‘Ik ga geen artsen voor Nederland opleiden met ontwikkelingsgeld’

21-09-2004
Door: OneWorld Redactie


van Ardenne vierkantU bent geschrokken van de bezuinigingen op het hoger onderwijs voor studenten van buiten de Europese Unie. U hebt gezegd dat u wilt kijken of u de nadelige effecten voor zo'n 5.000 studenten uit ontwikkelingslanden kunt compenseren.

Om wie gaat het precies?
Het gaat mij om studenten uit Afrika met name, die hier studeren en dat na 2006 niet meer kunnen omdat een het beurzenprogramma wijzigt. Bij het ministerie voor OCenW hebben ze bovendien gesteld dat je boven de 30 jaar geen beurs meer krijgt. Dus een aantal studenten, ook uit ontwikkelingslanden, komt niet meer aan de bak.
We zijn met OCenW in overleg over hoe we gezien het belang van onderwijs binnen ontwikkelingssamenwerking kunnen herstellen wat door de bezuinigingen wordt veroorzaakt.

Hoe gaat u dat doen? Worden beurzenprogramma's strenger?
Volgens het ministerie van Onderwijs is er nogal eens sprake van misbruik. Veel Chinese studenten komen niet aan op de campus. OCenW vindt dat buitenlandse studenten te lang over studies doen. Dat oneigenlijke gebruik van de middelen moeten we voorkomen.
Wij hebben ook een beurzenprogramma voor hoger onderwijs, vooral voor capaciteitsopbouw. De ambassades in ontwikkelingslanden en het NUFFIC bekijken daarbij kritisch de aanvraag van studenten. Die hebben vaak ook een werkgeversverklaring en gaan na afloop terug naar hun werkgever.

Studenten uit ontwikkelingslanden willen ook nog wel eens hier blijven omdat ze hier met hun papieren meer kunnen verdienen...
Ik denk niet dat dit de regel is want dan schieten we ons doel voorbij. Je kunt best een tijdje hier stage lopen, zoals artsen doen. Maar op een gegeven moment moeten ze terug.

Maar als je hier arts kunt worden, is dat veel aantrekkelijker en we hebben ze nog nodig ook..
Ja, maar het is niet de bedoeling dat wij Nederlandse artsenopleidingen financieren. In het beurzenprogramma van Ontwikkelingssamenwerking is onze ervaring dat iedereen terugkeert.

Waar moet het geld voor die reparatie eigenlijk vandaan komen? Het is primair de verantwoordelijkheid van OCenW. Als we samen naar een oplossing zoeken, dan heb ik elk jaar een forse reservering voor schuldenkwijtschelding. Dit jaar gebruik ik dat niet volledig, dus kan ik dat aanwenden.

Hebt u teveel geld?
Nee, ik kies voor onderwijs, een prioriteit van Ontwikkelingssamenwerking. Ik zou dat niet doen als de verantwoordelijke voor windenergie bij mij komt aankloppen voor geld, ook al is energie belangrijk.

Minister Kamp van Defensie maakt wel kans?
Nee, absoluut niet. Hij kwam met een lijstje, van dit wil ik en dat. Zo werkt het niet, heb ik gezegd.

Maar vrede en veiligheid hebben bij u hoge prioriteit, en u wil vredesoperaties voortaan ook met ontwikkelingsgelden gaan betalen....
Ja, dat wil ik. Maar dan gaat het om vredesactiviteiten. Soms heb je daar Nederlandse militairen voor nodig. We hebben laatst voor vier maanden een kolonel naar Burundi gestuurd om trainingskampen op te zetten. Dat betaalt minister Bot van Buitenlandse Zaken uit het Stabiliteitsfonds, dat we samen hebben opgezet om snel te kunnen handelen [40 miljoen van dat fonds komt van Bot, 20 miljoen van Van Ardenne, red.]. Maar we doen het precies volgens de Oeso-normen voor ontwikkelingshulp. De uitzending van een militair is officieel geen ontwikkelingssamenwerking, dus kan ik dat niet betalen.
We hebben ook een transportvliegtuig beschikbaar gesteld om Rwandese militairen van de Afrikaanse Unie naar Darfur te vliegen. Daarvoor geldt hetzelfde.

Er is geen sprake van vervuiling van het budget?
Ik houd me aan de regels. Maar ik voer wel de discussie, want ik vind dat we dit moeten verbreden. Vervuiling is een onterechte aantijging die steeds weer uit de kast wordt gehaald.


Afrika


De minister reisde half augustus spoorslags af naar het Grote Merengebied, waar enkele dagen eerder in het Burundese vluchtelingenkamp Gatumba ruim 150 Congolese Banyamulenge, verwant aan de Tutsi, waren vermoord door Congolese rebellen. Het Grote Merengebied is een van de drie regio's die in haar beleid extra aandacht krijgen.

