Historische vrede in Sudan nog broos

04-01-2005
Door: OneWorld Redactie
Bron: OneWorld/Marianne Wilschut

sudan kaartDoor de ramp in Azië sneeuwde het nieuws over het vredesakkoord tussen Noord- en Zuid-Sudan een beetje onder. Desondanks waren op oudjaarsavond verscheidene hoogwaardigheidsbekleders, onder wie de Zuidafrikaanse president Mbeki, van de partij om te zien hoe de Sudanese vice-president Omar Hassan Ahmed el-Bashir en John Garang, leider van de rebellenbeweging SPLM elkaar in de Keniase stad Naivasha de hand schudden.

Einde aan langslepend conflict

Het definitieve document wordt op 9 januari ondertekend. Met het tekenen van deze permanente wapenstilstand komt een einde aan een burgeroorlog die 21 jaar heeft geduurd en waarbij in totaal 2 miljoen Soedanezen omkwamen en vier miljoen mensen ontheemd raakten. Het conflict in Sudan brak uit in 1983 toen christelijke en animistische rebellen autonomie eisten van het islamitische noorden.

Sinds 2002 zitten de regering en de rebellen geregeld met elkaar om de tafel om over vrede te onderhandelen. Zo kwamen beide partijen in maart 2003 nog in het Nederlandse Noordwijk bij elkaar op uitnodiging van minister Van Ardenne voor Ontwikkelingssamenwerking. Deze onderhandelingen verliepen verre van soepel. Het ging dan ook over precaire kwesties als de verdeling van de olie-inkomsten en de toebedeling van de posten in de regering en het ambtenarenkorps.

Dik pak papier

Hierover werden al eerder deelakkoorden gesloten. De rebellen, wantrouwig geworden door eerder geschonden bestanden, wilden namelijk alles tot in detail vastleggen. Het vredesakkoord dat een centrale bezegeling is van deze deelovereenkomsten, is dan ook een dik pak papier geworden. Verder is afgesproken dat een interim-regering 6 jaar lang het land zal regeren, met rebellenleider Garang als vice-president. Het zuiden krijgt in die periode meer autonomie. Hierna zal er een referendum worden gehouden over eventuele afscheiding van het zuiden.

De onderhandelingen verliepen uiterst stroef en stonden onder zware druk van de internationale gemeenschap. In november 2004 stelden de Verenigde Naties beide partijen nog een ultimatum. Hoewel het vredesakkoord een belangrijke stap is, is het nog te vroeg om, zoals de Sudanese vice-president el-Bashir deed, te beweren dat er nooit meer zal worden gevochten in Sudan

Critici wijzen er verder op dat zowel binnen de regeringspartij als binnen de rebellenbeweging SPLA de neuzen niet allemaal één kant op staan. Een deel van de rebellenbeweging eist nog steeds onmiddellijke onafhankelijkheid voor het zuiden. Binnen de regeringspartij wordt gemord omdat de regering met de rebellen in zee is gegaan.

Daarnaast bestaat de vrees dat andere rebellengroeperingen uit het zuiden die niet rond de onderhandelingstafel waren uitgenodigd, zich niets van het vredesakkoord zullen aantrekken en gewoon doorgaan met vechten. Bovendien zal het nog wel een tijd duren voordat het wantrouwen en de haat tussen de bevolking uit het noorden en zuiden is gesleten.

'Hoop voor Darfur'

Sudan DarfurDe 10.000 blauwhelmen die de VN zal sturen om de vrede te gaan bewaken zullen daar ongetwijfeld nog een flinke kluif aan hebben. Toch overheerst het optimisme bij VN-baas Kofi Annan. Hij denkt zelfs dat het vredesakkoord tussen het noorden en het zuiden ook een stimulans kan zijn voor een oplossing voor de crisis in Darfur. De afspraken over het delen van de macht en de natuurlijke bronnen van Sudan die de zuidelijke rebellen en de regering hebben gesloten, zouden volgens Annan als een soort raamwerk kunnen dienen voor vredesbesprekingen in Darfur.

Want ook al hebben de beide conflicten die zich in hetzelfde land afspelen niets met elkaar te maken; er zijn wel degelijk overeenkomsten. De opstandelingen in beide conflicten beschuldigen de regering ervan dat zij de Arabische elite voortrekt. Ook willen zij delen in de macht en welvaart van het land.

Verschil is dat het in Darfur gaat om islamitische groepen die zich gediscrimineerd voelen omdat zij niet Arabisch zijn. Uit de gruwelijke verhalen uit de vluchtelingenkampen blijkt ook dat Arabische milities, de Janjaweed, flink huishouden onder de andere etnische groepen in de regio. Voor de christelijke en animistische rebellen uit het zuiden was het voornemen om islamitische wetten in te voeren juist een reden om de wapens op te pakken.

Het conflict in Darfur kan echter ook een negatieve uitwerking hebben op het zojuist gesloten vredesakkoord. 'Hoe langer het duurt om een oplossing voor de crisis in Darfur te vinden, hoe moeilijker het wordt om de vredesakkoorden te implementeren,' voorspelde John Prendergast, adviseur bij International Crisis Group in Brussel tegenover persbureau IPS.

Reacties