‘Hoe kun je eten en drinken zonder lippen?’

11-01-2006
Door: Silke de Wilde
Bron: Oneworld

Plastische chirurgie in Uganda, het klinkt een beetje vreemd. 'Hier in Nederland denk veel mensen bij plastische chirurgie alleen aan het esthetische aspect. Maar voor veel mensen is het een noodzaak', zegt Zeeman tijdens een gesprek bij hem thuis in Oegstgeest. 

 

Veel slachtoffers van de LRA-rebellen kunnen door de verminkingen geen normaal leven lijden. 'Hoe kun je eten en drinken zonder lippen? Of praten? Ook het sociale aspect telt mee: Die mensen schamen zich ontzettend. Ze bedekken hun gezicht als ze zich buiten vertonen en velen trekken zich terug uit de samenleving.'

 

Uganda_Meisje_Voor
Voor de operatie
Uganda_Meisje_Na
Na de operatie. Foto's: Interplast

Zeeman is sinds 1990 actief voor de Stichting Interplast Holland en wordt regelmatig uitgezonden naar Uganda. Hij opende onder meer een brandwondencentrum in de hoofdstad Kampala. In Uganda lopen veel mensen brandwonden op, bijvoorbeeld door het koken op open vuur. Stichting Interplast Holland leidt in de brandwondencentra chirurgen op en geeft voorlichting over de gevaren van open vuur.

 

De brandwondencentra worden goed bezocht, maar de verminkte rebellenslachtoffers in het noorden van Uganda komen er niet. De reis is te ver en te gevaarlijk. 'Ik dacht: als zij niet naar ons toe kunnen komen, dan komen wij naar hen.'


Dus reisde Zeeman met een plastisch chirurg en een anesthesist uit Uganda naar een ziekenhuis in de stad Kitgum om veertien mensen te opereren in één week. Onder hen waren tien slachtoffers van de LRA-rebellen. 'Het lijkt misschien niet veel, maar je moet ook rekening houden met de omstandigheden waaronder je werkt. Die zijn natuurlijk niet zoals in Nederland. Daarnaast gaat het om complexe ingrepen.'

 

Om in het gebied te kunnen opereren werkt Zeeman samen met Artsen zonder Grenzen. Zij staan door hun werk in de opvangkampen in contact met de verminkte patiënten. Ook verzorgen zij de reis en de materialen. 'En zij kunnen ook nazorg geven, daar heb ik helaas geen tijd voor. Veel slachtoffers hebben namelijk ook nog te kampen met psychische problemen, met een operatie alleen zijn ze er nog niet.'

 

Lokale artsen

 

 

Lord's Resistance Army

De rebellen van het Verzetsleger van de Heer (LRA) voeren al negentien jaar strijd om de macht in Uganda. Ze overvallen en plunderen afgelegen dorpen. Naar schatting heeft het leger van voorman Joseph Kony 25.000 kinderen ontvoerd om als kindsoldaat te vechten.Tienduizenden burgers zijn afgeslacht door de rebellen. Ze snijden vaak van overlevenden de lippen, oren en neus af als waarschuwing.

Het Internationaal Strafhof vaardigde in oktober 2005 arrestatiebevelen uit tegen vijf kopstukken van de LRA.

Sommige patiënten hebben meerdere ingrepen nodig. Zeeman gaat in april terug naar Uganda en zal dan weer tien dagen in Kitgum opereren. Of zich ook nieuwe patiënten zullen melden, is nog niet te zeggen. 'Zoiets heeft tijd nodig. Het nieuws moet zich verspreiden en de mensen moeten naar het ziekenhuis kunnen komen.'

 

In april zal er een andere lokale arts meegaan met Zeeman om de techniek te leren. Zeeman: 'Het is de bedoeling dat de lokale artsen straks zelf deze operaties kunnen uitvoeren. Ik moet overbodig worden. Ik kan die mensen wel van mij afhankelijk laten worden, maar daar help je het land niet mee.'

Artsen zonder Grenzen in Uganda 

Stichting Interplast Holland

Reacties