'Islamisten tonen zich leergierig in westerse gedachtengoed'

27-11-2003
Door: OneWorld Redactie
Bron: OneWorld

OW: Wat is u het meest opgevallen in Irak in het algemeen en aan studenten in het bijzonder?

Mient-Jan Faber: De situatie in Irak verschilt nogal per stad en regio. Mijn indrukken beperken zich tot Bagdad, Karbala (religieus centrum) en Noord-Irak (Koerdistan).
Bagdad is een heksenketel, samengesteld uit wijken waar steeds weer andere (lokale) groepen een zekere mate van controle uitoefenen. De wijkraden functioneren vooral daar goed waar niet één groep de situatie domineert.

In Bagdad bevinden zich een paar afgezonderde, zwaar bewaakte enclaves (paleizen van Saddam) waar de CPA (Coalition Provisional Authority: Amerikanen, Britten) zich bevindt. De psychologische afstand tussen hen en de locals (Irakezen) is haast onoverbrugbaar. Zo nu en dan hoor en zie je explosies. De mensen kijken op en gaan weer verder met hun dagelijkse bezigheden. Bagdad heeft in dit opzicht iets van Belfast.

In Karbala is het rustig en hangt onmiskenbaar een religieuze sfeer. Hier controleren de locals de stad. Amerikanen zie je zelden op straat.

Koerdistan is vergeleken met de de rest van Irak een welvarend gebied. Dit is geen bezet, maar een bevrijd deel van Irak en zo voelen vrijwel alle mensen het. Dankzij twaalf jaar relatieve autonomie is Koerdistan voor veel Irakezen het beloofde land aan het worden waar je een weekend verblijf probeert te regelen.

Waar je ook komt, studenten hebben overal veel met elkaar gemeen. Zij zien de huidige periode als een opportunity en een uitdaging. Eindelijk hebben ze de ruimte en de vrijheid om aan hun toekomst en die van het land een eigen inhoud te geven. In tegenstelling tot de oudere generaties die vaak afwachtend en klagend zijn, is de jonge generatie vol energie en hoop. Maar natuurlijk zijn er altijd uitzonderingen op deze regel.

OW: Hoe zijn de faciliteiten op de universiteiten?

De situatie op de universiteiten is belabberd. Internetverbindingen zul je vrijwel nergens vinden. Buitenlandse literatuur, afgezien van arabische werken, al evenmin. Zeker, velen hebben de mogelijkheid om te studeren, maar daarmee is vaak alles gezegd. Het isolement is onvoorstelbaar groot geweest ten tijde van Saddam.

De eerste vraag die studenten en docenten je stellen is: kunnen wij contacten leggen met universiteiten in jouw land? Kunnen er uitwisselingsprogramma's komen? Kunnen jullie ons aan computers helpen? Enz. Wat mij opviel is dat vooral de islamisten zich heel leergierig toonden in het gedachtengoed van westerlingen!

OW: Hoe is de houding bij de studenten, vertegenwoordigers van universiteiten en NGO's die u sprak, ten opzichte van de Amerikaanse aanwezigheid?

Ambivalent, zou ik willen zeggen. Je hoort weinig stemmen die zeggen dat de Amerikanen meteen moeten vertrekken. Want de vrees is groot dat dan de oude aanhangers van Saddam (met al hun wapens) de macht weer zullen grijpen en dat vele stammen het (opnieuw) met hen op een akkoordje zullen gooien.

Anderzijds is er wantrouwen tegenover de Amerikanen, ook omdat men hen niet kent en vaak alleen maar ruw optreden van Amerikanen op straat meemaakt. De Amerikanen zijn bang voor de Irakezen omdat ze niet weten wie wie is. Bijgevolg gedragen ze zich vaak lomp, ter bescherming van zichzelf. Dat vergroot de sympathie voor hen allerminst onder de bevolking.

Er zou al veel gewonnen zijn als de Amerikanen zich terugtrekken in hun kazernes en alleen nog strijd voeren tegen de terroristen en Saddam-aanhangers. De rest moet zo snel mogelijk worden overgelaten aan de Irakezen zelf. De Amerikanen beginnen dat overigens te begrijpen.

OW: Waaraan hebben studenten in Irak het meest behoefte?

Wat niet, zou ik zeggen. Nieuwe onderwijsmethoden, goede docenten, buitenlandse contacten, studentenverenigingen (niet alleen politiek/religieus, maar vooral ook op onderwerpen en thema's gericht), moderne onderwijsmiddelen (internet), erkende diploma's, debatingclubs, enz.

 

 


OW: U sprak ook met leden van de voorlopige regering. Wat voor indruk hebben zij op u gemaakt?

Een typisch overgangsverschijnsel. Men zwemt een beetje, heeft doorgaans geen echte of georganiseerde basis in het land. De absentiegraad is hoog tijdens vergaderingen van de voorlopige regeringsraad!

Van alle kanten (de Amerikanen aan de ene kant en de lokale bevolking en bewegingen aan de andere kant) wordt scheef en argwanend naar hen gekeken. Ze zijn nodig, maar het mag niet te lang duren. Want uiteindelijk zijn ze niet gekozen en ontberen dus legitimiteit.

Mij viel wel op dat ze vol met grote verhalen zitten over hoe alles zou moeten en waar anderen fouten maken. Maar er waren slechts enkelen die mij uitlegden waarmee ze bezig waren en hoe ze probeerden dingen van de grond te krijgen. Al met al is het goed dat ze komende zomer door een 'gekozen' interimregering worden afgelost.

REAGEER OP DIT ARTIKEL

Reacties