Verder lezen?

Rechtvaardige journalistiek verdient een rechtvaardige prijs.
Maak jij OneWorld mogelijk?

ja, ik word nu lid vanaf 6,- per maand

Journalisten Cindy Huijgen (29) en Ruth van der Kolk (27) werden geboren in China en belandden als baby in hetzelfde kindertehuis. In de jaren 90 kwamen ze via adoptie allebei in Nederland terecht. Jaren later gaan de vrouwen afzonderlijk van elkaar op zoek naar hun roots. Het romantische beeld dat ze uit een uitzichtloze situatie zouden zijn gered, houdt geen stand. Een briefwisseling.

Cindy Huijgen: ‘Mijn leven in China was niet uitzichtloos geweest’

Cindy Huijgen werd in 1993 geadopteerd uit China en groeide op in een dorp vlak bij Rotterdam. Sinds 2019 woont ze in Beijing, waar ze werkt als correspondent voor onder meer De Telegraaf.

Hoi Ruth,

Mijn telefoon ontplofte toen bekend werd dat Nederland adoptie van kinderen uit het buitenland tijdelijk stopzet. Het rapport van de commissie onder leiding van Tjibbe Joustra zette mij zelf ook aan het denken.

Als kind worstelde ik met de vraag waarom mij een beter leven was gegund, terwijl andere Chinese vondelingen ergens wegkwijnden. Ik denk dat mijn worsteling te maken had met het sprookjesverhaal dat mij altijd is verteld: ‘Als je in China was gebleven, had je het waarschijnlijk niet overleefd. Je biologische ouders stonden je uit liefde af, zodat je een beter leven kon krijgen.’

Naarmate ik ouder werd, ben ik aan dat verhaal gaan twijfelen. In Nederland wordt China gezien als een arm en vreemd land, waaruit kinderen door adoptie gered moeten worden. Dat is niet het beeld dat ik heb van China, nu ik er als journalist werk en veel mensen spreek. Veel Chinezen van mijn generatie – de dertigers – ervaren meer sociale druk om het perfecte leven te leiden dan hun leeftijdsgenoten in Nederland, met de juiste baan en een traditioneel gezin. Maar dat mijn leven uitzichtloos zou zijn geweest als een Chinees gezin me had geadopteerd, dat geloof ik niet.

Andere geadopteerden kwamen erachter dat hun biologische ouders helemaal geen arme rijstboeren waren

Toen ik 12 was, namen mijn adoptieouders mij voor het eerst mee naar China. Ik vond het geweldig dat ik in de massa kon verdwijnen. In Nederland herinnerden klasgenootjes en dorpsgenoten me er constant aan dat ik er anders uitzag. Tijdens die reis besloot ik dat ik ooit in China zou gaan wonen. Elke keuze die ik daarna maakte, maakte ik met dat doel in mijn achterhoofd. Ik studeerde Sinologie in Leiden en greep na een master Journalistiek en een master Chinees in 2019 de kans om voor De Telegraaf naar Beijing te emigreren.

Cindy Kindertehuis
Cindy op twaalfjarige leeftijd in een Chinees kindertehuis. Beeld door: Privébeeld

Ik ben nooit op zoek gegaan naar mijn biologische ouders, maar ik heb wel contact gezocht met andere geadopteerden. In hun verhalen herkende ik problemen waar ik zelf ook mee worstel: ik vind het lastig om een romantische relatie op te bouwen, omdat ik bang ben verlaten te worden. Ook merk ik dat ik mij nooit echt ergens thuis voel – in Nederland noch in China.

Voor het eerst hoorde ik ook verhalen van geadopteerden die erachter waren gekomen dat hun biologische ouders helemaal geen arme rijstboeren waren (zoals in het sprookjesverhaal vaak wordt verteld). Ik hoorde zelfs dat iemands biologische moeder was ontvoerd en verkracht om te voldoen aan de adoptievraag van westerse landen.

De tijdelijke stop op interlandelijke adopties en de excuses van minister Dekker (zie kader, red.) zijn in mijn ogen een gebaar richting alle levens en gezinnen die door adoptie zijn verwoest. Maar ik zie dit als een eerste stap, want echt geholpen zijn gedupeerden hiermee nog niet.

In een recente Q&A van de overheid over adoptie staat geen informatie die geadopteerden zelf aangaat, zoals: wat gaat de Nederlandse overheid nu concreet voor deze groep doen? Er zou voor elke geadopteerde nazorg moeten komen, vind ik. In het rapport van de commissie-Joustra staan voorbeelden van mensen die op zoek gingen naar hun biologische ouders en er door de overheid van werden weerhouden hun dossier in te zien. Zij zouden in hun zoektocht niet tegengewerkt moeten worden maar juist gesteund, bijvoorbeeld financieel.

