over de arrestatie heerst grote woede onder Myanmarese media. ‘Journalisten zijn geen misdadigers’ en ‘Ze zijn in de val gelokt’, klinkt het overal.

Als een van de weinigen onderzochten Wa Lone en Kyaw Soe Oo het geweld van veiligheidstroepen tegen de statenloze moslimminderheid, de Rohingya. Meer dan 650.000 Rohingya sloegen de afgelopen maanden op de vlucht voor de zware vervolging. Hun grotendeels ontvolkte woongebied is vrijwel ontoegankelijk voor media die zelfstandig willen berichten. Op 12 december werden Wa Lone en Kyaw Soe door twee politieofficieren uitgenodigd die zeiden dat ze in de staat Rakhine waren gestationeerd. Tijdens die afspraak gaven ze de journalisten documenten die informatie over het optreden van veiligheidstroepen zouden bevatten. Nauwelijks hadden de journalisten het restaurant verlaten, of ze werden door agenten opgepakt.

Verslechtering mediaklimaat

Prompt kwam het ministerie van Informatie met een verklaring dat de journalisten beschikten over informatie die “illegaal verkregen was met de bedoeling die met buitenlandse media te delen”.

De gebeurtenis is tekenend voor de verslechtering van het mediaklimaat. Toen een paar jaren geleden prille hervormingen op gang kwamen, kregen journalisten aanzienlijk meer vrijheid. De censuur werd zelfs vrijwel geheel afgeschaft. Maar sinds in 2016 de regering met Aung San Suu Kyi als Adviseur van Staat aantrad, zijn volgens de lokale organisatie We Protect Journalists al 32 journalisten aangeklaagd. Dat gebeurt vrijwel altijd aan de hand van wetten uit de koloniale tijd of uit de periode waarin de militairen aan de macht waren.

sinds in 2016 de regering met Aung San Suu Kyi als Adviseur van Staat aantrad, zijn volgens de lokale organisatie al 32 journalisten aangeklaagd

De afgelopen twee jaar is vrijwel niets gedaan om deze draconische wetten te veranderen. “We zijn ernstig ontgoocheld door het gebrek aan vooruitgang bij de hervorming van het rechtssysteem en de nieuwe inperking van journalisten,” zei Shawn Crispin, de Zuidoost-Aziatische vertegenwoordiger van het in New York gevestigde Committee to Protect Journalists.

De boodschap is duidelijk: de wandaden in Rakhine mogen niet aan het licht komen, en journalisten die zich wagen aan onderzoek zullen als staatsvijand worden behandeld.

Extra bitter

Het is moeilijk te achterhalen welke krachten precies achter de aanklachten zitten. De ministeries van Binnenlandse Zaken, Defensie en Grenszaken staan nog altijd geheel onder controle van het leger, net als het lokale ambtenarenapparaat. Maar ook de nieuwe leiders laten het afweten.

De minister van Informatie die met een belastende verklaring kwam, was voorheen auteur en voorzitter van de bond van schrijvers. Zijn recent aangetreden rechterhand werkte tijdens de militaire dictatuur voor het persagentschap Reuters. In de nieuwe regering zitten diverse ex-politieke gevangenen en ook tientallen democratisch gekozen parlementsleden belandden onder het bewind van de junta als gewetensgevangene achter de tralies. Lokale journalisten liepen grote risico’s door over het lot van deze politieke gevangenen te berichten. Dat juist zij zich nu niet uitspreken tegen een beleid dat de media als de vijand beschouwt, maakt de huidige gang van zaken extra bitter.

Voor het maken van verhalen hebben we jouw steun nodig.

Ja, ik word vriend (€6 per maand)
Minka_Nijhuis_2014

Minka Nijhuis

Journalist en auteur

Minka Nijhuis doet al ruim vijfentwintig jaar verslag vanuit conflictgebieden. Ze schrijft onder andere voor NRC Handelsblad, Vrij …
Profielpagina