Maatschappelijke organisaties zoeken steeds minder de confrontatie

26-06-2003
Door: OneWorld Redactie
Bron: OneWorld

De studie ‘The 21st Century NGO; In the Market for Change’ heeft wereldwijd het maatschappelijk veld onderzocht. Meer dan 200 organisaties en opiniemakers hebben een bijdrage geleverd aan de identificatie van de uitdagingen waar deze organisaties in het nieuwe millennium voor staan.

De trend naar samenwerking in plaats van confrontatie heeft een keerzijde. De ondervraagden vrezen dat met die koers de onafhankelijkheid van maatschappelijke organisaties in gevaar komt. Critici beweren dat de organisaties zich laten ‘uitkopen’.

Het rapport toont ook dat maatschappelijke organisaties zich gesteld zien voor drie uitdagingen: verantwoordelijkheid, financiering en samenwerkingsverbanden (partnerschappen). Het onderzoek is uitgevoerd door SustainAbility en de Verenigde Naties.

'Aardbeving op komst'

De onderzoekers geven toe dat dit slechts het begin is van een ‘kleine aardbeving’ die op komst is. Het stijgende aantal organisaties dat met bedrijven samenwerkt, zal een positieve verandering teweeg brengen, meldt het rapport.

‘Het goede nieuws voor maatschappelijke organisaties is dat zij een belangrijk onderdeel worden van de wereldmarkt,’ zegt John Elkington, voorzitter van SustainAbility en een van de schrijvers van het rapport. ‘Maatschappelijke organisaties krijgen ook veel meer vertrouwen dan bedrijven of overheden.’

‘Maar als organisaties geen goed antwoord vinden op de toenemende druk van de concurrentie, de financiën en het afleggen van verantwoordelijkheid, verliezen ze in aanzienlijke mate invloed. Wie snel inspeelt op deze trend hoort straks bij de meest invloedrijke instellingen van de 21ste eeuw,’ aldus Elkington.

Gavin Power, directeur van de VN-instelling Global Compact, zegt dat het voor organisaties moeilijk kan zijn om samen te werken met bedrijven en andere partners, maar ‘voor de huidige sociale en milieuproblemen is er geen andere oplossing’.


Ad van den Biggelaar van Stichting Natuur en Milieu schrijft:
"Bij commentaar op een studie die je niet hebt gelezen, maar waarover je alleen hebt gelezen past de nodige bescheidenheid, zoniet terughoudendheid. Toch waag ik het erop, omdat het thema zo actueel is, zeker voor een organisatie als Stichting Natuur en Milieu.
Kern van de studie is dat maatschappelijke organisaties steeds meer de samenwerking zoeken met bedrijven en evenredig de confrontatie meer en meer achterwege laten. Het risico voor die maatschappelijke organisatie is dat die wordt ingepakt en aan geloofwaardigheid jegens de achterban inboet. Die waarneming is op zich zeker juist, maar daar moet wel een en ander bij worden opgemerkt.
- Allereerst wordt van de veronderstelling uitgegaan dat een bedrijf er belang bij heeft dat een maatschappelijke organisatie wordt ingepakt, want je hebt er dan geen last meer van en je hebt een mooi imago verworven. Maar ieder bedrijf dat strategisch in de markt opereert weet dat dat fraaie imago dankzij samenwerking met zo'n maatschappelijke organisatie vrijwel direct verloren gaat op het moment dat die organisatie niet meer het vertrouwen van de achterban of het publiek heeft. Het belang van het bedrijf is er dus mee gediend dat die maatschappelijke organisatie op gezette tijden de tanden laat zien en dus de confrontatie aangaat. De vrees dat organisaties zich laten 'uitkopen' is dan ook niet gegrond en voor het bedrijf uiteindelijk zelfs schadelijk [al zal 'uitkopen' best wel eens voorkomen].
- Het zoeken van samenwerking is met name ingegeven door verschuivingen van de machtsverhoudingen op de markt. Sinds Brend Spar en enkele andere 'onvolkomenheden' hebben bedrijven ontdekt dat maatschappelijke organisaties op de markt heel wat teweeg kunnen brengen. Tot voor een aantal jaren kwamen milieuorganisaties nooit verder dan het hek van het bedrijf [en klonken zich er dus maar aan vast], maar dat is vandaag anders. Bedrijven zien in dat overleg niet alleen confrontatie-met-alle-risico's-van-dien kan voorkomen, maar dat het bedrijf juist ook zijn voordeel kan doen met kennis van wat burgers en consumenten bezig houdt.
- Maar ook voor organisaties zijn er overwegingen om in ieder geval het overleg een kans te geven. Met terugtredende overheden die zijn gefocust op deregulering en vermindering van de administratieve lastendruk zijn maatschappelijke doelen moeilijker te realiseren; alles wordt immers weer aan economisch resultaat afgemeten. Juist maatschappelijke organisaties zijn nogal doel- en resultaatgericht en zoeken dan alternatieve beleidssporen. 'Dus lukt het niet linksom, dan proberen we rechtsom'.
- En tenslotte gebiedt de eerlijkheid te zeggen dat in het bedrijfsleven meer gevoel ontstaat voor een bredere maatschappelijke verantwoordelijkheid dan louter het stakeholdersbelang. Dat zijn dan de bedrijven die wij wel voorloperbedrijven noemen. En als met die voorlopers interessante resultaten worden geboekt dan willen anderen nog wel eens opschuiven.
Voor maatschappelijke organisaties is van belang dat zij hun hele arsenaal van interventies beschikbaar houden, hoe frequent zij ook kiezen voor overleg. Dat is nodig om je positie in het overleg op peil te houden, voor je geloofwaardigheid en om van strategie te kunnen wisselen als je doelstelling daarom vraagt. Voor de overheid is van belang - nu zij zelf terugtrekkende bewegingen maakt - dat dit proces zo succesvol mogelijk verloopt, want als dat niet lukt zal de samenleving uiteindelijk toch die overheid tot de orde roepen en haar wijzen op haar plicht. De overheid doet er dus goed aan die processen te faciliteren, desnoods ook financieel.
Maatschappelijke organisaties doen er goed aan zo open mogelijk over hun aanpak te communiceren. Maatschappelijk verantwoording afleggen is een eerste vereiste en durven uitleggen waarom j

Rapport The 21st Century NGO: In the Market for Change

Reacties