Kan de EU haar klimaatambities waarmaken?

21-11-2006
Door: Perro de Jong
Bron: Wereldomroep

Over één ding zijn voor- en tegenstanders van Kyoto het eens: zonder de Verenigde Staten hebben de Europese inspanningen weinig zin. Als Europa alléén verder gaat, zou de opwarming van de aarde in 2050 met niet meer dan 0,02 graad afgeremd worden. Te weinig om zichtbaar te zijn op de meeste thermometers, terwijl Kyoto de EU zo'n honderd tot honderdvijftig miljard euro per jaar kost.

Gefopt

'Dat is bij het milieu altijd het probleem', reageert Klaas van Egmond van het Nederlandse Milieu- en Natuurplanbureau. 'Als ik iets doe en u doet het niet, dan helpt het niet en ik ben gefopt.' Van Egmond hoopt dat Amerika alsnog over de streep wordt getrokken.

'Er wordt natuurlijk wel heel veel druk uitgeoefend. En er is wel een wending geweest in het Congres, waarbij de Democraten nu de meerderheid hebben. Het ligt voor de hand dat ook de positie rond het klimaat daardoor zal veranderen, want het gaat om het leiderschap in de wereld bij een mondiaal probleem.'

In Nairobi probeerde de Europese Unie dat streven kracht bij te zetten door middel van een uitgebreid eigen programma. Veel nadruk werd gelegd op de handel in emissierechten: investeren in schone energieprojecten in andere landen, waardoor boetes voor een te hoge uitstoot van CO2 kunnen worden afgekocht.

Voorbeeldfunctie

Maar volgens Hans Labohm, econoom en bekend scepticus op het gebied van de klimaatverandering, ligt het minder voor de hand dan ooit dat de Verenigde Staten het Europese voorbeeld zullen volgen. 'De EU zit Amerika achter de broek. Tegelijkertijd is het zo dat de EU, ondanks het feit dat ze verplichtingen heeft aanvaard in het kader van Kyoto, de laatste jaren meer groei van de CO2-uitstoot heeft gehad dan de VS. Met andere woorden: men wilde een voorbeeldfunctie vervullen maar in werkelijkheid is dat niet het geval geweest.'

Ook Van Egmond meent dat er weinig is om trots op te zijn. Zuid-Europese landen als Italië, Spanje en Portugal zullen volgens hem de Kyoto-deadline van 2012, voor het terugbrengen van de CO2-uitstoot met 5 procent, niet halen. 'Maar het accent ligt wat ons betreft nu ook al op de gebeurtenissen na 2012, want dan moeten we in 2020 zo'n 25 procent hebben gereduceerd. Dus de opgave na 2012, die wordt pas echt fors.'

Isolement

Volgens Labohm loopt Europa het risico in een ernstig isolement te geraken als Kyoto niet tijdig wordt losgelaten. 'Als je de grote moeilijkheden ziet waar die landen voor staan, het feit dat het een ernstige druk op het bedrijfsleven uitoefent en dat het mogelijk leidt tot ontslagen en sociale onrust, dan lijkt het me onwaarschijnlijk dat ze na 2012 nog zullen meedoen met een vervolg op dit Kyoto. Ik denk dat dan een systeem zal worden gezocht dat meer in de richting gaat van het Amerikaanse, waarin men streeft naar een verbetering van de energie-efficiency.'

Dat de VS het momenteel beter lijken te doen dan Europa is misleidend, zegt Klaas van Egmond. 'Het hangt ervan af hoever je industrie of je maatschappij al is gemoderniseerd. Wij in Nederland hebben al de meest moderne elektriciteitscentrales en de meest moderne technieken. Als wij hier nog een megaton CO2 moeten reduceren is dat relatief duur, want dan moeten we dus die hele moderne centrales vervangen door nog modernere. Als je in Polen of in de Verenigde Staten een ouwe kolencentrale vervangt door een nieuwere, dan heb je een geweldig succes wat betreft minder CO2-uitstoot en het is heel goedkoop.'

Brusselse bureaucratie

Maar er is nog een andere reden waarom het Europa aan overtuigend leiderschap ontbreekt, meent Hans Labohm. 'We drukken de reductiedoelstellingen uit ten opzichte van het basisjaar 1990. En het gekke is dat die basis na vijftien, zestien jaar nog steeds niet is vastgesteld. Het kan dus zo zijn dat men dat niveau verhoogt waardoor het over enige tijd zou lijken dat men de doelstellingen behoorlijk heeft gehaald. Maar dat zou dan alleen maar komen doordat men die basis van 1990 wat heeft opgehoogd, en daardoor de ambitie in feite heeft verlaagd.'

Ook Van Egmond is boos over dit staaltje Brusselse bureaucratie. Om nu nog te marchanderen over een paar procent meer of minder in het basisjaar, terwijl het na 2012 over veel hogere reductiecijfers zal gaan, noemt hij ronduit 'beschamend'. Uiteindelijk is het volgens hem vooral een kwestie van 'politieke wil' of Europa nog iets van haar ambities kan waarmaken. Andere pressiemiddelen zijn er nauwelijks, meent ook Hans Labohm. 'Je kunt geen kanonneerboten naar die landen sturen om ze te dwingen om mee te doen.'

Dit artikel is met toestemming overgenomen van de Wereldomroep.

Reacties