Het lijkt nu rustig in het Grote Merengebied. Was Gatumba een indicent?
Ik hoop het, maar ik weet dat het in Oost-Congo geen incident is. Daar gaat het moorden en verkrachten door rebellen van de FNL, Mayi Mayi en Interahamwe gewoon door.
De Burundese FNL is in het vredesproces van Burundi betrokken, maar na de aanslag hebben we de contacten direct verbroken. Maar ze blijven een bedreiging voor de vrede, dus hebben we hen straks wel weer nodig.

Wat is de inzet van de Europese Unie?
Het Grote Merengebied krijgt meer aandacht. De troika [Europese Commissie, Nederland en Luxemburg, red] gaat erheen, eventueel aangevuld met andere EU-ministers. De EU biedt assistentie bij de verkiezingen in DRC [Democratische Republiek Congo, red] die in juni 2005 moeten plaatsvinden. Verder werkt de EU aan demobilisatie en aan uitbreiding van het mandaat van de VN-vredesmacht Monuc. Die is volgens een VN-rapport kwalitatief en kwantitatief onvoldoende uitgerust. Ontwapening is nog vrijblijvend, Monuc moet dus meer bevoegdheden krijgen.

Gaan Europese landen ook vredestroepen leveren?
België heeft voorgesteld dat enkele landen een Afrikaans bataljon financieel ondersteunen. België wil die troepen van bovenaf aansturen. Dan zouden westerse militairen in beeld komen. Een aanbod van Europese troepen is niet reeël, evenmin in Sudan. Daarmee moeten we heel terughoudend zijn.
Afrika beschikt in principe over vele legers, goed uitgeruste militairen. Rwanda is in dit geval weliswaar niet geschikt, maar het land heeft goed getrainde militairen. De Kenianen zijn heel goed, Ethiopiërs zijn ook in andere vredesmissies actief.

Maar ze hebben niet eens genoeg vliegtuigen om een sprinkhanenplaag uit te roeien..
Ik heb het over militairen, maar als het gaat om DR Congo heb je een punt. Deze troepen hebben te weinig air surveillance om zicht te hebben op wat er precies gebeurt in dit onmetelijke land. Ik denk dat binnenkort door de VN een verzoek wordt gedaan aan Europa om aanvullend vliegtuigen en intelligence beschikbaar te stellen.

Sudan

De hele internationale gemeenschap houdt zich bezig met Sudan. De VN hebben nu ook de NAVO erbij gehaald. Maar de regering van Sudan geeft geen krimp...
Nee, het is een keihard stel. Ze proberen zover mogelijk te gaan. Dat is het dilemma. Hoe krijg je hen zover tot dat wat volgens internationale standaarden en wat menselijkerwijs gedaan moeten worden. Een goede ontwikkeling is dat de Afrikaanse Unie zijn rol opeist en nu al een belangrijkere rol speelt dan VN en EU.

Hoe dan? Met die 300 militairen uit Rwanda en Nigeria?

In de resolutie is opgenomen dat die vredesmacht wordt uitgebreid tot 3.000 en dat Sudan die bezettingsmacht moet accepteren.

[Twee dagen na het gesprek met de minister heeft de VN-Veiligheidsraad een resolutie aangenomen die met sancties dreigt als de regering het geweld in Darfur niet stopt. Opgenomen in de resolutie is onder meer de uitbreiding van de vredesmacht van de Afrikaanse Unie. China, belangrijke olie-importeur, en Rusland zijn tegen sancties. Zij hebben echter niet tegen gestemd maar zich van stemming onthouden. De Sudanese vertegenwoordiger in de VN noemt de resolutie oneerlijk maar zegt dat de regering deze zal uitvoeren.  Red.]

In een reactie daarop laat de minister maandag weten:
De VN-Veiligheidsraad resolutie is helemaal in lijn met wat de EU-ministers afgelopen week hebben afgesproken. Het maakt de Sudanese regering en de rebellen duidelijk dat de tijd dringt. Als partijen de afspraken niet nakomen, zullen sancties volgen.

Cynici schrijven dat er niet echt wordt ingegrepen omdat in Darfur niet genoeg mensen dood gaan...
Het is afschuwelijk. We hebben niet met het beste regime van de wereld te maken.

Maar we hebben ook te maken met de onmacht van een VN...
Er zijn veel onmachtige dingen. Er sterven meer dan 500.000 vrouwen per jaar in het kraambed, werd deze week bekend in het Wereldbevolkingsrapport. Dat we daarvoor geen demonstratie hebben, begrijp ik ook niet. Als je zoiets leest, denk je toch ook; 'Dat zoiets ook maar kan doorgaan'.

 

 

Dossier over Sudan
Werkgroep Congo-Ned

Reacties