Informatie in nieuwe Irak: ‘Hoe meer manieren om te communiceren, hoe minder communicatie’

15-12-2003
Door: OneWorld Redactie
Bron: OneWorld

Nog altijd is de situatie in Irak voor sommige inwoners verwarrend. ‘Ik kan me nog niet goed een leven voorstellen met 24 uur elektriciteit en geen dictatuur,’ schrijft Majid Jarrar in zijn weblog op het internet. Vlak voor zijn vertrek naar de Wereldtop over de Informatiesamenleving, vorige week in Genève, waarvoor hij was uitgenodigd door het Nederlandse Communication for Development, was er 96 uur geen stroom in Bagdad. De dit weekeinde opgepakte dictator is al sinds april uit het zicht verdwenen.

Het bijhouden van een weblog heeft hij van geen vreemde. Zijn broer Raed werd samen met Salam Pax wereldberoemd door vlak voor en tijdens de oorlog tegen Saddam een veelgelezen weblog bij te houden op het net. Majid heeft minder tijd om het serieus te doen.

Maar het internet, sinds 2000 ingevoerd in Irak, is niet vreemd voor ‘media-activist’ Majid. ‘De technologische situatie was niet zo slecht onder Saddam,’ zegt hij in de mediaruimte op de Wereldtop in Genève. ‘Je kon de modernste spullen kopen en computers waren goedkoop. Het probleem was dat alles zo extreem gecensureerd was dat uiteindelijk alleen het sportnieuws overbleef.’

Toch wist Majid ten tijde van Saddam al ‘firewalls’ te omzeilen en aan zijn informatie te komen. Met de werknemers van een internetcafe, die strikt werd gecontroleerd door de Baath partij, sloot hij vriendschap zodat er een oogje werd toegeknepen als hij de censuur omzeilde. Zijn grootste angst was dat de verbinding zou worden afgebroken.

Internetcafé’s bomvol

Die situatie is extreem veranderd. In Irak schieten de internetcafé’s uit de grond. In Bagdad staat er in bijna elke straat wel een, in sommige straten kun je er wel 6 of 7 binnenlopen. De snelheid van de internetverbinding is van 2 kilobyte per seconde voor de oorlog naar 2 megabyte per seconde gegaan. En hoewel surfen op het net nog erg duur is (zo’n 8 euro per uur), zitten de cafe’s bomvol.

Zijn landgenoten zijn erg nieuwsgierig wat er in de wereld gebeurt. Ook het fenomeen internet is voor velen nieuw. Majid: ‘Irakezen weten nog steeds niet wat internet is en wat er op gebeurt. Als in een taxi mijn mobiele telefoon afgaat, vraagt de chauffeur of dat internet is.’

Irakezen die het wel weten, chatten veel met familieleden in het buitenland en bekijken – zoals overal elders op de wereld - pornografische sites. ‘Internetcafé’s leren de mensen niets,’ zegt de jonge Irakees. ‘Mensen moeten bewuster worden. We ontwikkelen ons langzaam, we hebben in een grot geleefd.’

Vrij als een vogel

Majid heeft samen met een collega een kleine alternatieve krant, Al MuaJaha (de Irakse Getuige), opgericht. Het komt dagelijks met een oplage van 2.000 stuks uit. Waren er voor de oorlog 7 of 8 door de regering gecontroleerde dagbladen, vandaag de dag zijn er volgens Majed zo’n 120 nieuwe kranten.

Een andere nieuwe krant is Al Sabah (De Morgen). Daarvoor werkt redactrice Alaa Majid die ook bij de Wereldtop in Genève aanwezig is. Alaa voelt zich in het huidige Irak ‘vrij als een vogel’. ‘En de internetcafè’s zijn als de hemel voor me,’ zegt ze.

Onder Saddam werkte Alaa als redacteur internet onder strikte censuur. Zij werd geacht op het web nieuws te vergaren over economische onderwerpen uit Iran, Jordanië en de Verenigde Staten. ‘Mijn bazen vertelden me precies wat ik eruit moest laten.’ Bij het schrijven van recensies van (liefst romantische) films was die censuur veel minder.

’Amerikanen liegen niet’

‘Een journalist moet de feiten verzamelen,’ zegt Alaa. ‘Tijdens Saddam waren er geen feiten. Alles was een leugen, iedereen wist dat het leugens waren. Ja, ik denk dat mijn bazen dat ook wisten.’ Maar Saddam was een ‘crimineel’ en Alaa kon de situatie niet veranderen: ze deed wat haar werd opgedragen.

Ze is blij dat de situatie is veranderd. Toch zegt ze: ‘Je kunt me alles vragen, maar niet over politiek. Dat haat ik.’ Van kritiek op de Amerikaanse ‘feiten’ die de aanleiding waren voor de oorlog wil ze niets weten. ‘De Amerikanen liegen niet’

Inmid

Weblog van Majed
Al MuaJaha
Al MuaJaha

Reacties