Mandela's claim over vredesakkoord Burundi lijkt voorbarig

30-05-2000
Door: OneWorld Redactie
Bron: doris

De Belgische hoogleraar Afrikaans recht Filip Reyntjes verwacht dat het Mandela niet zal lukken om het akkoord concreet in te vullen voor de deadline van juli. Een woordvoerder van de Hutu-rebellen in Brussel zegt dat zij harde voorwaarden stellen.

Na twee dagen onderhandelen kon Mandela vorige week meedelen dat de rebellen het eens zijn met de algemene lijn van het akkoord. Zij hebben wel nog wat tijd gevraagd om de hele tekst nader te kunnen bestuderen en overleg te plegen met hun bevelhebbers op het terrein.

Het akkoord dat Mandela voor ogen heeft berust op machtsdeling. De Hutu-rebellen zouden worden geïntegreerd in het Burundese leger dat door Tutsi's wordt gedomineerd. Er moet een brede regering van nationale eenheid komen. Na een overgangsperiode zullen er ook vrije parlements- en presidentsverkiezingen worden gehouden.

Op de vredesbesprekingen waren verschillende partijen van de rebellen aanwezig: de Nationale Raad voor de Verdediging van de Democratie (CNDD), de Strijdkrachten voor de Verdediging van de Democratie, het Nationale Bevrijdingsfront, de Partij voor de Bevrijding van het Hutu-volk en het Front voor Nationale Bevrijding.

Op zich is dat brede overleg winst, meent de Antwerpse hoogleraar en Burundi-kenner Reyntjes. 'Maar het probleem is dat heel veel zaken in het ontwerpakkoord niet concreet geregeld zijn.'

Reyntjes: 'Er is geen eensgezindheid over de duur van de overgangsperiode en de manier waarop die wordt ingevuld. Er is ook geen overeenkomst wie in die periode het staatshoofd wordt.'

Volgens Reyntjes is dat laatste niet ombelangrijk omdat de polarisatie van de Burundese politiek nog altijd zeer groot is en persoonlijk getint. 'Je hebt het kamp van (president) Tutsi Buyoya en het oppositionele (rebellen)kamp dat er deels op gericht is om Buyoya juist weg te krijgen.'

Hervorming leger
Een zo mogelijk nog moeilijker punt is de hervorming van het leger, nu door Tutsi's gedomineerd. Reyntjes: 'De FDD, de gewapende arm van de Hutu-partij CNDD, heeft bijvoorbeeld gezegd dat ze minstens 60 procent van de posities in het leger wil. Het Burundese leger stelt dat meer dan 10 procent niet eens in overweging wordt genomen. En dan hebben we nog niet eens over de commandostructuur.'

Ook over het installeren van een internationale troepenmacht bestaat nog steeds onenigheid. 'Ik zie niet in hoe men voor juli over deze en andere concrete details een akkoord kan bereiken,' aldus een weinig optimistische Reyntjes. 'Ik ben huiverig voor iets waar de partijen een handtekening onderzetten, zonder dat ze er achter staan. Ik denk dat de verschillende Burundese partijen niet altijd ter goeder trouw onderhandelen.'

De vergadering van juli zal waarschijnlijk plaats hebben in het Tanzaniaanse Arusha. Verschillende staatshoofden willen daarbij aanwezig zijn. Zelfs de Amerikaanse president Clinton zou op vraag van Mandela zijn opwachting maken.

De internationale gemeenschap moet volgens Reyntjes voorlopig afwachten. Als er toch een vredesakkoord komt, moet ze actie ondernemen. 'Het kost veel geld om het land weer op te bouwen. Dat geld is er, dankzij jarenlange geblokkeerde fondsen. Hopelijk is dit de wortel die de vrede dichterbij brengt.'


Jerôme Ndiho, woordvoerder van de belangrijkste Hutu-partij CNDD/FDD, reageert verbaasd op de vraag om commentaar op het ontwerp-vredesakkoord: 'Mandela is nog volop aan het overleggen met de verschillende partijen om in juli een tekst voor vredesakkoord te kunnen voorleggen.'
‘Eerst politieke gevangenen vrij’
De CNDD komt niet naar Arusha als niet aan twee voorwaarden wordt voldaan, aldus Ndiho. 'Ten eerste moeten tienduizend politieke gevangenen uit de gewone gevangenissen worden vrijgelaten. Ten tweede moeten de anderhalf miljoen mensen uit de concentratiekampen vrijkomen. Mandela werkt momenteel keihard. We zijn optimistisch dat hij ons een eervolle weg naar Arushu zal aanbieden.'

Maar voorlopig wordt er nog steeds op verschillende plaatsen gevochten.

Volgens Ndiho bewapent het Burundese leger momenteel Tutsi-milities in het zuiden. 'Zij krijgen zelfs Kalashnikovs. Als dat zo doorgaat krijgen we straks Interhamwe-toestanden à la Rwandaise.'


De oorlog in Burundi begon in 1993 toen Melchior Ndadaye, een Hutu en de eerste democratisch verkozen president van het land, werd vermoord door Tutsi-paracommando's. Sindsdien voeren verschillende groeperingen van Hutu-rebellen een uitputtingsslag tegen de Burundese regering en het leger. De burgeroorlog, die al zeven jaar duurt, heeft het leven gekost aan meer dan 200.000 inwoners en meer dan een miljoen mensen op de vlucht gedreven.
zie ook: Mandela: ‘Ontwerpakkoord gesloten voor vrede in Burundi’

Reacties