Kalebas redt Pentium computer

11-04-2003
Door: OneWorld Redactie
Bron: OneWorld

De tweedehands computers uit Europa bleven werken, maar de nieuwe, krachtige Pentium 'smolt', nog geen zeven dagen na aanschaf. Hoe dat op te lossen? De Burkinabese docent kon de lokalen beter koelen - maar dat bleek te duur. 'Er bleef een andere optie open,' zegt Ouédraogo. 'Een computersysteem ontwikkelen dat minder warmtegevoelig was.'

De docent kreeg een idee toen hij op de markt een grote stapel kalebassen zag liggen. 'Veel exemplaren hier zijn groot genoeg om er alle elementen van een computer in te kunnen herbergen. En ik veronderstelde dat de natuurlijke schil minder snel warm zou worden dan een metalen bekisting,' aldus Ouédraogo.

Het metalen frame van de computer ging eraf en in de kalebas probeerde Ouédraogo de basisonderdelen van een computer te plaatsen: moederbord, harde schijf, CD-Rom speler, grafische kaart, voeding, koelelementen.

Sleuven en uitsparingen

'Rekening houdend met de kromming van de kalebas heb ik vervolgens uitgerekend waar elk onderdeel moest komen, en waar in de schil sleuven en uitsparingen voor CD-Rom, aan/uit knop, aansluitingen etc. gezaagd moesten worden. Daarna heb ik aan een lasser gevraagd om een metalen frame te maken dat alle onderdelen bijeen kon houden binnen de kalebas, en ben ik het ding in elkaar gaan zetten,' zegt de docent Rurale Economie.

Ouédraogo wil nog een paar tests doen met verschillende processoren om zeker te weten dat de warmte daadwerkelijk minder hoog oploopt in de kalebasschil. Daarna zal hij bekijken of zijn idee verkoopbaar is. Omdat de kalebas een natuurproduct is en de afmetingen kunnen verschillen, is niet helemaal zeker of zijn uitvinding voor massaproductie geschikt is.

De kalebas-computer is een voorbeeld van hoe een concreet, bestaand probleem opgelost kan worden met behulp van lokale middelen. Maar de Burkinabees heeft nog een andere reden met zijn project: anderen bewust maken van het feit dat ook de computer maar een gewoon gebruiksvoorwerp is, en dat men niet bang moet zijn voor technologie.

'Onbruikbare zooi'

Ouédraogo is ook voorzitter van Yam-Pukri (vrij vertaald 'Open Your Mind'), een vereniging die via drie telecentra in Ouaguadougou, de hoofdstad van Burkina Faso, computer-trainingen verzorgt en goedkoop internettoegang biedt aan studenten en werklozen.

Hoewel de tweedehands computers uit Europa nog nauwelijks worden hergebruikt in Burkina Faso, gelooft Ouédraogo wel dat daar serieus werk van gemaakt moet worden. Nadeel van de ladingen oude computers is wel dat er vaak 'onbruikbare zooi' tussenzit: kapotte beeldschermen, gebroken toetsenborden, totaal doorgebrande computers. Ouédraogo: 'Laatst zaten er in een containerlading met zo'n 20 computersets maar twee bruikbare tussen! Dan gebruik je ons echt als dumpplaats.'

Enkele feiten over E-afval

De elektronica industrie is internationaal de snelst groeiende industrie. De nadelige kant daarvan is dat het ook de snelst groeiende vervuiler is. De omvang van het 'E-waste'-probleem dringt langzaam door tot regeringen die actie moeten ondernemen.

E-afval behelst afgedankte koelkasten, air-conditioners, mobiele telefoontjes, computers etc. De onderdelen van de apparatuur bevat vaak duizenden verschillende onderdelen die niet zelden giftig zijn en ernstige vervuiling veroorzaken.

Neem de computer. In de monitoren zitten elektronenstraalbuizen die lood, cadmium en andere metalen bevatten. In de printplaten zit chroom, lood, berryllium, kwik, cadmium, nikkel, zink, goud en zilver. De batterijen in de laptops en draagbare printers bevatten nikkel, cadmium, lithium, kwik en lood.

Elektronische apparaten zijn veel sneller aan vervanging toe dan andere consumentenartikelen. De afvalberg groeit daardoor sneller. Een stereo-installatie of een TV gaat nog wel tien jaar of langer mee. De nieuwste elektronica (mobieltjes, computers) is sneller kapot. De gemiddelde levensduur van een computer is van vier à vijf jaar afgenomen tot twee jaar. Repareren is duurder dan de aanschaf van een nieuw exemplaar.

De levensduur wordt korter door de razendsnelle technologische ontwikkeling; computers, mobieltjes en palmtops bevatten steeds nieuwere snufjes. Dus als je bij wilt blijven, schaf je het nieuwste model aan. Het spekt in ieder geval de kas van de elektronica-industrie, zeker zolang de industrie niet opdraait voor de kosten van het afval. Geschat wordt dat in 2005 voor elke nieuwe computer die op de markt wordt gebracht, er een is die niet wordt gebruikt.

Zo stonden er in 1998 in de VS naar schatting 20 miljoen computers ongebruikt, in kantoren en woningen. Het merendeel blijft in de garage, kelder of zolder staan. Slecht 1 procent werd weggegooid. 11 Procent, zo'n 2,3 miljoen exemplaren, werd hergebruikt en nog eens 1,3 miljoen oude computers gingen naar goede-doelen organisaties.

Hoeveel afgedankte computers er precies naar Afrika en andere ontwikkelingslanden worden verscheept, is niet onderzocht. Wel kan na een simpel rekensommetje worden gesteld, dat het aantal in de honderdduizenden loopt. En van de uit elkaar gehaalde computers verdwijnen de onderdelen weer als afval op de schroothopen in onder andere Azië.

Reageer op dit artikel

ICT-organisatie waar Sylvestre Ouédraogo coordinator van is
IICD steunt Burkina NTIC
IICD steunt Burkina NTIC
IICD steunt Burkina NTIC

Reacties