‘Groene lening verleidt land om klimaatdoelen te halen’

Ik zie weer zo’n broeikasgasgrafiek. Het is steevast hetzelfde beeld: het lijntje van onze mondiale CO2-uitstoot kruipt omhoog. Het stippellijntje dat laat zien waar we zouden móéten zitten, daalt als een zwarte piste omlaag.

Het investeringsklimaat om de CO2-uitstoot te krijgen waar we willen, lijkt verder weg dan ooit. De komende jaren lenen en investeren overheden miljarden om andere belangen te verdedigen: landsgrenzen, handel, invloed. Hoe zorgen we ervoor dat investeringen op de korte termijn de broodnodige op de lange termijn niet verdringen? Daar is een ingenieuze oplossing voor: de aan duurzaamheid gelinkte obligatie.

Om deze oplossing te begrijpen moeten we het over staatsschuld hebben. Overheden zijn net huishoudens met grootse plannen en bijbehorende uitgaven: zorg, onderwijs, infrastructuur. Geld komt binnen via belastingen, maar dat is zelden genoeg voor alle plannen. Dus wordt er geleend, vaak via obligaties. Beleggers zoals pensioenfondsen en verzekeraars kopen die staatsleningen en de staat betaalt rente. Het gaat om honderden miljarden euro’s aan uitstaande staatsobligaties, en jaarlijks miljarden euro’s aan rente die wij allemaal betalen.

De aan duurzaamheid gelinkte obligatie werkt anders. De lening beloont landen die hun klimaatdoelen halen, en straft wie niet doorpakt. Chili beet in 2022 het spits af: het land leende 2 miljard dollar van dit soort obligaties van beleggers. Chili belooft zijn CO2-uitstoot tegen 2030 te beperken tot 95 miljoen ton per jaar. Ook wil het de helft van zijn stroom uit hernieuwbare bronnen halen. Als Chili één van deze twee doelstellingen niet haalt, stijgt de rente met 0,125 procent, bij beide is dat 0,25 procent. Chili stelde dit contract met de beleggers volledig vrijwillig op, maar hoopt ook (groene) beleggers warm te maken om deze duurzame staatslening te kopen.

Wat een eenmalige stunt leek, krijgt inmiddels navolging. Uruguay, Thailand en Slovenië gebruikten de aan duurzaamheid gelinkte obligaties ook. Bedrijven gebruikten dit soort obligaties al eerder; het Italiaanse energiebedrijf Enel was in 2019 de pionier. De reden voor een land of bedrijf om dit te doen is simpel: om de vele papieren tijgers achter de klimaatplannen eindelijk tanden te geven. Wie zijn klimaatdoelen niet behaalt, betaalt dus als het ware een boete.

Dat is precies wat we nodig hebben. Nu overheden vooral investeren in de korte termijn – oorlog en handel – is dit een manier om langetermijndoelen als het klimaat niet uit het oog te verliezen. En, misschien wel het allermooiste, duurzaam gelinkte obligaties zijn immuun voor verkiezingen. Ze stemmen niet mee, maar rekenen wel af.

Deze column verscheen in september 2025 in OneWorld Magazine.