Johannesburg: ‘Partnerschappen belangrijker dan bindende afspraken’

03-09-2002
Door: OneWorld Redactie
Bron: OneWorld

Tot nu toe hebben landen zich vastgelegd op een aantal afspraken. Zo is er onder andere een akkoord om het aantal mensen zonder toegang tot sanitaire voorzieningen voor 2015 te halveren, een akkoord over biodiversiteit, over chemisch afval, over goed bestuur en over het stimuleren van verantwoord ondernemen.

Maatschappelijke organisaties vinden veel afspraken te zwak, of soms, zoals het biodiversiteitsakkoord, zwakker dan eerdere internationale afspraken. Over duurzame energie werd helemaal niets concreets overeengekomen.

‘Rio min 10’, noemen sommigen de top dan ook al sceptisch. De bedoeling was dat landen tien jaar na de eerste Aardetop in Rio in 1992 (Rio+10) in Johannesburg tot concrete afspraken zouden komen over bestrijding van armoede en milieuvervuiling, met een duidelijk tijdspad en een grote zak met geld.

’Partnerschappen zijn iets nieuws’

Maar dat lijkt een te ver ideaal. In plaats van vooruit gaan we achteruit, menen maatschappelijke organisaties, waaronder de EcoEquitiy-coalition, een verband van zes grote NGO’s waaronder Greenpeace en Oxfam.

Het nieuwe toverwoord is ‘partnerschappen’, samenwerkingsprojecten tussen bedrijven, regeringen en NGO’s. Deze partnerschappen, ook wel ‘type 2’-akkoorden genoemd, lijken de nieuwe graadmeter te worden voor het succes van de duurzaamheidstop. Tot nu toe zijn er in Johannesburg al bijna 300 van dergelijke afspraken gemaakt.

‘De partnerschappen zijn iets nieuws, experimenten waar de wereldwijde instellingen nog niet aan gedacht hebben. Bovendien wordt de bevolking zo nauwer bij het besluitvormingsproces betrokken,’ zei Nitin Desai, secretaris-generaal van de Top, ter verdediging van de afspraken.

Milieuactivisten zijn echter zeer ontevreden over de gang van zaken. In tegenstelling tot ‘multilaterale’ akkoorden, zoals het Kyoto Protocol, hoeven regeringen zich met de type 2-akkoorden niet te houden aan concrete doelstellingen of financiële verplichtingen.

"Type 2-akkoorden zijn uitgevonden als terugval-optie voor als multilaterale onderhandelingen niets opleveren. Op die manier probeert men journalisten wijs te maken dat er toch vooruitgang is geboekt,’ stelt Martin Khor van de Maleisische denktank Third World Network.

Wereldleider in duurzame ontwikkeling

Sommigen zien de trend als een overwinning voor de Verenigde Staten en een uitholling van het VN-systeem. De VS lopen niet warm voor het sluiten van multilaterale akkoorden waar de Verenigde Naties toezicht op houden. Washington spendeert naar eigen zeggen een miljard dollar aan armoedebestrijding en milieubescherming, het merendeel via type 2-akkoorden.

Washington ontpopte zich als vurig pleitbezorger van de nieuwe aanpak en riep zich uit tot ‘wereldleider in duurzame ontwikkeling’. ‘Verklaringen zijn goed, maar de problemen kunnen alleen worden opgelost met concrete maatregelen,’ verdedigt de Amerikaanse onderminister voor Buitenlandse Zaken Paula Dobriansky de Amerikaanse stellingname.

De instellingen die voortkwamen uit de Rio-top dreigen het slachtoffer te worden van de nieuwe aanpak. Regeringen spraken indertijd af elke vier jaar een vast bedrag ter beschikking te stellen aan bijvoorbeeld de Mondiale Milieu Faciliteit (Global Environment Facility (GEF). Dit fonds subsidieert duurzame ontwikkelingsprojecten.

Ook de belofte van rijke landen om 0,7 procent van hun nationaal inkomen (BNP) te spenderen aan ontwikkelingssamenwerking lijkt in rook op te gaan. Als alternatief worden nu de type 2-akkoorden als oplossing naar voren geschoven. Internationale samenwerking is het sleutelwoord voor duurzame ontwikkeling. Activisten vrezen echter dat de partnerschap-projecten de doodsteek zijn voor echte duurzame ontwikkeling.

Officiële website van de top
Alternatief nieuws van de top
Alternatief nieuws van de top

Reacties