Tijdelijke stop interlandelijke adopties

De Nederlandse overheid negeerde jarenlang misstanden bij interlandelijke adopties. Een onderzoekscommissie ontdekte onder meer dat er op grote schaal met documenten was gesjoemeld, dat kinderen waren verhandeld en dat er zogenaamde ‘babyboerderijen’ waren opgericht: een Indonesische vrouw hield op zolder achttien baby’s, die zij voor 1000 gulden per kind verkocht. De Nederlandse overheid negeerde meldingen van misstanden en legde de verantwoordelijkheid bij autoriteiten in het buitenland.

Namens het kabinet bood minister Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) begin februari aan geadopteerde mensen excuses aan, voor de lakse houding van de regering. Het idee dat adoptie een goede daad is, was volgens Dekker een verklaring voor het wegkijken van de overheid, maar geen rechtvaardiging. Het kabinet schortte per direct alle nieuwe interlandelijke adopties tijdelijk op. Dat was een aanbeveling van de commissie. Procedures die al zijn ingezet, mogen worden afgerond.

Ik vertel in de media steeds vaker hoe ik mijn adoptieverhaal ervaar. Zo schreef ik nadat het rapport van de commissie-Joustra verscheen, een column voor De Telegraaf. Ik merk dat ik zorgvuldig mijn woorden kies: ik wil vrienden, familie en andere geadopteerden niet op hun tenen trappen. Ja, ik ben kritisch op interlandelijke adoptie en zie allerlei problemen in het systeem, maar ik ben ook heel dankbaar voor de kansen die mij zijn geboden. Ik weet dat mijn adoptieouders mij niet adopteerden vanuit de ‘morele plicht’ om een kind uit een armoedig bestaan te redden; mijn moeder kon geen kinderen krijgen. En vergeet niet: ook veel adoptieouders zijn slachtoffer. Veel van hen wisten niet van de misstanden en vertrouwden blindelings op het systeem.

Sommigen zijn gered van een uitzichtloos leven, anderen waren beter af geweest in hun geboorteland

Maar het zit me dwars dat de belangen van die wensouders altijd het middelpunt van de discussie blijven. En dat ik het gevoel krijg dat ik vóór of tégen interlandelijke adoptie moet zijn. Ik ervaar weinig ruimte voor verschillende (en veranderende) ervaringen. Dat ik op dit moment tevreden ben over mijn adoptie, wil niet zeggen dat ik dat altijd zal zijn. Ik kan ook niet voor anderen spreken. Sommige geadopteerden zijn daadwerkelijk gered van een uitzichtloos leven, anderen waren beter af geweest in hun geboorteland, bij een adoptiegezin met dezelfde cultuur en taal.

Hoe denk jij hierover?

Groeten vanuit Beijing,
Cindy

Ruth van der Kolk: ‘Dat ik dankbaar moest zijn had veel impact op mij’

Ruth van der Kolk werd in 1994 geadopteerd uit China en groeide op in het oosten van Nederland. Inmiddels werkt ze als buitenlandredacteur bij het Nederlands Dagblad.

Hoi Cindy,

Ik herken het sprookjesverhaal dat je noemt. Hoe mijn adoptie van A tot Z is verlopen, weet ik niet. Wat ik wel weet is dat ik als baby in een overvol kindertehuis belandde – hetzelfde tehuis waar jij in zat. Mij is altijd verteld dat kinderen daar doodgingen, achterbleven zonder toekomstperspectief óf werden geadopteerd door mensen uit het buitenland. Als dat de opties zijn, dan kan ik begrijpen dat interlandelijke adoptie toen de beste keuze leek.

Lang geloofde ik in het romantische verhaal over mijn verleden: ik zou een vondeling geweest zijn van arme ouders op het platteland, die het beste met me voor hadden. Maar ik mis cruciale informatie, waardoor mijn verleden niet volledig te achterhalen is en ik misschien wel nooit zal weten of mijn biologische ouders mij daadwerkelijk wilden afstaan. Dat maakt het lastig om te zeggen wat ik van mijn adoptie vind. Dat ik in een liefdevol gezin ben beland is fijn, maar neemt niet weg hoe pijnlijk het is dat ik ben gescheiden van mijn biologische ouders.

China kampte met overvolle tehuizen, er was vraag en aanbod. Het leek een win-winsituatie

Aan het einde van mijn puberteit ging dit aan me knagen. Ik vroeg door bij mijn familie, bij het adoptiebureau en bij andere partijen die bij mijn adoptie betrokken waren geweest, en kwam erachter dat het verhaal dat me was verteld niet gegrond was. Het was vooral gissen op basis van de toenmalige situatie in China, zoals de eenkindpolitiek en de druk op ouders om een jongen te krijgen.

