Kabinet laat etnische zuivering Sudan links liggen

23-06-2004
Door: OneWorld Redactie
Bron: Hans Brüning, ICCO

Sudan Darfur honger foto USaidIn Darfur worden dagelijks honderden mensen vermoord, vooral door de Arabische Janjawid milities. Het geweld heeft al 10.000 mensen van de Zaghawa-stam het leven gekost. Boerinnen worden systematisch verkracht. Al een jaar lang worden in dorpjes in de regio marktplaatsen gebombardeerd. Als gevolg hiervan zijn ruim 1 miljoen mensen de woestijn in gevlucht. Verdreven van hun land kunnen zij niet meer in hun eigen levensonderhoud voorzien. In gebieden waar in de regentijd wel voldoende water is, wordt het land niet verbouwd. Arabische nomaden terroriseren daar de plaatselijke boeren. Met de regentijd in aantocht is het letterlijk een race tegen de klok om te zorgen dat er voldoende voedsel en medicijnen voor mensen beschikbaar zijn.

Verontrusting

Gelukkig neemt de verontrusting over het voortdurende moorden en de dreigende humanitaire ramp toe. Het door de Verenigde Naties aangekondigde bezoek van secretaris-generaal Kofi Annan aan Sudan is een positief signaal. Helaas is het niet meer dan dat, terwijl inmiddels wel duidelijk is dat de oorlog in Darfur voldoet aan de criteria voor internationaal ingrijpen. Er is immers sprake van een grensoverschrijdend conflict. Niet alleen in Darfur maar ook in het oosten van Tsjaad worden door de Janjawid mensen vermoord. Het optreden van de Janjawid-milities voldoet daarmee aan alle kenmerken van een etnisch gemotiveerde massamoord.

Intussen heeft de regering van Sudan officieel aangegeven geen controle te kunnen krijgen over de moordpartijen en verkrachtingen. En als gevolg van het conflict dreigt binnenkort een hongersnood met een omvang die de wereld lange tijd niet heeft gekend. Dit betekent dat zich in Sudan een ramp ontvouwt die door de wereld tot nu toe alleen nog wordt gadegeslagen.

Genocide

Minister Bot van Buitenlandse Zaken stelde onlangs nog dat in Sudan geen sprake is van genocide en etnische zuivering. Dat is formeel correct. Regeringen ontkennen doorgaans dat ze gericht rassen uitzuiveren en een martelcampagne tegen een bepaalde bevolkingsgroep uitvoeren. Tegelijkertijd is het zo dat genocide en etnische zuivering zich nooit als zodanig laten afkondigen of adverteren. De aard van genocide en etnicide is dat dit pas achteraf is vast te stellen. En bovendien is er geen enkel kwantificeerbaar begrip beschikbaar om het te meten. De ramp in Rwanda kan met 500.000 slachtoffers in ieder geval een genocide genoemd worden. In Darfur zijn 10.000 mensen slachtoffer van een etnische zuivering. Gaat dit zo een tijdje door, dan kan achteraf gezegd worden dat ook Sudan door een genocide is geteisterd.

Beleid

Intussen heeft het Tweede-Kamerlid Koenders (PvdA) gesuggereerd een 'no fly-zone' in te stellen in de regio om de bombardementen te stoppen. Kamer en kabinet hebben echter besloten vooralsnog niet in te grijpen. Intussen is het bestaande bestand in Darfur al meerdere malen geschonden.

Er zijn drie redenen waarom de Nederlandse regering zich niet openlijk durft uit te spreken voor militair ingrijpen in de regio. De eerste is dat minister Van Ardenne voor Ontwikkelingssamenwerking de fundamentalistische regering in Soedan te vriend wil houden. Zij zegt die regering nodig te hebben om toegang te krijgen voor hulpverlening. Hoe begrijpelijk de behoefte ook is om de diplomatieke weg naar vrede open te houden, in de praktijk is dit station al lang gepasseerd. Het regeringsleger neemt deel aan het moorden door de Janjawid. Alleen al hierom is de tijd rijp om de internationale druk op de regering tot het uiterste op te voeren. Een tweede reden is dat de pro-Arabische Fransen elke serieuze veroordeling met alle diplomatieke geweld tegen houden. Zij gaan tot het uiterste om hun banden met Arabisch Afrika, inclusief Sudan, goed te houden. Ten derde blijft Groot-Brittannië de Fransen hierin steunen. Alles is immers beter dan een nieuw avontuur met militaire implicaties overzee. En dan zeker geen marsroute in de voormalige kolonie Sudan. De huidige politieke chaos is bovendien een erfenis van het Verenigd Koninkrijk als voormalig kolonisator.

Niet vrijblijvend

Het zijn alle drie betreurenswaardige redenen. Hulp moet; het is gunst noch idealisme. Als het niet met de toestemming van de regering van Soedan gaat, dan met militaire assistentie van internationale troepen. Die fundamentele uitspraak moet gedaan worden.

Het zou de Nederlandse regering sieren dit als aanstaand voorzitter van de Europese Unie zo snel mogelijk te doen. De Fransen en Britten moeten dan tot de orde worden geroepen. Maar het vergt politieke moed om te besluiten tot een volkomen gelegitimeerd internationaal ingrijpen. Als het nu nog niet genoeg is in West-Sudan, dan is het nooit genoeg.

Hans Brüning is directeur projecten van ICCO, Interkerkelijke organisatie voor ontwikkelingssamenwerking.

Reacties