Indianen wachten al decennia op internationale erkenning

18-08-2005
Door: OneWorld Redactie
Bron: IPS/OneWorld

Om schot in de zaak te krijgen, kwamen de leden van het Fonds voor de Ontwikkeling van de Inheemse Volken van Latijns-Amerika en de Cariben deze week bijeen. Deze lobby-instelling, die in 1992 is opgericht, is op voet van gelijkheid samengesteld uit vertegenwoordigers van van regeringen en indianengroepen uit de regio. Het fonds probeert de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) te helpen met een concept-verklaring, die de Verenigde Naties kan overtuigen.

In Latijns-Amerika en de Cariben leven 40 miljoen Indianen, verdeeld over zo'n vierhonderd etnische groepen. De meeste Indianen zijn arm en gemarginaliseerd.

Heikel

Het voortdurende gesteggel over hun rechten heeft de indianen voorlopig niets opgeleverd. De lidstaten van de VN, de OAS en de vertegenwoordigers van indianenvolken en andere inheemse groepen zijn het nog altijd oneens over de meeste zaken; wat houdt bijvoorbeeld het 'grondgebied' van een inheemse bevolkingsgroep precies in? Hoe ver gaan gemeenschapsrechten? Waar liggen de grenzen van de zelfbeschikking waar inheemse volken om vragen?

Een ander heikel punt vormt het eventuele herstel van het onrecht waaronder de oorspronkelijke bewoners van veel landen eeuwenlang hebben geleden. En zelfs over het gebruik van het woorden 'volken' is geen overeenstemming. Nogal wat landen vrezen dat een verklaring over de rechten van inheemse volken de deur opent voor etnische afscheidingsbewegingen.

Territoriale autonomie

De VN zijn al in de jaren zeventig geconfronteerd met de vraag een verklaring over de rechten van inheemse volken op te stellen. Halverwege de jaren negentig riep de VN een werkgroep in het leven om omstreden passages in de verklaring te veranderen, zodat die ter goedkeuring kon worden voorgelegd aan de Algemene Vergadering van de VN.

In die werkgroep zit de verklaring sindsdien vast. De Verenigde Staten, Groot-Brittannië, Japan en een aantal Latijns-Amerikaanse landen willen niets horen van concepten als collectieve rechten, territoriale autonomie en vruchtgebruik van natuurlijke rijkdommen. De meningsverschillen zijn zo groot dat er alleen overeenstemming is over twee van de 45 artikelen van de tekst.

Taalverwarring

Volgens Jaime Andrade Guenchocoy, de voorzitter van het Fonds voor de Ontwikkeling van de Inheemse Volken van Latijns-Amerika en de Cariben, spreken regeringsvertegenwoordigers en inheemse volken een andere taal. 'De ene partij heeft het over grondgebied, de andere over landbezit. Regeringen denken in termen van natuurlijke rijkdommen, inheemse volken zien het milieu. Waar inheemsen over autonomie praten, horen regeringsvertegenwoordigers uitsluiting.'

De afgelopen 15 jaar hebben de indianen in verschillende Latijns-Amerikaanse landen veel aan politieke invloed gewonnen. Indiaanse betogers brachten in Ecuador en Bolivia regeringen ten val. In het Mexicaanse Chiapas dwongen de inheemse rebellen van de Zapatistas politieke vernieuwing af. Heel wat landen keurden wetten goed die de politieke vertegenwoordiging van indianen vergroten en hun toegang tot onderwijs en gezondheidszorg verbeteren.

Morele maatstaf

Een internationale verklaring over de rechten van inheemse volken kan een 'morele maatstaf' vormen om een einde te maken aan de discriminatie van veel inheemse groepen, gelooft Andrade Guenchocoy. Als in de OAS overeenstemming wordt bereikt, wordt succes in de VN een stuk waarschijnlijker.

Een eigen verklaring van de OAS werd in 1995 nog door een meerderheid van de inheemse groepen verworpen. Zij vonden dat de VN-verklaring verder ging.

Reacties