Twee jaar geleden ben ik me gaan verdiepen in het adoptiesysteem. In Nederland en China sprak ik met zo veel mogelijk mensen en instanties die bij mijn adoptie betrokken waren. Ik kwam in aanraking met veel andere geadopteerden en ontdekte dat het adoptiesysteem allesbehalve waterdicht was – en nog steeds niet is.

Het bureau dat betrokken was bij mijn eigen adoptie, zei te vertrouwen op bemiddelaars in het buitenland, terwijl er nauwelijks toezicht was. Het kon niet garanderen dat alles zuiver was verlopen. Die prijs was het bureau bereid te betalen voor het ‘redden van weeskinderen’ en het ‘helpen van wensouders aan kinderen’ (goedbedoelde, maar naïeve ideeën over adoptie). Ook geld en politieke belangen speelden een grote rol: China kampte met overvolle tehuizen. Er was vraag en aanbod. Het leek een win-winsituatie.

De excuses van minister Dekker komen op mij over als lege woorden. Wat moeten geadopteerden met excuses, als Dekker ook beweert dat hij het tegenover wensouders niet kan maken jarenlang na te denken over een alternatief adoptiesysteem? Zo’n uitspraak laat zien dat de belangen van wensouders nog altijd zwaarder wegen dan die van geadopteerden – zelfs na het aantonen van grootschalige adoptiemisstanden.

Over het interlandelijke adoptiesysteem heb ik een minder genuanceerde mening dan jij. Een systeem moeten we niet enkel beoordelen op basis van eigen ervaringen, die toevallig relatief goed hebben uitgepakt. Adoptie is deel van een politiek beleid dat levens ingrijpend verandert. Uit het rapport van de commissie-Joustra blijkt niet voor niets dat door de structurele misstanden kinderrechten worden geschonden.

Enerzijds wilde ik loyaal zijn aan mijn ouders, anderzijds vond ik dankbaar moeten zijn onrechtvaardig

Mede daarom vind ik definitief stoppen met interlandelijke adoptie de enige juiste keuze. In mijn ogen is het voor een kind het beste om op te groeien bij de eigen familie. Is dat niet mogelijk, dan is binnenlandse adoptie een laatste redmiddel, zodat kinderen tenminste in hun geboorteland blijven, zo dicht mogelijk bij hun eigen roots.

We moeten echt af van het idee dat je als geadopteerde dankbaar moet zijn. Als kind hadden zulke uitspraken veel impact op mij. Enerzijds wilde ik loyaal zijn aan mijn ouders, anderzijds vond ik dit idee onrechtvaardig. Uit het rapport van de commissie-Joustra blijkt dan ook dat idealistische ideeën als ‘adoptie is goeddoen’, zo diep verankerd zijn in de politiek en samenleving, dat misstanden decennialang werden geaccepteerd.

Voor genuanceerde meningen over adoptie is inderdaad weinig ruimte, dat ben ik met je eens. Doordat mensen met een uitgesproken mening de meeste aandacht krijgen, lijkt het inderdaad alsof er alleen ‘voorstanders’ en ‘tegenstanders’ van adoptie zijn. De media schetsen bovendien een eenzijdig beeld: vroeger was het tv-programma Spoorloos (sinds 1990 op tv) zo’n beetje mijn enige referentiekader. Dat programma wekt het beeld dat alle geadopteerden de behoefte zouden hebben om naar hun wortels op zoek te gaan.

Nog steeds merk ik dat mensen vanuit dit versimpelde kader denken. Dat schept onterechte verwachtingen. Maar voor mij is en blijft adoptie een complex thema, dat steeds op een andere manier terugkomt in verschillende fases van mijn leven. Net als jij sluit ik niet uit dat hoe ik over mijn eigen adoptie denk, in de toekomst weer verandert. Ik zou willen dat daar in de publieke discussie meer ruimte voor is.

Ruth

jyotibew

Jyoti werd illegaal geadopteerd: ‘Mijn hele dossier is verzonnen’

Toen een ander adoptiebaby'tje ineens overleed, werd zij uitgekozen als 'vervanger'.

DSC01113

Illegale adoptie in Nederland

Hoe Jyoti van haar moeder werd gestolen en illegaal geadopteerd werd.

Cindy Huijgen.JPG

Over de auteur

Cindy Huijgen (1991) is sinds 2019 correspondent in China voor onder meer De Telegraaf. Foto: Richard Hoogendoorn
Bezoek auteurspagina
Ruth-van-der-Kolk-foto-Dick-Vos

Over de auteur

Journalist

Ruth van der Kolk is journalist en schrijft graag over Azië.
Bezoek auteurspagina

Ik wil dat OneWorld blijft bestaan

AbonneerDoneer

Lees je bewust via onze wekelijkse nieuwsbrief