'IMF-beleid ontwikkelingslanden veel te optimistisch'

12-09-2003
Door: OneWorld Redactie
Bron: IPS

Het IMF helpt landen met betalingsbalansproblemen aan omvangrijke noodleningen. Daarbij legt het ontwikkelingslanden strenge voorwaarden ten aanzien van het economisch beleid op. Landen moet hun overheidsbestedingen beperken, staatsbedrijven privatiseren, inflatie terugdringen en stimuleringsmaatregelen voor investeerders in de particuliere sector nemen. Acuut verlegen om geld, slikken de ontvangende landen die eisen maar al te vaak.

Critici vinden dat de structurele aanpassingsprogramma’s (SAP) in arme landen ertoe leidt dat overheden drastisch besparen in belangrijke en kwetsbare sectoren als onderwijs en gezondheidszorg. Ook maakt het de prijzen voor electriciteit en water te duur voor de consumenten. De zware financiële crises in Zuidoost-Azië en Latijns-Amerika waren koren op de molen van deze tegenstanders van het IMF-beleid.

Vernietigend

Het IEO, dat in 2001 door het IMF is opgericht maar onafhankelijk werkt, onderzocht onder meer de rol van het IMF bij de recente financiële crises in Brazilië, Zuid-Korea en Indonesië. De conclusie is vernietigend. In alledrie landen onderschatte het IMF eerst de ernst van de problemen, om vervolgens verkeerd te reageren op de ineenstorting van de economie.

Maar het IEO heeft ook alle andere IMF-leningen tussen 1993 en 2001 onder de loep genomen. Die programma’s hebben de financiële situatie van de ontvangende landen gemiddeld maar voor de helft van de verwachtingen verbeterd. De IMF-recepten blijken goed aan te slaan in 'transitielanden' (vooral in Centraal- en Oost-Europa) maar duidelijk minder goed in stabiele ontwikkelingslanden.

Betere controle

Volgens het rapport hebben landen het er moeilijk mee om bestedingsbeperkende maatregelen vol te houden. Soms werken dergelijke ingrepen bovendien averechts. Verhoging van de btw leidt bijvoorbeeld wel eens tot belastingontwijking. Regeringen laten loonmatigende maatregelen vaak varen als het IMF-programma is afgelopen. Het IEO vindt dat het IMF ontvangende landen daarop veel beter moet controleren. Betere controle kan ook de ingrijpende sociale gevolgen van de beleidsmaatregelen in kaart brengen.

Bij een lening aan Pakistan legde het IMF normen op voor de overheidsuitgaven voor sociale zaken en armoedebestrijding, maar die doelstellingen werden gewoon niet gehaald. En ondanks de ‘goede intenties’ van de Filipijnse regering om in haar bezuinigingsbeleid programma’s voor armoedebestrijding te ontzien, daalde het aantal mensen dat door diverse gezondheidsprogramma's werd bereikt. Volgens het IEO ontbreken duidelijke IMF-richtlijnen over welke sociale programma’s moeten worden gespaard bij bezuinigingsoperaties.

Volgens het rapport onderschat het IMF bovendien de groeikansen van ontwikkelingslanden. Ook bij de voorspelling van toekomstige investeringen wordt vaak van onrealistische schattingen uitgegaan.

Het IEO vond geen bewijzen voor de veronderstellingen bij critici dat het IMF rigide vasthoudt aan programma's die eenmaal zijn goedgekeurd en dat zij alle landen hetzelfde recept voorschrijft. Als de programma’s iets verder dan halverwege zijn, worden in de meeste gevallen doelstellingen en maatregelen bijgesteld.

Rapport van het Independent Evaluation Office

Reacties