Koffie is bittere armoede voor verbouwers

18-09-2002
Door: OneWorld Redactie
Bron: Novib, 18 september 2002

Reddingsplan van Novib/Oxfam kans voor 25 miljoen koffieboeren:

18 september 2002

Miljoenen kleine koffieboeren in Afrika, Latijns Amerika en Azië bevinden zich op de rand van de economische afgrond. Ondanks hun harde arbeid lijden zij honger, moeten zij hun kinderen van school halen en kunnen zij zich geen medicijnen veroorloven. Oorzaak zijn de wereldwijd ingestorte koffieprijzen. Boeren, maar ook koffiehandelaren en banken gaan failliet, nationale economieën en overheidsbegrotingen van koffieproducerende landen komen onder druk te staan.

Ontwikkelingsorganisatie Oxfam International, waarvan Novib de Nederlandse tak is, heeft de gevolgen van de lage koffieprijs voor de 25 miljoen kleine koffieboeren onderzocht. Het Oxfam-rapport MUGGED dat vandaag is gepubliceerd, waarschuwt voor een omvangrijke humanitaire ramp. De publicatie van het rapport vormt de aftrap van de internationale koffiecampagne van Oxfam International die in Azië Australië, Latijns-Amerika, Europa, Noord-Amerika en Afrika wordt gelanceerd.

MAKKELIJKE WINSTEN
De koffiemarkt is in 1989 met de opheffing van de internationale koffieovereenkomst veranderd van een gecontroleerde markt met een actieve rol voor de overheden, naar een stelsel waarin de werking van de vrije markt de koffieprijs bepaalt. Gecombineerd met een structurele overproductie is een overschot van 8 procent ontstaan en is de prijs in elkaar gestort.
Multinationals Sara Lee/Douwe Egberts, Kraft, Proctor & Gamble en Nestlé kopen bijna de helft van de wereldwijde koffieoogst op, profiteren van de lage prijzen en maken extra winsten. Volgens analisten schommelen die tussen 17 en 20 procent, hoger dan bijvoorbeeld het winstpercentage van een bedrijf als Heineken. Maar aan de onderkant van de keten, voor de kleine koffieboer, voelt de markt absoluut niet vrij. De extreem lage prijs dekt niet eens hun kosten en hun mogelijkheden om over te stappen op andere vormen van levensonderhoud zijn beperkt. Hierdoor is een groot deel van de koffieboeren overgeleverd aan de “take-it-or-leave-it”-prijzen die rondreizende handelaren hen bieden.

SLECHTE ADVIEZEN
De Wereld Bank en het Internationale Monetaire Fonds hebben landen aangemoedigd hun markten te openen, zich te concentreren op export van die producten waar ze een voordeel hebben, zoals koffie, zonder deze landen voor potentieel catastrofale prijsdalingen te waarschuwen. Een schokkend bewijs van falend beleid van deze internationale financiële instellingen.
Maar ook Westerse regeringen tonen tot nu toe weinig daadkracht. In internationale fora wordt de koffiecrisis erkend, maar met het vrije markt adagium in een globaliserende wereld in het achterhoofd voelt niemand zich verantwoordelijk en blijft een structurele internationale oplossing tot nu toe achterwege.

KANSEN
De voorzitter van de International Coffee Organisation (ICO), hét internationale overlegorgaan voor koffie, steunt de Oxfam-campagne voluit. Van 24-27 september komt de ICO in Londen bijeen en daar kan een eerste stap worden gezet om de ellende voor koffieboeren verminderen, mits alle partijen meewerken. De ICO heeft een kwaliteitsprogramma ontwikkeld en dat moet nu door alle betrokken regeringen, Noordelijk en Zuidelijk worden gesteund. Nestlé, een van de vier grote koffiebranders, geeft publiekelijk aan dat lage prijzen slechts zijn voor boeren én de industrie. Nestlé steunt daarom internationale initiatieven voor voorraadbeheersing en stabilisering van de wereldwijde koffieprijzen, inclusief systemen vergelijkbaar met de in 1989 opgeheven Internationale Koffieovereenkomst. Dit betekent een breuk met de overheersende trend binnen internationale politiek en bedrijfsleven.
Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen behoort in Nederland tot de hoofdtaken van het bedrijfsbeleid. Daarmee is de Nederlandse koffie-industrie – en dan met name het jubilerende Douwe Egberts dat hier een marktaandeel van ongeveer 65% heeft - mede-verantwoordelijk voor de levensomstandigheden van haar grondstoffenleveranciers. De Ned

Reacties