‘Internationale patentsysteem WTO deugt niet’

03-04-2002
Door: OneWorld Redactie
Bron: IPS/OneWorld

Volgens 325 maatschappelijke organisaties zal het internationale patentsysteem dat de WTO wil invoeren, de diefstal van ecologisch erfgoed of de 'biopiraterij' in de hand werken. Het nieuwe systeem geeft Amerikaanse tevens de mogelijkheid om patenten aan te vragen op planten in andere landen.

Het patentsysteem dat de WTO voorstelt, is volgens de organisaties in strijd met de Conventie over Biologische Diversiteit uit 1992. Dit verdrag geeft landen soevereiniteit over hun natuurlijke rijkdommen.

‘Landen die tegen het patentsysteem van de WTO zijn, riskeren uitgesloten te worden van handel met andere WTO-leden,’ zegt Chela Vazquez van het Instituut voor Landbouw- en Handelsbeleid.

Alternatief

Om tegengas te bieden komen de organisaties met een alternatief patentsysteem. Dit zullen ze voorstellen op de Wereldtop voor Duurzame Ontwikkeling, die eind augustus in Johannesburg plaatsvindt.

De maatschappelijke organisaties hebben het ‘Verdrag voor de Verdeling van het Genetisch Gemeengoed’ intussen ondertekend. ‘Het verdrag houdt geen verbod in op de patentering van een eindproduct dat gebaseerd is op genetisch materiaal,’ benadrukt Alexia Robinson van de Amerikaanse Stichting voor Economische Trends.

‘Maar het ontdekken van een gen met een bepaalde eigenschap in een plant of dier en het vervolgens patenteren, moet illegaal worden. De genen van levende organismen zijn een gemeenschappelijke erfenis en vormen dus een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid,’ aldus Robinson.

Het idee van een modelverdrag tegen 'biopiraterij' werd gelanceerd op het Wereld Sociaal Forum in Porto Alegre afgelopen januari. Het verdrag stelt een verbod in op de patentering van planten en dieren en het verwerven van monopolies over bepaalde zaden.

Extract

De eerste aanleiding voor het verzet tegen biopiraterij was de patentering van olie uit de Indiase Nim boom, een extract dat kan dienen als schimmelverdelger. De boom werd al eeuwen in Azië gebruikt als medicijn en schimmelverdelger in de landbouw.

Het Amerikaanse bedrijf W R Grace slaagde er begin jaren 90 in om in Europa en de Verenigde Staten een patent te krijgen op de olie uit de boomsoort. Na een juridische procedure van vijf jaar werd het Europese patent ingetrokken, maar in de VS is de boomsoort nog steeds een 'gedeponeerd merk'.

Op die manier zijn al duizenden patentaanvragen ingediend. Dit proces werd door Indiase activisten als Vandana Shiva 'biopiraterij' of 'biokolonialisme' genoemd. Ze stellen dat de Amerikaanse patentwetten ervoor zorgen dat planten en zelfs dieren uit andere landen gepatenteerd kunnen worden als intellectuele eigendom.

‘Het gaat om iets fundamenteels. We zijn gekant tegen de uitbreiding van intellectuele eigendomsrechten tot levende dingen,’ zegt Shiva, nu directeur van het Indiase Onderzoeksinstituut voor Wetenschap, Technologie en Ecologie.

De Wereldhandelsorganisatie
The Research Foundation for Science, Technology and Ecology
The Research Foundation for Science, Technology and Ecology

Reacties